'ดีอี' เปิดผลถก Apple คลายปม iPhone ถูกเตือนแฮกกว่า 150 ประเทศ! ยืนยันยังไม่ฟันธงว่าถูกเจาะสำเร็จหรือเป็น Pegasus ใครได้รับข้อความส่งมือถือให้ สกมช. ตรวจได้ พร้อมแนะเปิด Lockdown Mode เพิ่มเกราะ
เมื่อวันที่ 11 พ.ย.69 นายไชยชนก ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) เปิดเผยภายหลังหารือกับผู้บริหารบริษัท Apple ว่า กรณีการส่งข้อความแจ้งเตือนภัยคุกคามทางไซเบอร์ไปยังผู้ใช้ iPhone ในกว่า 150 ประเทศทั่วโลก ไม่ได้หมายความว่าโทรศัพท์ทุกเครื่องที่ได้รับคำเตือนถูกแฮกสำเร็จแล้ว ขณะเดียวกันยังไม่มีข้อมูลยืนยันว่าสปายแวร์ที่ใช้โจมตีคือ Pegasus โดย Apple เตรียมออกแถลงการณ์เพิ่มเติมเพื่อให้ประชาชนไทยเข้าใจสถานการณ์และแนวทางป้องกันตัวเองมากขึ้น
การหารือดังกล่าวสืบเนื่องจากการประชุมสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) ซึ่งนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีให้ความสำคัญกับภัยคุกคามทางไซเบอร์ที่เกิดขึ้นทั่วโลก และมอบนโยบายให้กระทรวงดีอีร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งประเมินสถานการณ์และกำหนดมาตรการรับมือ โดย Apple ส่งผู้บริหารระดับ Global Senior Director of Global Policy เข้าร่วมหารือกับฝ่ายไทย ซึ่งนายไชยชนกระบุว่า ประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศแรกๆ ที่มีโอกาสหารือกับบริษัทภายหลังเกิดเหตุการณ์ดังกล่าว
สำหรับระบบ Threat Notification หรือการแจ้งเตือนภัยคุกคาม Apple ชี้แจงว่า บริษัทตรวจพบสัญญาณความพยายามโจมตีผ่านข้อมูลทางเทคนิค หรือ Metadata จึงส่งคำเตือนไปยังบัญชีผู้ใช้ที่เกี่ยวข้อง แต่ด้วยนโยบายคุ้มครองความเป็นส่วนตัว บริษัทไม่สามารถระบุตัวเจ้าของอุปกรณ์หรือยืนยันได้ว่าการโจมตีประสบความสำเร็จหรือไม่ อีกทั้งยังไม่ได้เปิดเผยจำนวนผู้ได้รับแจ้งเตือนเฉพาะในประเทศไทย
ส่วนกรณีที่มีการกล่าวถึง Pegasus ในข้อความแจ้งเตือน นายไชยชนกอธิบายว่า Apple ใช้ชื่อโปรแกรมดังกล่าวเพื่อสื่อให้ผู้ใช้เข้าใจถึงระดับความรุนแรงและรูปแบบการโจมตี เนื่องจากเป็นสปายแวร์ที่ทั่วโลกรู้จัก โดยเฉพาะการโจมตีแบบ No-click ซึ่งไม่จำเป็นต้องหลอกให้ผู้ใช้กดลิงก์หรือเปิดไฟล์ก่อน ผู้โจมตีก็อาจเจาะระบบโทรศัพท์ของบุคคลเป้าหมายได้
"การระบุชื่อ Pegasus มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้ใช้เข้าใจถึงระดับความรุนแรงและรูปแบบการโจมตีทางไซเบอร์ที่เคยเกิดขึ้นในต่างประเทศ ซึ่งสามารถเจาะระบบของบุคคลเป้าหมายได้โดยไม่จำเป็นต้องกดลิงก์หรือเชื่อมต่อกับระบบใด อย่างไรก็ตาม Apple ยืนยันว่า ยังไม่มีข้อมูลที่สามารถระบุได้ว่าการโจมตีครั้งนี้เกี่ยวข้องกับ Pegasus หรือเป็นสปายแวร์ชนิดใด" นายไชยชนกกล่าว
ด้าน พลตรี ธีรวุฒิ วิทยากรณ์ เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ (สกมช.)กล่าวว่า ประชาชนที่ได้รับข้อความแจ้งเตือนและกังวลว่าโทรศัพท์อาจถูกเจาะระบบ สามารถนำอุปกรณ์ส่งให้ สกมช. ตรวจสอบ หรือเลือกใช้บริการหน่วยงานภายนอกที่ไว้วางใจได้ โดย สกมช. มีเครื่องมือตรวจหาซอฟต์แวร์ผิดปกติที่อาจถูกติดตั้งในเครื่อง รวมถึงตรวจสอบการเชื่อมต่อไปยังระบบควบคุมของผู้โจมตี (Command and Control)
การตรวจสอบดังกล่าวสามารถวิเคราะห์ร่องรอยการติดตั้งซอฟต์แวร์ต้องสงสัย การเชื่อมต่อไปยังหมายเลขไอพีต่างๆ และข้อมูลที่อาจถูกส่งออกจากอุปกรณ์ โดยผู้ใช้สามารถส่งข้อมูลบันทึกการทำงานของระบบ หรือ System Log ให้เจ้าหน้าที่ตรวจวิเคราะห์เพื่อประเมินว่ามีการโจมตีเกิดขึ้นจริงหรือไม่
นายไชยชนกกล่าวว่า Apple แนะนำให้ผู้ได้รับข้อความแจ้งเตือนเปิดใช้งาน Lockdown Mode ซึ่งเป็นระบบเพิ่มความปลอดภัยที่อยู่ในเมนูการตั้งค่าของ iPhone โดยระบุว่า แม้ผู้ใช้จะได้รับคำเตือนไปแล้ว การเปิดโหมดดังกล่าวร่วมกับการปิดและเปิดเครื่องใหม่ก็ยังอาจช่วยจำกัดช่องทางที่ซอฟต์แวร์อันตรายใช้เข้าถึงอุปกรณ์ได้
"การเปิดใช้งานระบบ Lockdown Mode และปิดเครื่องก่อนเปิดใช้งานใหม่ จะช่วยเพิ่มความปลอดภัย โดยทำให้ผู้โจมตีเข้าถึงอุปกรณ์ได้ยากขึ้น หรืออาจไม่สามารถเข้าถึงได้" นายไชยชนกกล่าว
อย่างไรก็ตาม การเปิด Lockdown Mode อาจทำให้การใช้งานฟังก์ชันบางอย่างมีขั้นตอนเพิ่มเติม โดย Apple ได้เผยแพร่รายละเอียดเกี่ยวกับระบบดังกล่าวผ่านช่องทางทางการของบริษัทแล้ว ขณะที่กระทรวงดีอีได้ขอให้ Apple ชี้แจงเพิ่มเติมเกี่ยวกับความเสี่ยงและข้อควรปฏิบัติ พร้อมขอรายชื่อหน่วยงานหรือกลุ่มผู้เชี่ยวชาญที่บริษัทแนะนำสำหรับตรวจสอบอุปกรณ์ เพื่อนำไปประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนรับทราบต่อไป
สำหรับสถานการณ์ในกลุ่มบุคคลที่ได้รับคำเตือนก่อนหน้านี้ นายไชยชนกกล่าวว่า เท่าที่ทราบยังไม่มีรายงานผู้ได้รับคำเตือนเพิ่มเติมจากกลุ่มแรก โดยผู้เกี่ยวข้องได้อัปเดตซอฟต์แวร์และนำอุปกรณ์เข้ารับการตรวจสอบแล้ว ส่วนกรณีนายกรัฐมนตรีได้รับข้อความแจ้งเตือนด้วยหรือไม่นั้น ยังไม่มีข้อมูลยืนยัน ขณะที่การตรวจสอบว่าภัยคุกคามขยายไปยังบุคคลกลุ่มอื่นหรือไม่ จำเป็นต้องสอบถามข้อมูลจาก Apple เพิ่มเติม
นายไชยชนกกล่าวว่า ในวันที่ 12 พ.ย.69 กระทรวงดีอีเตรียมประชุมร่วมกับผู้ประกอบการด้านเทคโนโลยี ณ กระทรวงการคลัง ครอบคลุมทั้งผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม บริษัทซอฟต์แวร์ ผู้ผลิตฮาร์ดแวร์ และผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลรูปแบบการโจมตีทางไซเบอร์ มาตรการป้องกัน และแนวทางประสานความร่วมมือกับภาครัฐ รวมถึงการรับมือภัยคุกคามบนระบบปฏิบัติการ Android ซึ่งยังไม่ได้อยู่ในขอบเขตการหารือกับ Apple ครั้งนี้ โดยคาดว่าจะมีผู้แทนระดับสำนักงานใหญ่จากหลายบริษัทเข้าร่วมประชุม
การประสานงานดังกล่าวยังเชื่อมโยงกับเวที Global Anti-Scam ที่นายไชยชนกเข้าร่วมก่อนหน้านี้ ซึ่งภายหลังแจ้งสถานการณ์ภัยคุกคามในประเทศไทย ผู้จัดงานได้ขยายเวลาการเข้าร่วมของผู้ประกอบการและสมาชิกบางส่วน เพื่อเปิดโอกาสให้หารือกับรัฐบาลไทยเพิ่มเติม