อุรักลาโว้ย...ลอยเรือ ที่เกาะลันตา
โดย นพวรรณ สิริเวชกุล
มีเรื่องเล่าสืบต่อกันมานะคะว่า อดีตของอุรักลาโว้ย เคยอาศัยอยู่บริเวณเทือกเขา ฆูนุงฌึไร ชายฝั่งทะเลในรัฐไทรบุรี ประเทศมาเลเซีย ก่อนจะเดินทางร่อนเร่เข้ามาสู่น่านน้ำในแถบหมู่เกาะชายฝั่งทะเลอันดามันในเขตเมืองไทย
อุรักลาโว้ยมีชีวิตอยู่กับทะเลเสมอมา จนเป็นที่กล่าวขานกันว่าไม่มีอุรักลาโว้ยคนใดตกน้ำทะเลตาย เรื่องนี้เป็นที่ยืนยันอีกครั้งหนึ่ง เมื่อเกิดคลื่นสึนามิ ปลายปีที่ผ่านมา และนั่นทำให้เรื่องราวของพวกเขาถูกนำกลับมาพูดถึงอีกครั้งหนึ่ง
ดิฉันเองรู้จักกับกลุ่มชนนี้มาสิบปีพอดิบพอดี ปีนี้กลับไปร่วมพิธีลอยเรือของเขาอีกครั้งหนึ่งที่เกาะลันตา ผู้ใหญ่บ้าน ประชา ทะเลลึก บอกกับดิฉันว่า ปีนี้ลอยเคราะห์ใหญ่กว่าครั้งก่อนๆ เพราะตั้งแต่เกิดคลื่นสึนามิ จนทำให้พวกเขาต้องหนีตายกันอย่างอลหม่าน ก็เพิ่งจะมีพิธีลอยเรือในช่วงนี้เอง
ปกติพิธีลอยเรือ หรือ เปอลาจั๊ก จะทำปีละสองครั้งคือทุกวันขึ้น 13 – 15 ค่ำของเดือน 6 และเดือน 11 เป็นช่วงเปลี่ยนมรสุม ลมเปลี่ยนทิศ ออกทะเลไม่สะดวก พวกเขาจะทำพิธีลอยเรือสะเดาห์เคราะห์ทั้งหมู่บ้าน
เดิมพิธีลอยเรือจะทำกันแห่งเดียวคือที่เกาะลันตา จังหวัดกระบี่ ซึ่งอุรักลาโว้ยเปรียบเสมือนเมืองหลวงของพวกเขา แต่ด้วยปัจจุบัน อุรักลาโว้ยในแต่ละที่มีจำนวนมากขึ้นและปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตไปตามแหล่งต่างๆ ที่พวกเขาอาศัยอยู่ ประเพณีลอยเรือจึงมีขึ้นเกือบทุกเกาะทุกพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นที่เกาะลิเป๊ะ เกาะอาดัง จังหวัดสตูล หาดราไวย์ เกาะสิเหร่ จังหวัดภูเก็ต เป็นต้น
พิธีลอยเรือจะทำติดต่อกัน 3 วัน 3 คืนค่ะ ปกติจะเริ่มตั้งแต่วันขึ้น 13 ค่ำ ถือเป็นวันไหว้หลาทวดและวันเตรียมทำเรือ เวลาบ่ายแก่ๆ อุรักลาโว้ยทุกคนจะไปพร้อมกันที่บริเวณหลาทวด โต๊ะหมอผู้นำทางจิตวิญญาณของพวกเขาทำพิธีจุดกำยาน พร้อมวางเครื่องเซ่น ขนมหวาน ข้าวตอกบนหลาทวด
การสร้างเรือปลาจั๊ก เริ่มต้นในคืนนั้นและไปเสร็จเอารุ่งเช้าของวันใหม่ เรือปลาจั๊ก ทำจากไม้ระกำและไม้ตีนเป็ด ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของยาน ที่จะนำวิญญาณของคนและสัตว์ไปสู่อีกภพหนึ่ง
ชิ้นไม้ระกำที่สลักเสลาอย่างสวยงามเป็นรูปต่างๆ อย่าง รูปนกที่เกาะบนหัวเรือหมายถึง โต๊ะบุหรง บรรพบุรุษผู้สามารถห้ามลมห้ามฝน
ลายฟันปลา นั่นหมายถึง โต๊ะบิกง บรรพบุรุษผู้เป็น ฉลาม ลายงู หมายถึง โต๊ะอาโฆะเบอราไตย บรรพบุรุษที่เป็นงู สิ่งที่ขาดไม่ได้คือ พายหลายๆ คู่ข้างกราบเรือ ตามความเชื่อที่วา ต้องเผื่อไว้สำหรับเจ้าเกาะได้ใช้ เมื่อไม่มีลมในทะเล
โต๊ะหมอเริมพิธีเชิญเจ้าเกาะ เพื่อนำสิ่งชั่วร้ายลงเรือ ด้วยการสวดมนต์ในปรำพิธี เมื่อจุดกำยานท่องมนต์เป็นภาษาอุรักลาโว้ยแล้ว กำยานจะถูกนำมาวนรอบเรือสามรอบ ช่วงนี้เขาเรียก สลาวะ ค่ะ
ภายในเรือนอกจากจะประดับตกแต่งสัญลักษณ์ตามความเชื่อของพวกเขาแล้ว ทุกบ้านจะตัดเล็บ ตัดผม นำเหรียญเงินและขนม ใส่ลงไปในเรือ นางรำทั้ง 7 จะต้องรำรอบเรือตลอดคืนจนเข้าวันใหม่
คือวันลอยเรือ ในช่วงจังหวะที่น้ำทะเลขึ้นมาถึงจุดสูงสุดของหมู่บ้าน ทุกคนรอธิษฐานลอยเคราะห์ โต๊ะหมอกำข้าวตอกวางบนตำแหน่งต่างๆ ของร่างกายจากหัวจรดเท้า ให้แก่ผู้ที่ขอให้ปัดสิ่งไม่ดีออกจากตัว ปีนี้ พวกเขาลอยเคราะห์มากเป็นพิเศษ ด้วยว่าเพิ่งผ่านคลื่นยักษ์มาไม่กี่เดือน
เรือปลาจั๊ก ถูกนำออกไปลอยกลางทะเล ด้วยความหวังของคนทั้งหมู่บ้านว่า เรือนี้จะนำพาบรรพุรุษของพวกเขากลับไปยังเทือกเขาฆูนุงฌึไร พร้อมนำสิ่งไม่ดีออกไปจากหมู่บ้านด้วย หลังจากนำเรือลอยออกไปแล้ว พวกเขาจะพากัน ปักไม้กันผี หรือ กายูพา ฮาดั๊กไว้ที่หน้าชายหาด เย็นวันนั้นยังมีงานรืนเริงอีกคืนหนึ่ง ก่อนรุ่งเช้าวันใหม่จะพากันอาบน้ำมนต์และนำ กายูพาฮาดั๊ก ไปปักไว้ตามจุดต่างๆ ของหมู่บ้านตัวเอง..
พวกเขาหวังว่า ลอยเรือครั้งนี้ จะนำเอาทุกข์โศกออกไปจากหมู่บ้านและทำให้พวกเขาอุรักลาโว้ย หรือ ไทยใหม่ อยู่ได้อย่างสงบสันติต่อไป....
พบกับรายการวิทยุ ต่างสมัย รอยไทย โดย นพวรรณ สิริเวชกุล
ได้ทุกวัน เสาร์ - อาทิตย์ เวลา 20.00 - 21.00 น.
ทางคลื่นสามัญประจำบ้าน FM 97.75 MHz
www.managerradio.com