NT ปิดตำนาน 'ไทยคม 4' ชี้ กสทช. แค่รับทราบ ไม่ต้องอนุมัติปลดระวาง

'NT' สับเกียร์ใหม่! ส่ง 'ไทยคม 4' เกษียณ ขยับพ้นวงโคจรเดิม 300 กม. ย้ำ กสทช. แค่รับทราบ ไม่มีอำนาจอนุมัติปลดระวาง ก่อนสับแผนลดลงทุนเอง หันใช้พันธมิตรจีน-อังกฤษปูเครือข่าย GEO-LEO เล็งเปิดบริการต้นปี 70

วันที่ 9 พ.ย.69 เป็นจุดสิ้นสุดภารกิจของดาวเทียมไทยคม 4 หลังให้บริการโทรคมนาคมผ่านดาวเทียมมาอย่างยาวนาน แต่สิ่งที่ บริษัท โทรคมนาคมแห่งชาติ จำกัด (มหาชน) หรือ NT กำลังดำเนินการ ไม่ได้มีเพียงการนำดาวเทียมดวงเก่าออกจากตำแหน่งเดิม เพราะยังต้องจัดการทั้งเรื่องผู้ใช้บริการ อำนาจของหน่วยงานกำกับดูแล และการวางโครงข่ายดาวเทียมชุดใหม่เข้ามารับช่วงธุรกิจ

ท่ามกลางข้อถกเถียงเกี่ยวกับความชอบธรรมของการประชุม กสทช. นัดพิเศษ ซึ่งมีกรรมการ 6 คนเข้าร่วมประชุม NT กลับมองว่าปัญหาดังกล่าวไม่ใช่อุปสรรคต่อการปลดระวางไทยคม 4 เนื่องจากอำนาจตัดสินใจเรื่องนี้ไม่ได้อยู่ที่ กสทช. ตั้งแต่ต้น

พ.อ.สรรพชัยย์ หุวะนันทน์ กรรมการผู้จัดการใหญ่ NT อธิบายว่า ตามความเข้าใจของบริษัท กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) ในฐานะเจ้าของดาวเทียมเป็นผู้พิจารณาเห็นชอบให้ดำเนินการ เมื่อกระทรวงอนุญาตแล้ว NT สามารถเข้าสู่กระบวนการปลดระวางได้ โดยแจ้งให้ กสทช. รับทราบ ไม่ใช่เสนอให้อนุมัติ

ส่วนบทบาทของ กสทช. นั้น NT เห็นว่าควรให้ความสำคัญกับการตรวจสอบว่าประชาชนและลูกค้าได้รับการดูแลอย่างเหมาะสมหรือไม่ รวมถึงติดตามแผนเยียวยาที่บริษัทจัดเตรียมไว้ มากกว่าการพิจารณาให้อำนาจนำดาวเทียมออกจากวงโคจร

นั่นหมายความว่า แม้การประชุม กสทช. จะยังมีข้อโต้แย้งเรื่องความชอบธรรม แต่ในมุมของผู้บริหาร NT กระบวนการปลดระวางไทยคม 4 ไม่จำเป็นต้องรอให้ข้อขัดแย้งดังกล่าวได้ข้อยุติ

สำหรับการดำเนินงานทางเทคนิค NT ระบุว่า ไทยคม 4 ยังมีเชื้อเพลิงเหลือเพียงพอสำหรับเคลื่อนออกจากตำแหน่งวงโคจรเดิม โดยคาดว่าจะเริ่มใช้เชื้อเพลิงขับเคลื่อนตั้งแต่วันที่ 9 พ.ย. ก่อนนำดาวเทียมไปอยู่ในวงโคจรที่สูงขึ้นประมาณ 300 กิโลเมตร

การเคลื่อนย้ายครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อลดความเสี่ยงที่จะเกิดการรบกวนดาวเทียมดวงอื่นที่ยังปฏิบัติหน้าที่อยู่ โดย NT ยืนยันว่าไทยคม 4 จะไม่ตกกลับลงมายังโลก เพราะเป็นการปลดระวางด้วยการย้ายขึ้นสู่วงโคจรที่สูงกว่าเดิม ไม่ใช่การส่งกลับเข้าสู่ชั้นบรรยากาศ

◉ หยุดบริการ แต่ลูกค้า NT ต้องไปต่อ

สิ่งที่ NT ต้องจัดการควบคู่กับการปลดระวางคือการย้ายลูกค้าออกจากระบบเดิม โดยบริษัทระบุว่าได้เตรียมความพร้อมล่วงหน้ามาหลายเดือนแล้ว เพื่อให้บริการสื่อสารผ่านดาวเทียมดำเนินต่อไปได้โดยไม่สะดุด

โดยเฉพาะผู้ใช้บริการในโครงการบริการโทรคมนาคมพื้นฐานโดยทั่วถึงและบริการเพื่อสังคม หรือ USO ซึ่งย้ายไปใช้ดาวเทียมดวงอื่นครบทั้งหมดตั้งแต่ก่อนเดือน ก.ค.69 ทำให้ NT ยืนยันว่าการยุติภารกิจไทยคม 4 จะไม่กระทบประชาชนที่อยู่ภายใต้โครงการดังกล่าว

ขณะที่ลูกค้ากลุ่มอื่นของ NT เกือบทั้งหมดได้เปลี่ยนไปใช้เครือข่ายดาวเทียม OneWeb แล้ว ส่วนลูกค้าในต่างประเทศ บริษัทได้ประสานแจ้งการยุติบริการให้คู่สัญญาทราบ เพื่อจัดเตรียมระบบและดำเนินการย้ายลูกค้าตามแผนของแต่ละราย

NT ยังยืนยันว่ามีแผนเยียวยารองรับ โดยเป็นแผนฉบับเดียวกับที่เคยส่งให้ กสทช. พิจารณาในช่วงยื่นขอขยายระยะเวลาให้บริการไทยคม 4 จนถึงเดือน ก.ค.69 ก่อนหน้านี้ จึงไม่ได้จัดทำแผนขึ้นใหม่เฉพาะช่วงปลดระวาง

◉ เลิกแบกต้นทุนสร้างดาวเทียมเอง

การสิ้นสุดภารกิจของไทยคม 4 ยังเกิดขึ้นในช่วงที่ NT กำลังปรับทิศทางธุรกิจดาวเทียมครั้งสำคัญ โดยลดบทบาทการลงทุนสร้างและส่งดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจรด้วยตัวเอง แล้วหันมาใช้ความร่วมมือกับผู้ประกอบการต่างประเทศที่มีเทคโนโลยีและโครงข่ายพร้อมให้บริการ

ยุทธศาสตร์นี้ทำให้ NT สามารถขยายบริการผ่านดาวเทียมได้โดยไม่ต้องแบกรับเงินลงทุนก้อนใหญ่สำหรับดาวเทียมแต่ละดวง อีกทั้งยังเปิดโอกาสให้เลือกใช้เทคโนโลยีที่เหมาะกับลูกค้าแต่ละกลุ่ม

ปัจจุบัน NT มีพันธมิตรสำคัญอย่างน้อย 3 รายจากจีนและอังกฤษ โดยไม่ได้จำกัดอยู่เพียงดาวเทียมประเภทเดียว แต่ใช้ทั้งดาวเทียมวงโคจรประจำที่ หรือ GEO และดาวเทียมวงโคจรต่ำ หรือ LEO เข้ามาเสริมความสามารถในการให้บริการ

ฝั่งจีนมีความร่วมมือ 2 โครงการที่ NT ตั้งเป้าเริ่มให้บริการในไตรมาส 1 ปี 2570

โครงการแรกคือ Spacesail เครือข่ายดาวเทียม LEO ที่พัฒนาโดย Shanghai Spacecom Satellite Technology (SSST) ภายใต้การสนับสนุนของรัฐบาลเซี่ยงไฮ้และสถาบันวิทยาศาสตร์จีน ซึ่งมีเป้าหมายสร้างเครือข่ายอินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียมขนาดใหญ่เพื่อแข่งขันกับ Starlink ของ SpaceX

ส่วนอีกโครงการเป็นความร่วมมือกับ China Satcom เพื่อนำดาวเทียม ChinaSat-26 ซึ่งเป็นดาวเทียม GEO ประเภท High Throughput Satellite (HTS) มาให้บริการบรอดแบนด์ความเร็วสูงครอบคลุมประเทศไทย

ความแตกต่างของ ChinaSat-26 คือการรองรับงานสื่อสารได้หลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นอินเทอร์เน็ตภาคพื้นดิน การเชื่อมต่อบนเรือและเครื่องบิน ตลอดจนภารกิจด้านความมั่นคงและการสื่อสารในสถานการณ์ฉุกเฉิน

อย่างไรก็ตาม กำหนดเปิดบริการไตรมาส 1 ปี 2570 ยังเป็นเป้าหมายที่ NT วางไว้ เนื่องจากบริษัทได้ส่งเรื่องให้ กสทช. พิจารณาแล้ว และยังอยู่ระหว่างขั้นตอนของหน่วยงานกำกับดูแล

ส่วนของพันธมิตรอังกฤษ NT ใช้ความร่วมมือกับ Eutelsat OneWeb ผู้ให้บริการดาวเทียม LEO รายใหญ่ของโลก ซึ่งมีการเปิดให้พันธมิตรต่างชาติติดตั้งสถานีภาคพื้นดินและเกตเวย์ในพื้นที่ อ.สิรินธร จ.อุบลราชธานี เพื่อเป็นโครงสร้างพื้นฐานรองรับอินเทอร์เน็ตผ่านดาวเทียมในภูมิภาค

เครือข่าย OneWeb ยังเข้ามามีบทบาทโดยตรงในการรับช่วงลูกค้าจากไทยคม 4 จึงเป็นตัวอย่างของการเปลี่ยนแนวทางธุรกิจ NT จากการให้บริการด้วยดาวเทียมเดิม ไปสู่การใช้โครงข่ายของพันธมิตรต่างประเทศ

พ.อ.สรรพชัยย์ ประเมินว่า ตลาดดาวเทียมกำลังให้น้ำหนักกับระบบ LEO มากขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่า GEO จะหมดความสำคัญ เพราะยังมีงานเฉพาะทาง โดยเฉพาะการสื่อสารด้านความมั่นคง ที่ต้องอาศัยคุณสมบัติของดาวเทียมวงโคจรประจำที่

NT จึงเลือกใช้ทั้งสองระบบควบคู่กัน แทนการผูกธุรกิจไว้กับเทคโนโลยีประเภทใดประเภทหนึ่ง

◉ วงโคจร 119.5 องศา จะเป็นอย่างไร

แม้ NT จะเดินหน้าปลดระวางไทยคม 4 แต่ยังมีประเด็นเกี่ยวกับตำแหน่งวงโคจร 119.5 องศาตะวันออก ที่ต้องติดตามต่อ เพราะเป็นตำแหน่งวงโคจรที่เกี่ยวข้องกับดาวเทียมดวงดังกล่าว

พ.อ.สรรพชัยย์ ระบุว่า เท่าที่ทราบ บริษัท กัลฟ์ สเปซ เทคโนโลยี จำกัด (มหาชน) หรือ ไทยคม มีแผนดำเนินธุรกิจดาวเทียมในปี 2570 ตามที่เคยเสนอต่อ กสทช. อย่างไรก็ตาม ยังไม่ชัดเจนว่าในช่วงรอดาวเทียมดวงใหม่ บริษัทจำเป็นต้องจัดหาดาวเทียมอีกดวงเข้ามาประจำตำแหน่งวงโคจรไว้ก่อนหรือไม่

คำตอบขึ้นอยู่กับเงื่อนไขในเอกสารประกวดราคา หรือ TOR ซึ่งต้องนำกลับมาตรวจสอบอีกครั้ง โดยเรื่องนี้เป็นความรับผิดชอบของไทยคมที่จะต้องหารือกับ กสทช. โดยตรง ไม่ได้เกี่ยวข้องกับ NT

สำหรับ NT เป้าหมายระยะต่อไปไม่ได้อยู่ที่การกลับไปลงทุนเป็นเจ้าของดาวเทียมทุกดวง แต่เป็นการพัฒนาบริษัทให้ทำหน้าที่ Neutral Infrastructure Provider หรือผู้ให้บริการโครงสร้างพื้นฐานกลางของประเทศ

แนวทางดังกล่าวเน้นให้ผู้ประกอบการสามารถใช้โครงสร้างพื้นฐานร่วมกัน ลดการลงทุนที่ซ้ำซ้อน และขยายโอกาสสร้างรายได้จากบริการดิจิทัล โดย NT ใช้ความร่วมมือกับเจ้าของเทคโนโลยีดาวเทียมเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนธุรกิจ

จากภารกิจส่งไทยคม 4 ออกจากวงโคจรเดิมในวันที่ 9 พ.ย.69 จึงมีอีกเรื่องที่ต้องจับตาควบคู่กัน คือ ความพร้อมของ NT ในการเปลี่ยนผ่านไปสู่บริการดาวเทียมชุดใหม่ ซึ่งแม้บริษัทจะวางเป้าหมายไว้ช่วงต้นปี 2570 แต่การดำเนินงานบางส่วนยังต้องผ่านการพิจารณาของ กสทช. ก่อนเริ่มให้บริการได้ตามแผน