ผมได้มีโอกาสร่วมแลกเปลี่ยนในหัวข้อ “Strategic Thinking and Business Innovation” ในหลักสูตร W-Lead Global Leadership Transformation Program ซึ่งจัดโดยคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ร่วมกับสมาคมติดตามการพัฒนาสตรีในประเทศไทย
ผมได้ชวนผู้เข้าร่วมให้ลองนึกภาพง่าย ๆ ว่า…ยุทธศาสตร์ ก็เหมือนการเลือกยานพาหนะครับ
ส่วนโลกที่เราใช้ชีวิตและทำธุรกิจอยู่ ก็คือ เส้นทาง ที่กำลังเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา
ถ้าเรารู้ว่าเส้นทางข้างหน้าจะเป็นทางเรียบ ทางชัน ทางน้ำท่วม หรือหนทางเต็มไปด้วยพายุ เราก็คงไม่เลือกยานพาหนะแบบเดิม ๆ และคงเตรียมอุปกรณ์ติดตัวไปไม่เหมือนเดิมเช่นกัน
การคิดเชิงยุทธศาสตร์จึงไม่ใช่เพียงการวางแผนเพื่อ “อยู่รอด”
แต่คือการเข้าใจการเปลี่ยนแปลงให้รวดเร็วพอ เพื่อเปลี่ยนวิกฤตให้กลายเป็นคุณค่า และสร้างโอกาสใหม่ให้กับองค์กรและสังคม
วันนี้ หนึ่งในเส้นทางที่ทุกองค์กรหลีกเลี่ยงไม่ได้ คือ การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ที่กำลังนำโลกของเราเข้าสู่ยุคของสภาพอากาศเปลี่ยนแปลงแบบสุดขั้ว
ทั้งร้อนจัด ฝนหนัก ภัยแล้ง น้ำท่วม ไฟป่า และภัยพิบัติที่เกิดบ่อยขึ้น รุนแรงขึ้น และคาดเดาได้ยากกว่าที่เคยเผชิญมา
และเมื่อเรื่องเช่นนี้มันเกิดขึ้น เราได้ออกแบบองค์กรไว้พร้อมแล้วหรือยัง?”
ยุทธศาสตร์ของประเทศ ยุทธศาสตร์องค์กร และยุทธศาสตร์ธุรกิจ จึงควรนำเรื่องภูมิอากาศสุดขั้ว เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการออกแบบตั้งแต่ต้น
ทั้งการออกแบบผลิตภัณฑ์ การออกแบบบริการ ออกแบบโครงสร้างพื้นฐาน ออกแบบวัฒนธรรมองค์กร รวมไปถึงการออกแบบการลงทุน เพื่อรองรับโลกที่กำลังเปลี่ยนแปลงไป
เมื่ออนาคตเดินทางมาถึง เราจึงไม่ได้เป็นเพียงผู้รับมือกับปัญหา แต่จะสามารถเป็นผู้ที่ช่วยสร้างทางออกที่ผู้คนต้องการได้อย่างแม่นยำกว่า
ผมได้ยกตัวอย่าง กรณีของเครื่องปรับอากาศรุ่นใหม่ที่ออกแบบมาให้สามารถติดตั้งได้โดยไม่กระทบข้อกำหนดด้านอาคาร ไม่ทำลายคุณค่าของอาคารประวัติศาสตร์ และสอดคล้องกับกฎระเบียบท้องถิ่นของหลายประเทศในยุโรป
เมื่อคลื่นความร้อนครั้งใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยบันทึกไว้ เกิดขึ้นในยุโรป ผลิตภัณฑ์ลักษณะนี้กลับกลายเป็นคำตอบที่ตลาดต้องการอย่างมาก
เพราะผู้ออกแบบมองเห็น “เส้นทางข้างหน้า” ก่อนที่ความต้องการสินค้าจะเกิดขึ้นจริงๆ
ในช่วงท้ายของการบรรยาย เราได้ร่วมกัน ชวนกันวิเคราะห์ข้อมูลจากแบบจำลองภูมิอากาศ การเชื่อมโยงข้อมูลเชิงพื้นที่ และแนวโน้มทางวิทยาศาสตร์ เพื่อมองให้เห็นทั้งความเสี่ยงและโอกาสที่กำลังเคลื่อนตัวเข้ามา
ท้ายที่สุด ผมเชื่อว่า…
เศรษฐกิจจากการรับมือสภาวะโลกเดือด (Climate Adaptation Economy) จะเป็นหนึ่งในเศรษฐกิจสำคัญของโลกในทศวรรษข้างหน้า
หากเราออกแบบชุดความคิด นโยบายสาธารณะ และนวัตกรรมอย่างรอบด้าน
เราจะไม่ได้เพียงสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจได้
แต่ยังสามารถช่วยให้ผู้ที่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของโลก ได้รับโอกาส ความเป็นธรรม และคุณภาพชีวิตที่ดียิ่งขึ้น
Strategic Thinking ไม่ใช่การทำนายอนาคต
แต่คือการเตรียมตัวให้พร้อมสำหรับอนาคต และเปลี่ยนสิ่งที่กำลังจะเกิดขึ้น ให้กลายเป็นคุณค่าของผู้คนและสังคมครับ
บทความโดย วีระศักดิ์ โควสุรัตน์
อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา
