จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยศูนย์กันก่อนท่วม (Water Resilience Center) คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาฯ จัดเวที WATER RESILIENCE FORUM 4/2026 ภายใต้หัวข้อ THE TRUTH OF WATER “รู้ทันน้ำ รู้ทันอนาคต” และแนวคิด THE WORLD IS ADAPTING “เมื่อโลกต้องอยู่กับน้ำ เราจะอยู่กับน้ำอย่างไร” เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ณ ห้อง SX Grand Plenary Hall ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ โดยมี ศ. (พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ เสถียรไทย นายกสภาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นประธานกล่าวเปิดงาน เพื่อแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และแนวทางรับมือความเสี่ยงด้านน้ำจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยเฉพาะฝนตกหนักแบบสุดขั้ว ซึ่งส่งผลกระทบต่อเมือง เศรษฐกิจ และประชาชน
ศ. (พิเศษ) ดร.สุรเกียรติ์ เสถียรไทย นายกสภาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า “ประเทศไทยมีความผูกพันกับน้ำมาอย่างยาวนาน แต่การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ สภาพภูมิประเทศ และการขยายตัวของเมือง ทำให้รูปแบบความเสี่ยงด้านน้ำเปลี่ยนแปลงไป ทั้งฝนตกหนักแบบสุดขั้ว น้ำท่วมฉับพลัน น้ำทะเลหนุน และ ภัยแล้ง เหตุการณ์น้ำท่วมในหลายพื้นที่ที่ผ่านมาแสดงให้เห็นว่าการช่วยเหลือเมื่อเกิดภัยพิบัติเป็นสิ่งจำเป็น แต่สิ่งที่ต้องพัฒนาให้เข้มแข็งยิ่งขึ้นคือการเตรียมความพร้อมก่อนเกิดภัย ทั้งการบริหารจัดการน้ำ ระบบเตือนภัย แผนอพยพ การดูแลกลุ่มเปราะบาง และประสิทธิภาพของระบบระบายน้ำอย่างเป็นระบบ”
นายกสภาจุฬาฯ กล่าวเพิ่มเติมว่า “ประเทศไทยควรปรับมุมมองจากการจัดการน้ำในฐานะความเสี่ยงหรือภัยพิบัติ ไปสู่การบริหารจัดการน้ำที่สร้างความมั่นคงและโอกาสทางเศรษฐกิจ หรือเปลี่ยนจาก Water Risk สู่ Water Economy โดยนำข้อมูลและองค์ความรู้มาสนับสนุนการตัดสินใจและการลงทุนให้ตรงกับความเสี่ยง พร้อมเรียนรู้แนวทางจากต่างประเทศ เช่น การเปิดพื้นที่ให้แม่น้ำรองรับน้ำหลากของเนเธอร์แลนด์ ระบบอุโมงค์ระบายน้ำใต้ดินของญี่ปุ่น และแนวคิด Sponge City ของจีน ทั้งนี้
การรับมือกับภัยน้ำไม่ใช่หน้าที่ของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากภาครัฐ ภาคธุรกิจ
ภาคประชาชน และสถาบันการศึกษา เพื่อสร้างความพร้อมและลดความสูญเสียในระยะยาว”
ภายในงานมีเวทีเสวนาหัวข้อต่าง ๆ ดังนี้ TRUTH 1 – THE TRUTH WE CAN SE หัวข้อ “กรุงเทพฯ จะรับมือ ‘ฝนสุดขั้ว’ ได้อย่างไร?” โดย Dr. Sai Ravela, Principal Research Scientist, Department of Earth, Atmospheric, and Planetary Sciences, Massachusetts Institute of Technology (MIT) และ ผศ. ดร.พงษ์ศักดิ์ สุทธินนท์ หัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมแหล่งน้ำ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และกรรมการวิชาการศูนย์กันก่อนท่วม นำเสนอการเตรียมพร้อมรับมือวิกฤตน้ำในอนาคตผ่านข้อมูลและแบบจำลองภูมิอากาศความละเอียดสูง
โดยมีไฮไลต์คือการเปิดภาพอนาคตของฝนสุดขั้วในกรุงเทพฯ ผ่านระบบข้อมูลภูมิอากาศสุดขั้วความละเอียดสูง
(CEDoS) ซึ่งเป็นผลงานวิจัยของศูนย์กันก่อนท่วมร่วมกับ MIT ระบบดังกล่าวสามารถจำลองและคาดการณ์ภัยสภาพภูมิอากาศรุนแรงระดับพื้นที่ ด้วยความละเอียดประมาณ 5 × 5 กิโลเมตร โดยเริ่มศึกษาพื้นที่กรุงเทพฯ และนำข้อมูลสภาพภูมิอากาศ หลักวิทยาศาสตร์ ข้อมูลดาวเทียม และเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาวิเคราะห์ร่วมกัน เพื่อศึกษาความเสี่ยงในอนาคตและสนับสนุนการวางแผนรับมือ ทั้งนี้ ระบบ CEDoS เป็นเครื่องมือจำลองสภาพภูมิอากาศและความเสี่ยงในอนาคต ไม่ใช่ระบบพยากรณ์อากาศหรือแจ้งเตือนภัยแบบเรียลไทม์
ผศ. ดร.พงษ์ศักดิ์ สุทธินนท์ กล่าวถึงสถานการณ์ฝนตกหนักที่มีแนวโน้มรุนแรงและคาดการณ์ได้ยากขึ้น โดยชี้ว่าการรับมือน้ำท่วมต้องเริ่มจากการประเมินความเสี่ยงและศักยภาพของระบบระบายน้ำที่มีอยู่ ทั้งคลอง ประตูระบายน้ำ และเครื่องสูบน้ำ พร้อมนำข้อมูลผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมมาใช้วางแผนลงทุนโครงสร้างพื้นฐานให้เหมาะสมกับความเสี่ยงในอนาคต
Dr. Sai Ravela กล่าวถึงผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ทำให้ฝนตกหนักและภัยธรรมชาติเกิดบ่อยและรุนแรงขึ้น พร้อมนำเสนอการใช้แบบจำลองภูมิอากาศร่วมกับหลักฟิสิกส์ สถิติ และ AI เพื่อเพิ่มความละเอียดในการพยากรณ์ฝนจากระดับประมาณ 100 กิโลเมตรเป็น 5 กิโลเมตร ช่วยให้สามารถประเมินความเสี่ยงและวางแผนโครงสร้างพื้นฐานรองรับสภาพอากาศในอนาคตได้แม่นยำยิ่งขึ้น
TRUTH 2 – THE RISK WE MUST FACE ในหัวข้อ “เมื่อ Water Risk กลายเป็น Business Risk” โดย วิกรม กรมดิษฐ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท อมตะ คอร์ปอเรชัน จำกัด (มหาชน) และประธานมูลนิธิอมตะ และ ต้องใจ ธนะชานันท์ รองกรรมการผู้อำนวยการใหญ่ ผู้บริหารสูงสุดกลุ่มงานความยั่งยืนและกลยุทธ์ บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด (มหาชน) ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองในฐานะผู้บริหารภาคธุรกิจต่อความเสี่ยงด้านน้ำที่อาจส่งผลต่อการดำเนินธุรกิจ และการเตรียมความพร้อมของภาคเอกชน วิกรม กรมดิษฐ์ กล่าวเปรียบเทียบการบริหารจัดการน้ำในลุ่มน้ำแม่กลองและลุ่มน้ำเจ้าพระยา โดยชี้ว่าลุ่มน้ำเจ้าพระยามีพื้นที่รองรับน้ำไม่เพียงพอ จึงควรเพิ่มแหล่งกักเก็บน้ำ กระจายน้ำ และพัฒนาระบบคลองและทางระบายน้ำ รวมถึงศึกษาตัวอย่างการจัดการน้ำจากต่างประเทศ เพื่อเตรียมพร้อมรับมือทั้งปัญหาน้ำท่วมและภัยแล้ง
ต้องใจ ธนะชานันท์ กล่าวถึงความเสี่ยงด้านน้ำที่ส่งผลต่อภาคธุรกิจ ทั้งน้ำท่วม ภัยแล้ง น้ำเค็ม และคุณภาพน้ำ โดยไทยเบฟฯ ประเมินความเสี่ยงของโรงงานและวางแผนรับมือผ่านการกักเก็บน้ำ การนำน้ำกลับมาใช้ซ้ำ และการป้องกันน้ำท่วม พร้อมทำงานร่วมกับชุมชนและฟื้นฟูพื้นที่ต้นน้ำ ตั้งเป้าคืนน้ำกลับสู่ธรรมชาติให้ได้ 100% ของปริมาณน้ำที่ใช้ในผลิตภัณฑ์ภายในปี 2040
TRUTH 3 – THE ACTION WE CAN TAKE นำเสนอวีดิทัศน์ “ควนสันติโมเดล เมื่อความรู้เรื่องน้ำกลายเป็นความพร้อมของคน” โดย ซากีย์ พิทักษ์คุมพล ที่ปรึกษาคณะกรรมการประจำมัสยิดควนลัง อำเภอหาดใหญ่ ถ่ายทอดแนวทางการเตรียมความพร้อมรับมือภัยน้ำในระดับชุมชน ครอบคลุมการจัดเตรียมพื้นที่ปลอดภัย (Safe Haven) การอพยพ (Evacuation) การสื่อสาร (Communication) การดูแลกลุ่มเปราะบาง (Vulnerable Groups) ตลอดจนการเตรียมพร้อมและฝึกซ้อม (Preparedness & Drill)
ซากีย์ พิทักษ์คุมพล กล่าวถึงการสร้างความพร้อมให้ชุมชนหาดใหญ่รับมืออุทกภัย โดยให้ความสำคัญกับการสำรวจพื้นที่เสี่ยงและกลุ่มเปราะบาง การกำหนดจุดพักพิง ตลอดจนการฝึกซ้อมอพยพและจัดตั้งทีมช่วยเหลือในชุมชน พร้อมใช้มัสยิดเป็นศูนย์กลางประสานงาน เพื่อให้คนในพื้นที่สามารถช่วยเหลือกันได้อย่างรวดเร็วเมื่อเกิดภัย
FROM TRUTH TO NATIONAL ACTION ในหัวข้อ “เมื่อรู้ความจริง ประเทศไทยต้องเปลี่ยนอะไร” โดย ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และ ดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองในระดับนโยบายเกี่ยวกับการนำข้อเท็จจริงและความเข้าใจเรื่องความเสี่ยงด้านน้ำไปสู่การดำเนินงานของประเทศ
ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ กล่าวถึงความเสี่ยงด้านน้ำของกรุงเทพฯ 3 ด้าน ได้แก่ ฝนตกหนัก น้ำเหนือ และน้ำทะเลหนุน โดยเฉพาะฝนตกหนักเฉพาะจุดที่อาจเกินขีดความสามารถของระบบระบายน้ำ พร้อมชี้ถึงข้อจำกัดจากการขยายตัวของเมืองและโครงสร้างพื้นฐาน จึงจำเป็นต้องใช้ข้อมูลที่แม่นยำในการบริหารจัดการน้ำ และประสานความร่วมมือจากทุกภาคส่วน
ดนุชา พิชยนันท์ กล่าวเน้นย้ำความจำเป็นในการลงทุนระบบพยากรณ์และแจ้งเตือนภัยที่แม่นยำ ควบคู่กับการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านน้ำ ทั้งอ่างเก็บน้ำและระบบระบายน้ำ พร้อมเสนอให้ใช้แบบจำลองสถานการณ์และประเมินความเสียหายทางเศรษฐกิจ เพื่อจัดลำดับความสำคัญของโครงการและจัดสรรงบประมาณให้เกิดประโยชน์สูงสุด
ปิดท้ายด้วยช่วง CLOSING – THE TRUTH WE CHOOSE ในหัวข้อ “รู้ความจริงวันนี้ ไม่ต้องจ่ายราคาแพงในวันหน้า” โดย รศ.ดร.วิทยา วัณณสุโภประสิทธิ์ คณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และประธานศูนย์กันก่อนท่วม เป็นการสรุปประเด็นจากเวที เพื่อเน้นย้ำความสำคัญของการใช้ข้อมูลและองค์ความรู้ในการเตรียมพร้อมรับมือความเสี่ยงด้านน้ำตั้งแต่วันนี้ ก่อนสิ้นสุดการประชุม
รศ.ดร.วิทยา วัณณสุโภประสิทธิ์ กล่าวถึงแนวโน้มฝนสุดขั้วจากภาวะโลกร้อน และเสนอแนวทางรับมือผ่าน 4 ด้าน ได้แก่ โครงสร้างพื้นฐานด้านน้ำ ระบบข้อมูลและการสื่อสารชุมชนพร้อมรับมือภัยน้ำ และศูนย์บัญชาการจัดการน้ำแบบบูรณาการ
พร้อมเน้นการใช้เทคโนโลยีและแบบจำลองคาดการณ์ความเสี่ยง รวมถึงความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการวางแผนระยะยาว
งานกันก่อนท่วมครั้งที่ 4 มุ่งผลักดันการบริหารจัดการความเสี่ยงด้านน้ำจากการตั้งรับเมื่อเกิดภัย ไปสู่การเตรียมพร้อมล่วงหน้าด้วยข้อมูล องค์ความรู้ และเทคโนโลยี เพื่อให้หน่วยงานภาครัฐ ภาคธุรกิจ และชุมชนสามารถประเมินความเสี่ยง วางแผนปรับตัว และทำงานร่วมกันได้อย่างเป็นระบบ นำไปสู่การลดความเสียหายและสร้างความมั่นคงในการอยู่ร่วมกับน้ำในอนาคต
