สื่อของทางการลาวร่ายยาวประวัติความเป็นมาเกี่ยวกับ "ข้าวเหนียว-ปาแดก" หลังมีการพูดถึงเรื่องนี้กันมากในรายการโทรทัศน์ของประเทศเพื่อนบ้าน โดยยืนยันว่าข้าวเหนียวปลูกมาแล้ว 5,000 ปีตามสองฟากฝั่งแม่น้ำโขง ส่วนการคิดค้นปาแดกนั้นเป็นภูมิปัญญาของบรรพบุรุษลาวแท้ๆ
หนังสือพิมพ์เวียงจันทน์ใหม่นำเสนอเรื่องนี้ในคอลัมน์ "นานาสาระ" โดยได้รับแรงบันดาลใจจากผู้อ่าน ที่อยากจะทราบประวัติความเป็นมา หลังจากได้ชมการถกเถียงเรื่องนี้ทางโทรทัศน์ของ "ประเทศใกล้เคียง" โดยมิได้ระบุว่าเป็นรายการอะไร และ มีการถกเถียงกันในแง่ใด
เวียงจันทน์ใหม่รายงานว่า ก่อนหน้านี้มีการตีพิมพ์เผยแพร่ความเป็นมาเป็นไปเรื่องข้าวเหนียวในวารสารราย 2 เดือน "เที่ยวเมืองลาว" ขององค์การบริหารการท่องเที่ยวลาว ฉบับ มี.ค.-เม.ย. ปีนี้ กับ เรื่องปาแดก (ปลาร้า) ในฉบับเดือน พ.ค.-มิ.ย.
ข้าวเหนียวเป็นพันธุ์ข้าวที่มีแหล่งกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นักวิชาการพบหลักฐานว่า มีการปลูกข้าวในบริเวณ 2 ฝั่งแม่น้ำโขงตอนกลางอันเป็นที่ตั้งของ สปป.ลาวในปัจจุบัน เมื่อ 5,000 ปีมาแล้ว และ ในอดีตสองฝั่งแม่น้ำโขงเป็นดินแดนของรัฐเดียวกันคือ อาณาจักรล้านช้าง
นอกจากนั้นสถาบันค้นคว้ากสิกรรม ของกระทรวงกสิกรรมและป่าไม้ ยังได้เก็บพันธุ์ข้าวตัวอย่างอาไว้ในระบบยุ้งฉางถึง 13,193 ตัวอย่าง สำหรับการอนุรักษ์ระยะยาว และ ส่งตัวอย่างไปเก็บรักษาไว้ในธนาคารข้าวที่ประเทศฟิลิปปินส์อีกด้วย เวียงจันทน์ใหม่กล่าว
ส่วนปาแดกนั้นรายงานบอกว่า คนลาวได้คิดค้นวิธีการและนิยมเก็บปลาที่มีมากมายในฤดูน้ำมากไว้เป็นอาหารพิเศษ อาหารที่มีสารพัดประโยชน์ กลายเป็นสัญลักษณ์ทางการกินของคนลาว และมีบทบาทอย่างสูง
ดังจะเห็นได้จากคำพังเพยที่ว่า "แกงเพิ่นแซบ ย่อนปาแดกเพิ่นนัว ผัวเพิ่นดีย่อนเมียซางย่อง" (แกงอร่อยด้วยปลาร้าดี สามีดีด้วยเมียยกย่อง)
"ปาแดกเป็นภูมิปัญญาของบรรพบุรุษลาวที่คิดค้นพบวิธีการเก็บรักษาอาหารไว้กินดิบเป็นปี ซึ่งไม่มีอะไรมาทดแทนได้ เพราะอาหารลาวต้องใส่ปาแดก การที่คนสองฟากฝั่งแม่น้ำโขงกินปาแดกและทำปาแดกนั้นไม่ใช่เรื่องแปลก เพราะในอดีตคนสองฝั่งเป็นอาณาจักรล้านช้างอันเดียวกัน"
"ข้าวเหนียวเป็นของใคร? ปาแดกเป็นของใคร? ยังต้องหาหลักฐานมาพิสูจน์กันอีกหรือ" สื่อของลาวตั้งคำถามปิดท้าย.


