ค่ายมือถือเตรียมเจอลูกค้าไม่ใช่คน! TM Forum ชี้อีก 18 เดือน AI อาจติดต่อจัดการบริการแทนผู้ใช้ เอเชียนำโลกด้านเครือข่ายอัตโนมัติ แต่พบเพียง 14% พิสูจน์ได้ว่า AI ขององค์กรน่าเชื่อถือ
อีก 18 เดือนข้างหน้า ผู้ใช้โทรศัพท์มือถืออาจไม่จำเป็นต้องติดต่อค่ายมือถือด้วยตัวเองอีกต่อไป เพราะผู้ช่วย AI จะสามารถดำเนินการแทนได้ ตั้งแต่ตรวจสอบค่าบริการ จัดการแพ็กเกจรายเดือน ไปจนถึงขอเปลี่ยนบริการตามความต้องการ ขณะที่บริษัทต่างๆ อาจใช้ AI สั่งเพิ่มหรือลดการใช้งานอินเทอร์เน็ตได้เอง หากค่ายมือถือปรับตัวไม่ทัน อาจถูกบริษัทเทคโนโลยีรายอื่นเข้ามาแย่งบทบาทการดูแลลูกค้า
นิก วิลเล็ตต์ส (Nik Willetts) ประธานและประธานเจ้าหน้าที่บริหาร (CEO) ทีเอ็ม ฟอรัม (TM Forum) กล่าวระหว่างเปิดงาน TM Forum Innovate Asia 2026 ที่กรุงเทพฯ วันที่ 17 พ.ย.69ว่า ปัจจุบันผู้คนเริ่มใช้ AI เป็นผู้ช่วยจัดการชีวิตประจำวัน ทั้งเรื่องการเงิน การจ่ายบิล และบริการสมัครสมาชิกรายเดือน ซึ่งรวมถึงค่าโทรศัพท์และอินเทอร์เน็ต แต่ระบบของค่ายมือถือส่วนใหญ่ยังออกแบบมาให้บริการคนผ่านพนักงาน ร้านค้า หรือระบบตอบคำถามออนไลน์
สิ่งที่ค่ายมือถือต้องเตรียมรับมือจึงไม่ใช่แค่การนำ AI มาตอบคำถามลูกค้า แต่ต้องทำให้ระบบสามารถรับคำสั่งจาก AI ของลูกค้าได้จริง รวมถึงตรวจสอบว่า AI ดังกล่าวได้รับอนุญาตให้ดำเนินการแทนเจ้าของบัญชีหรือไม่ เพื่อป้องกันการสั่งเปลี่ยนบริการโดยไม่ได้รับความยินยอม
วิลเล็ตต์สเตือนว่า หากผู้ประกอบการมองข้ามความเปลี่ยนแปลงนี้ บริษัทเทคโนโลยีรายอื่นอาจเข้ามาเป็นตัวกลางจัดการบริการแทนค่ายมือถือ เพราะสามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้สะดวกกว่า
◉ เลิกแข่งเน็ตถูก หันขายคุณภาพ
อีกหนึ่งความท้าทายของธุรกิจโทรคมนาคมคือ การขายอินเทอร์เน็ตด้วยวิธีเดิมอาจไม่เพียงพออีกต่อไป เพราะเมื่อบริการของแต่ละค่ายมีความใกล้เคียงกัน การแข่งขันจึงมักจบลงที่การลดราคา ขณะที่ลูกค้าในยุค AI ต้องการมากกว่าแค่มีสัญญาณอินเทอร์เน็ตใช้งาน
ตัวอย่างเช่น ผู้โดยสารรถไฟความเร็วสูงต้องการอินเทอร์เน็ตที่ใช้งานได้ต่อเนื่อง โรงงานต้องการเครือข่ายที่ไม่สะดุดจนทำให้สายการผลิตหยุดทำงาน ส่วนท่าเรือต้องการระบบสื่อสารที่เชื่อถือได้ตลอดเวลา ลูกค้ากลุ่มนี้จึงให้ความสำคัญกับคุณภาพ ความปลอดภัย และการรับประกันบริการ มากกว่าการซื้ออินเทอร์เน็ตตามปริมาณข้อมูลเพียงอย่างเดียว
TM Forum มองว่าบริการที่ลูกค้ายินดีจ่ายเงินในอนาคตมี 6 ด้าน ได้แก่ อินเทอร์เน็ตที่ครอบคลุมทุกพื้นที่ ความเร็วและประสิทธิภาพที่ปรับตามความต้องการ ความเสถียรของสัญญาณ ระบบตรวจจับสิ่งที่เกิดขึ้นรอบตัว การใช้ AI ช่วยตัดสินใจ และการปกป้องข้อมูลกับความปลอดภัย
อย่างไรก็ตาม ผลสำรวจลูกค้าภาคธุรกิจที่วิลเล็ตต์สนำเสนอพบว่า 70% ให้ความสำคัญสูงสุดกับความเสถียร ประสิทธิภาพ และการให้บริการตามที่ตกลงกันไว้ แต่มีเพียงประมาณหนึ่งในสามที่พอใจกับบริการในปัจจุบัน
ตัวเลขดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า แม้ผู้ให้บริการจะลงทุนพัฒนาเครือข่ายอย่างต่อเนื่อง แต่ยังมีช่องว่างระหว่างสิ่งที่ลูกค้าต้องการกับคุณภาพบริการที่ได้รับจริง
◉ เอเชียขึ้นแท่นผู้นำเครือข่าย AI
สำหรับความก้าวหน้าของเครือข่ายที่สามารถบริหารจัดการตัวเองได้ วิลเล็ตต์สเปิดเผยว่า ปัจจุบันผู้ให้บริการโทรคมนาคมทั่วโลกเกือบ 40% ตั้งเป้าพัฒนาระบบดังกล่าวอย่างจริงจัง เพิ่มขึ้นจาก 25% เมื่อปีก่อน
ขณะที่จำนวนการรับรองความสามารถของเครือข่ายอัตโนมัติระดับ 4 ซึ่งเป็นระดับที่ระบบสามารถจัดการงานได้เองในขอบเขตที่กำหนด เพิ่มจาก 15 รายการในผู้ประกอบการ 6 ราย เป็น 53 รายการในผู้ประกอบการ 20 ราย โดย 87% ของการรับรองทั้งหมดอยู่ในเอเชีย
ความก้าวหน้านี้เริ่มเห็นผลชัดเจนจากผู้ให้บริการหลายประเทศ เช่น Rakuten ของญี่ปุ่น ลดการใช้พลังงานในเครือข่ายมือถือได้ 20% ขณะที่ Telkomsel ของอินโดนีเซีย เพิ่มประสิทธิภาพงานบำรุงรักษาเครือข่ายได้ 16% และ China Telecom ของจีน ลดเวลาจัดการข้อร้องเรียนของลูกค้าได้ 38%
สำหรับประเทศไทย True นำระบบวิเคราะห์ข้อมูลมาใช้คาดการณ์ปัญหาเครือข่ายล่วงหน้า โดยติดตามตัวชี้วัดมากกว่า 80 รายการ เพื่อช่วยให้การบริหารเครือข่ายมีประสิทธิภาพมากขึ้น
ส่วน Jio ของอินเดีย รายงานว่าความพึงพอใจและความภักดีของลูกค้าปรับตัวดีขึ้น 25% ขณะที่ Telstra ของออสเตรเลีย ลดระยะเวลาในการนำบริการใหม่ออกสู่ตลาดได้ 30%
วิลเล็ตต์สมองว่า ผลลัพธ์เหล่านี้แสดงให้เห็นว่าการนำ AI มาใช้ไม่ได้มีประโยชน์เพียงช่วยลดต้นทุน แต่เริ่มสร้างผลตอบแทนทางธุรกิจและปรับปรุงคุณภาพบริการที่ลูกค้าได้รับจริง
◉ AI ต้องทำงานร่วมกันทั้งระบบ
แม้หลายบริษัทเริ่มนำ AI มาใช้แล้ว แต่ปัญหาคือแต่ละฝ่ายมักพัฒนาระบบของตัวเอง เช่น ฝ่ายรับคำสั่งซื้อ ฝ่ายติดตั้งบริการ ฝ่ายดูแลเครือข่าย และฝ่ายบริการลูกค้า แม้ AI จะช่วยให้งานแต่ละส่วนรวดเร็วขึ้น แต่หากระบบไม่เชื่อมต่อกัน ลูกค้าก็ยังต้องรอให้แต่ละฝ่ายส่งต่องานเหมือนเดิม
TM Forum จึงเสนอแนวทางให้ AI ของทุกฝ่ายทำงานเชื่อมโยงกันตั้งแต่ต้นจนจบ เช่น เมื่อลูกค้าขอใช้บริการอินเทอร์เน็ต ระบบจะตรวจสอบความต้องการ เลือกบริการที่เหมาะสม ดำเนินการเปิดใช้งาน ตรวจสอบคุณภาพ และแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น โดยไม่ต้องรอให้พนักงานสั่งงานทีละขั้นตอน
การทำงานลักษณะนี้เรียกว่า Autonomous Flows หรือกระบวนการทำงานอัตโนมัติที่เชื่อมต่อกันทั้งระบบ โดย AI ต้องสามารถรับรู้สถานการณ์ ตัดสินใจ ลงมือทำ เรียนรู้จากผลลัพธ์ และอยู่ภายใต้การตรวจสอบควบคุมขององค์กร
ขณะเดียวกัน การนำระบบดังกล่าวมาใช้งานจริงต้องอาศัยข้อมูลที่ถูกต้อง การเชื่อมต่อระหว่างระบบ และมาตรการป้องกันไม่ให้ AI ตัดสินใจผิดพลาดหรือดำเนินการเกินขอบเขตที่ได้รับอนุญาต
ปัจจุบัน TM Forum มีสมาชิกมากกว่า 800 บริษัท และเครือข่ายวิศวกรประมาณ 100,000 คนทั่วโลก ร่วมกันพัฒนาแนวทางและมาตรฐานกลาง เพื่อให้ระบบของผู้ให้บริการต่างๆ สามารถเชื่อมต่อและทำงานร่วมกันได้
◉ เชื่อ AI 72% แต่พิสูจน์ได้ 14%
อีกประเด็นที่ TM Forum ให้ความสำคัญคือความน่าเชื่อถือของ AI โดยผลสำรวจที่ร่วมจัดทำกับ IBM Institute for Business Value เมื่อเดือนมิถุนายน 2569 จากผู้บริหารระดับสูงของผู้ให้บริการโทรคมนาคม 130 คน พบว่า 72% มั่นใจว่า AI ขององค์กรมีความน่าเชื่อถือ แต่มีเพียง 14% ที่ทั้งมั่นใจและสามารถแสดงหลักฐานพิสูจน์ได้ว่า AI ทำงานอย่างน่าเชื่อถือจริง
วิลเล็ตต์สยกตัวอย่างให้ผู้เข้าร่วมงานลองคิดว่า หากนำ AI มาใช้ควบคุมบริการรถพยาบาลหรือหน่วยฉุกเฉิน จะมีใครกล้าไว้วางใจให้ระบบทำงานเอง และหากเกิดข้อผิดพลาด จะสามารถตรวจสอบได้หรือไม่ว่า AI ตัดสินใจอย่างไร
คำถามนี้สะท้อนปัญหาสำคัญ เพราะแม้องค์กรจะเชื่อมั่นในเทคโนโลยีของตัวเอง แต่การพิสูจน์ว่า AI ทำงานได้อย่างปลอดภัย ถูกต้อง และตรวจสอบย้อนหลังได้ ยังเป็นเรื่องที่ต้องพัฒนาอีกมาก
"ความไว้วางใจไม่ใช่เพียงหน้าที่ที่ต้องปฏิบัติ สำหรับผม อุตสาหกรรมนี้ควรมองความไว้วางใจเป็นใบอนุญาตในการดำเนินธุรกิจ และในเศรษฐกิจ AI ความไว้วางใจจะกลายเป็นใบอนุญาตสู่การเติบโต" วิลเล็ตต์สกล่าว
TM Forum จึงร่วมกับ Accenture ริเริ่มพัฒนาหลักเกณฑ์และระบบรับรองความน่าเชื่อถือของ AI สำหรับอุตสาหกรรมโทรคมนาคม เพื่อให้ผู้ประกอบการสามารถตรวจสอบได้ว่า AI มีความปลอดภัยและตัดสินใจภายใต้กฎเกณฑ์ที่กำหนด
นอกจากนี้ ยังมีการพัฒนาระบบติดตามการทำงานของ AI ซึ่งเริ่มนำไปใช้งานจริงกับผู้ให้บริการ 2 ราย เพื่อให้สามารถตรวจสอบที่มาของ AI การเปลี่ยนแปลงของระบบ และผลกระทบต่อการตัดสินใจ โดยเฉพาะในงานที่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างพื้นฐานสำคัญและความปลอดภัยของประชาชน
◉ กรุงเทพฯ เวทีโชว์ AI ใช้งานจริง
วิลเล็ตต์สเปิดเผยว่า งาน TM Forum Innovate Asia 2026 มีการสาธิตระบบ AI ที่สามารถทำงานเชื่อมโยงกันตั้งแต่ต้นจนจบเป็นครั้งแรก พร้อมเปิดตัวโครงการนวัตกรรมใหม่ 18 โครงการ ซึ่งเกิดจากความร่วมมือของผู้เชี่ยวชาญกว่า 200 คนจากบริษัทต่างๆ ในภูมิภาคเอเชีย เพื่อแสดงให้เห็นการนำเทคโนโลยีไปใช้งานจริง ไม่ใช่เพียงการนำเสนอแนวคิด
ทั้งนี้ TM Forum เปิดตัวโครงการ Race to 2030 เมื่อต้นปี 2569 เพื่อผลักดันให้ธุรกิจโทรคมนาคมเปลี่ยนผ่านสู่การเป็นองค์กรที่สามารถใช้ AI บริหารและดำเนินงานได้ด้วยตัวเองภายในปี 2573 โดยมองว่าการแข่งขันครั้งนี้จะไม่สามารถสำเร็จได้จากการพัฒนาเทคโนโลยีของแต่ละบริษัทเพียงลำพัง แต่ต้องอาศัยความร่วมมือของผู้ประกอบการทั้งอุตสาหกรรม
สำหรับงาน TM Forum Innovate Asia 2026 จัดขึ้นระหว่างวันที่ 17-19 พ.ย.69 ณ โรงแรมเซ็นทาราแกรนด์ แอท เซ็นทรัลเวิลด์ กรุงเทพฯ ภายใต้แนวคิด "Accelerating the Autonomous Enterprise" หรือการเร่งพัฒนาองค์กรที่บริหารงานได้ด้วยระบบอัตโนมัติ
ผู้จัดงานระบุว่าจะมีผู้เข้าร่วมมากกว่า 1,000 คน วิทยากรกว่า 125 คน และผู้จัดแสดงเทคโนโลยีกับพันธมิตรกว่า 40 ราย โดยรวบรวมผู้บริหารและผู้เชี่ยวชาญจากบริษัทโทรคมนาคมทั่วโลก เพื่อแลกเปลี่ยนแนวทางการใช้ AI บริหารเครือข่าย ลดต้นทุน เพิ่มคุณภาพบริการ และสร้างรายได้ใหม่ให้ธุรกิจโทรคมนาคม


