xs
xsm
sm
md
lg

ขายของออนไลน์ต้องรู้! กม.คุมยิงแอดเริ่มแล้ว ใครลงโฆษณา ใครจ่ายเงิน ต้องตรวจสอบได้

เผยแพร่:   ปรับปรุง:   โดย: ผู้จัดการออนไลน์



กฎหมายคุมโฆษณาออนไลน์เริ่มบังคับใช้ 1 พ.ย.69 ผู้ลงโฆษณาที่ต้องการเข้าถึงคนไทยต้องผ่านการยืนยันตัวตน (KYC) ครอบคลุมทั้งเจ้าของแบรนด์ ร้านค้า เอเจนซี และผู้รับจ้าง Boost Post พร้อมตรวจสอบผู้ชำระเงิน ปิดช่องมิจฉาชีพซื้อโฆษณาหลอกลวงประชาชน เปิดเงื่อนไขใครต้องยืนยันตัวตน ใช้เอกสารอะไร และแพลตฟอร์มมีหน้าที่อย่างไร

ตั้งแต่วันที่ 1 พ.ย.69 เป็นต้นไป การซื้อโฆษณาบนสื่อสังคมออนไลน์เพื่อเข้าถึงผู้ใช้งานในประเทศไทยต้องผ่านกระบวนการพิสูจน์และยืนยันตัวตน (Know Your Customer: KYC) โดยไม่จำกัดเฉพาะเจ้าของสินค้าหรือผู้ประกอบธุรกิจที่ลงโฆษณาด้วยตนเอง แต่ยังครอบคลุมถึงบริษัทเอเจนซีและผู้รับจ้างยิงแอด ซึ่งอาจมีหน้าที่ต้องแสดงตัวตนและข้อมูลผู้ชำระค่าโฆษณาตามบทบาทที่เกี่ยวข้องด้วย

ข้อกำหนดดังกล่าวทำให้ธุรกิจที่จ้างบุคคลภายนอกทำโฆษณาต้องตรวจสอบให้ชัดเจนว่า ใครเป็นผู้ดำเนินการซื้อโฆษณา ใครเป็นเจ้าของเนื้อหา และใครเป็นผู้จ่ายเงินจริง เนื่องจากผู้เกี่ยวข้องแต่ละรายอาจมีหน้าที่ในการให้ข้อมูลแตกต่างกัน

ตามแนวทางคำถาม-คำตอบ (FAQ) ของสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA) ผู้กระทำการโฆษณาหมายถึงผู้ใช้บริการสื่อสังคมออนไลน์ที่เสนอโฆษณา ไม่ว่าจะดำเนินการในนามตนเองหรือทำแทนผู้อื่น โดยแบ่งลักษณะการดำเนินงานที่เกี่ยวข้องออกเป็น 3 กรณีสำคัญ

กรณีแรก เจ้าของแบรนด์หรือร้านค้าที่ซื้อโฆษณาสินค้าของตนเองและชำระค่าโฆษณา ต้องผ่านการยืนยันตัวตนในฐานะผู้กระทำการโฆษณา ส่วนกรณีที่จ้างบริษัทเอเจนซีให้ดำเนินการและชำระค่าโฆษณาแทน เอเจนซีจะมีสถานะเป็นทั้งผู้กระทำการโฆษณาและผู้ชำระเงิน จึงต้องพิสูจน์ตัวตนตามข้อกำหนด

ขณะที่การจ้างบุคคลอื่น Boost Post มีรายละเอียดแตกต่างออกไป หากเจ้าของเพจเป็นผู้สร้างเนื้อหา แต่ให้ผู้รับจ้างดำเนินการโปรโมตและออกค่าโฆษณา ทั้งเจ้าของเนื้อหาและผู้รับจ้างถือเป็นผู้กระทำการโฆษณา โดยผู้รับจ้างยังต้องให้ข้อมูลในฐานะผู้ชำระเงินด้วย

นั่นหมายความว่า การจ้างคนอื่นยิงแอดไม่ได้ทำให้หน้าที่เกี่ยวกับการยืนยันตัวตนตกอยู่กับฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเสมอไป แต่ต้องพิจารณาจากบทบาทของผู้เกี่ยวข้องในแต่ละกรณี

◉ ใช้เอกสารอะไร ยืนยันตัวตนอย่างไร?

สำหรับบุคคลธรรมดา หลักฐานที่ใช้ประกอบการยืนยันตัวตน ได้แก่ บัตรประจำตัวประชาชนสำหรับคนไทย หรือหนังสือเดินทางสำหรับชาวต่างชาติ พร้อมที่อยู่และหมายเลขโทรศัพท์ที่ติดต่อได้จริง

ส่วนนิติบุคคล เช่น บริษัทหรือเอเจนซี ต้องใช้หนังสือรับรองนิติบุคคล หลักฐานแสดงตัวตนของผู้ดำเนินการแทน และเอกสารแสดงอำนาจ เช่น หนังสือมอบอำนาจ หากให้บุคคลอื่นดำเนินการแทน ขณะเดียวกัน หากผู้ชำระค่าโฆษณาเป็นคนละรายกับผู้ลงโฆษณา แพลตฟอร์มต้องจัดเก็บข้อมูลของผู้ชำระเงินด้วย

ในส่วนของกระบวนการตรวจสอบ แพลตฟอร์มสามารถดำเนินการได้ 2 แนวทาง ได้แก่ การตรวจสอบหลักฐานแสดงตัวตนด้วยตนเอง พร้อมตรวจสอบความเชื่อมโยงกับผู้ใช้งานจริง เช่น การเปรียบเทียบใบหน้า การถ่ายภาพ Selfie หรือใช้เครื่องอ่านข้อมูลบัตรประชาชน (Dip Chip)

อีกแนวทางหนึ่งคือใช้บริการพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล (Digital ID) ผ่านผู้ให้บริการที่มีระดับความน่าเชื่อถือไม่ต่ำกว่าเกณฑ์ที่กำหนด เช่น ระดับ IAL2 ซึ่งรวมถึงแอปพลิเคชัน ThaID ของกรมการปกครอง หรือผู้ให้บริการ Digital ID ที่ได้รับอนุญาต

อย่างไรก็ตาม การยืนยันตัวตนไม่ได้ทำเพียงครั้งเดียวแล้วใช้ได้ตลอดไป แต่ต้องพิสูจน์ตัวตนซ้ำอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง หรือไม่เกิน 1 ปีนับจากการยืนยันตัวตนครั้งล่าสุด

◉ คุมโฆษณาเข้าถึงคนไทย ไม่เว้นผู้ซื้อแอดจากต่างประเทศ

มาตรการดังกล่าวออกตามประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง มาตรการเพื่อป้องกันอาชญากรรมทางเทคโนโลยี สำหรับผู้ให้บริการสื่อสังคมออนไลน์ (ฉบับที่ 2) ภายใต้พระราชกำหนดมาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2568 หรือที่เรียกกันว่า พ.ร.ก.บัญชีม้า

หัวใจของมาตรการอยู่ที่การป้องกันมิจฉาชีพใช้โฆษณาบนโซเชียลมีเดียเป็นเครื่องมือหลอกลวงประชาชน โดยกำหนดให้แพลตฟอร์มสามารถตรวจสอบตัวตนผู้ที่อยู่เบื้องหลังการเผยแพร่โฆษณา รวมถึงผู้ชำระเงินได้

ขอบเขตของมาตรการครอบคลุมการซื้อโฆษณาที่มุ่งเข้าถึงผู้ใช้งานในประเทศไทย ผ่านบริการสื่อสังคมออนไลน์ที่อยู่ภายใต้ประกาศ เช่น Facebook, Instagram, LINE, TikTok และ X ไม่ว่าผู้ลงโฆษณาจะเป็นบุคคลหรือบริษัทในประเทศไทยหรือต่างประเทศ หากกำหนดกลุ่มเป้าหมายเป็นผู้ใช้งานในไทยก็ต้องเข้าสู่กระบวนการยืนยันตัวตนตามที่แพลตฟอร์มกำหนด

นอกจากตรวจสอบตัวตนแล้ว แพลตฟอร์มยังมีหน้าที่จัดเก็บชื่อบุคคลหรือชื่อนิติบุคคล หลักฐานยืนยันตัวตน ข้อมูลผู้ดำเนินการแทน ที่อยู่ หมายเลขโทรศัพท์ และข้อมูลธุรกรรมทางการเงินที่เกี่ยวข้อง หากมีการทำธุรกรรมผ่านแพลตฟอร์ม

ข้อมูลดังกล่าวต้องเก็บรักษาตลอดระยะเวลาที่ใช้บริการโฆษณา และต่อไปอีกไม่น้อยกว่า 90 วันหลังสิ้นสุดการใช้บริการ โดยเริ่มนับตั้งแต่วันถัดจากวันที่แสดงโฆษณาครั้งสุดท้าย ไม่ใช่วันที่ยกเลิกบัญชีผู้ใช้

◉ Meta เปิดทางยืนยันตัวตน ไม่ต้องรอระบบแจ้งเตือน

สำหรับ Meta ผู้ให้บริการ Facebook และ Instagram กำหนดให้ผู้ลงโฆษณาที่ต้องการเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายในประเทศไทยต้องผ่านการยืนยันตัวตน โดยสามารถตรวจสอบสถานะผ่าน Ads Manager หรือ Meta Business Suite รวมถึงเข้าไปที่ Business Settings และเลือกเมนู Authorizations and verifications เพื่อดำเนินการได้โดยไม่จำเป็นต้องรอการแจ้งเตือนจากระบบ

ผู้ลงโฆษณาสามารถใช้เอกสารประจำตัวที่ออกโดยหน่วยงานรัฐ เช่น บัตรประชาชน หนังสือเดินทาง หรือเอกสารทางธุรกิจที่เป็นทางการประกอบการตรวจสอบ ทั้งนี้ ผู้ที่ยังไม่ผ่านกระบวนการยืนยันตัวตนจะไม่สามารถเผยแพร่โฆษณาใหม่หรือแก้ไขโฆษณาเดิมได้ตามเงื่อนไขที่ Meta กำหนด

เมื่อกฎหมายมีผลบังคับใช้แล้ว เจ้าของแบรนด์และร้านค้าที่ซื้อโฆษณาเองจึงต้องตรวจสอบสถานะการยืนยันตัวตนของบัญชีโฆษณา ขณะที่บริษัทเอเจนซีและผู้รับจ้าง Boost Post ต้องตรวจสอบเอกสารและบทบาทของตนเอง โดยเฉพาะกรณีที่เป็นผู้ดำเนินการและชำระค่าโฆษณาแทนลูกค้า

ส่วนธุรกิจที่ว่าจ้างบุคคลภายนอกควรกำหนดหน้าที่ในสัญญาให้ชัดเจน ทั้งผู้รับผิดชอบการโฆษณา การชำระเงิน และการยืนยันตัวตน เพื่อให้การดำเนินงานสอดคล้องกับข้อกำหนดของแพลตฟอร์ม

จากเดิมที่การยิงแอดอาจเป็นเพียงเรื่องของงบประมาณและการเลือกกลุ่มเป้าหมาย มาตรการใหม่นี้จึงเพิ่มเงื่อนไขสำคัญคือ ผู้เกี่ยวข้องกับการซื้อโฆษณาต้องมีตัวตนที่ตรวจสอบได้ และสามารถเชื่อมโยงข้อมูลผู้ลงโฆษณากับผู้จ่ายเงินได้อย่างชัดเจน