นักวิเคราะห์มองพม่าปล่อยตัวอดีตปธน.แค่มาตรการลดแรงกดดัน ความหวังกลับคืนประชาธิปไตยยังเลือนราง

เอเอฟพี - การปล่อยตัวอดีตประธานาธิบดีที่ถูกโค่นล้มจากการรัฐประหารของพม่าได้ก่อให้เกิดการคาดเดาเกี่ยวกับชะตากรรมของอองซานซูจี ผู้นำที่ถูกควบคุมตัว แต่แทบไม่มีความหวังในหมู่ประชาชนและนักวิเคราะห์ที่เฝ้ารอการกลับคืนสู่ประชาธิปไตย

“ฉันไม่คาดหวังมากนักจากการปล่อยตัวครั้งนี้ ไม่มีเหตุผลที่จะต้องขอบคุณ เพราะเขาถูกจับกุมอย่างไม่เป็นธรรมตั้งแต่แรก” หญิงชาวเมืองย่างกุ้งอายุ 50 ปี กล่าว โดยขอไม่เปิดเผยชื่อด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัย

กองทัพพม่าได้โค่นล้มรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งของอองซานซูจีในการรัฐประหารปี 2564 ควบคุมตัวผู้ชนะรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพและผู้ช่วยอาวุโส รวมถึงวิน มี้น ประธานาธิบดีในด้านพิธีการของเธอ

การอภัยโทษให้อดีตประธานาธิบดีผู้นี้เมื่อวันศุกร์ถือเป็นการผ่อนปรนครั้งใหญ่ที่สุดของรัฐบาลหลังการรัฐประหารภายใต้การนำของพล.อ.อาวุโส มิน อ่อง หล่าย ที่ปกครองประเทศมา 5 ปี ในฐานะผู้บัญชาการทหารสูงสุด ก่อนจะสาบานตนเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีพลเรือนเมื่อสัปดาห์ก่อน

การปล่อยตัวครั้งนี้ก่อให้เกิดคำถามว่าซูจี วัย 80 ปี อาจจะได้รับการปล่อยตัวหรือถูกย้ายไปกักบริเวณในบ้านเร็วๆ นี้หรือไม่

“สิ่งนี้เป็นไปได้อย่างแน่นอน” มอร์แกน ไมเคิลส์ นักวิจัยจากสถาบันระหว่างประเทศเพื่อการศึกษาเชิงยุทธศาสตร์ (IISS) กล่าว พร้อมเตือนว่ามาตรการเช่นนี้ไม่ควรถูกตีความผิดว่าเป็นการก้าวไปสู่สันติภาพหรือการปรองดองอย่างแท้จริง

นักข่าวของเอเอฟพีรายงานว่าบ้านพักของครอบครัวซูจีในย่างกุ้งไม่มีการเสริมกำลังรักษาความปลอดภัยในวันศุกร์หรือเช้าวันเสาร์ ซึ่งบ่งชี้ว่าเธอยังคงถูกควบคุมตัวอยู่ในกรุงเนปีดอ เมืองหลวงที่อยู่ภายใต้การควบคุมของกองทัพ

“ไม่มีสัญญาณของการย้ายกลับมาที่บ้านเลย” แหล่งข่าววจากพรรคสันนิบาตแห่งชาติเพื่อประชาธิปไตย (NLD) ที่ถูกยุบไปแล้ว กล่าวกับเอเอฟพี โดยไม่ประสงค์เปิดเผยชื่อด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัยเมื่อวันเสาร์


การอภัยโทษให้วิน มี้น ของพล.อ.อาวุโส มิน อ่อง หล่าย เป็นหนึ่งในมาตรการแรกๆ ของเขาในฐานะประธานาธิบดีพลเรือน และดูเหมือนทำให้ท่าทีของเขาดูอ่อนลง

แต่ผู้เชี่ยวชาญโต้แย้งว่าแท้จริงแล้วเป็นสัญญาณของความแข็งแกร่งที่ไม่มีใครเทียบได้ของผู้นำหลังการรัฐประหารของเขา

“การใช้ผู้ต้องขังทางการเมืองเป็นเครื่องมือต่อรองสำหรับการวางแผนทางการเมืองของพล.อ.อาวุโส มิน อ่อง หล่ายนั้น ไม่ควรถูกมองว่าเป็นการปฏิรูปหรือการเปิดกว้าง แต่เป็นมาตรการที่แสดงถึงความเชื่อมั่นในเสถียรภาพของรัฐบาลใหม่” เดวิด แมทธีสัน นักวิเคราะห์อิสระด้านพม่า กล่าว

เมื่อพล.อ.อาวุโส มิน อ่อง หล่าย ก่อรัฐประหาร เขาได้กล่าวหาว่าสมาชิกสภานิติบัญญัติของซูจีที่ได้เสียงข้างมากอย่างถล่มทลายนั้น ได้ที่นั่งมาจากการโกงการเลือกตั้งครั้งใหญ่ในการเลือกตั้งปี 2563

การรัฐประหารจุดชนวนสงครามกลางเมือง และหลังจากปกครองแบบเผด็จการมา 5 ปี พล.อ.อาวุโส มิน อ่อง หล่าย ได้จัดการเลือกตั้งใหม่ ที่ถูกกีดกันจากพื้นที่ที่กองกำลังติดอาวุธควบคุม ห้ามพรรคของซูจีเข้าร่วม และลงโทษผู้ที่วิพากษ์วิจารณ์การเลือกตั้งด้วยการจำคุก

ในเดือนม.ค. การเลือกตั้งครั้งนี้ส่งผลให้พันธมิตรของกองทัพในแวดวงการเมืองพลเรือนได้รับชัยชนะอย่างง่ายดาย ที่สนับสนุนให้พล.อ.อาวุโส มิน อ่อง หล่าย ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีในช่วงเปลี่ยนผ่าน ซึ่งองค์กรเฝ้าระวังประชาธิปไตยวิจารณ์ว่าเป็นเพียงการเปลี่ยนโฉมการปกครองของกองทัพ

สำหรับแมทธีสันที่เป็นนักวิเคราะห์ เขามองว่าการปล่อยตัววิน มี้น เป็นเพียงส่วนหนึ่งของการเล่นละครของเผด็จการ

“นี่ไม่ใช่การนิรโทษกรรมที่แท้จริง แต่เป็นการฟอกตัว” แมทธีสัน กล่าว

ไมเคิลส์ นักวิจัยจาก IISS กล่าวว่า คำสั่งยกโทษเป็นกลยุทธ์สำคัญในการเอาตัวรอดของผู้นำ ขณะที่พวกเขาพยายามฟื้นตัวจากสถานะผู้ถูกโดดเดี่ยวหลังการรัฐประหารในบางประเทศ

“การตัดสินใจของมิน อ่อง หล่าย ในการปล่อยตัวประธานาธิบดีวิน มี้น เป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์การจัดการความขัดแย้งที่ออกแบบมาเพื่อลดแรงกดดันจากในประเทศและแรงกดดันจากต่างชาติ” ไมเคิลส์ กล่าว

วิน มี้น เป็นคนสนิทของซูจี ที่ถูกห้ามไม่ให้ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีภายใต้รัฐธรรมนูญที่ร่างขึ้นในช่วงการปกครองของทหาร ก่อนที่เธอจะขึ้นสู่อำนาจ

การนิรโทษกรรมครั้งใหญ่เมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา ทำให้ผู้ต้องขังทุกคนที่มีโทษจำคุกต่ำกว่า 40 ปี ได้รับการลดโทษลง 1 ใน 6 ของโทษที่เหลืออยู่

แหล่งข่าวใกล้ชิดกับคดีของซูจี ที่ขอไม่เปิดเผยชื่อด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัยบอกกับเอเอฟพีว่า มาตรการดังกล่าวช่วยลดโทษจำคุก 27 ปี ของเธอลง ซึ่งกลุ่มสิทธิมนุษยชนกล่าวว่าคำตัดสินนั้นถูกสร้างขึ้นเพื่อกีดกันเธอจากการเมือง

ขณะเดียวกัน วิน มี้น ได้รับการปล่อยตัวและมีสุขภาพแข็งแรงดีอยู่ที่บ้านของลูกสาวในกรุงเนปีดอ ตามคำกล่าวของโฆษกพรรค NLD แต่เขายังไม่ได้กล่าวถ้อยแถลงใดๆ ต่อสาธารณะ

ไมเคิลส์กล่าวว่าการปล่อยตัวเช่นนี้ก็อาจเป็นโอกาสให้ฝ่ายค้าน

“หากกลุ่มฝ่ายค้านบางกลุ่มตกลงที่จะเล่นตามเกม และเปลี่ยนการแข่งขันไปสู่เวทีการเมือง แม้เพียงบางส่วน พวกเขาก็จะมีโอกาสที่ดีที่จะได้รับการประนีประนอมมากขึ้น แต่อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันกลุ่มฝ่ายค้านส่วนใหญ่และชุมชนนักเคลื่อนไหวยืนยันว่าการเปลี่ยนผ่านที่กำลังดำเนินอยู่นั้นไม่เปิดให้มีโอกาสเช่นนั้น” ไมเคิลส์ กล่าว

ชาวย่างกุ้งคนหนึ่งไม่เห็นด้วยกับความคิดที่ว่า ประธานาธิบดีวิน มี้น ที่ได้รับการปล่อยตัวผู้นี้ อาจกลายเป็นคนสำคัญในการปลุกระดม

“เขาจะยังคงถูกจับตามองอย่างใกล้ชิด ดังนั้นผมจึงไม่อยากคาดหวังว่าเขาจะสามารถเปลี่ยนแปลงทางการเมืองได้อย่างแท้จริงในสถานการณ์เช่นนี้” ชายวัย 27 ปี กล่าวโดยขอไม่เปิดเผยชื่อด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัย.