สื่อไทย-เวียดนาม ผนึกกำลังรับมือ AI สางปมแพลตฟอร์มบิ๊กเทคกระทบรายได้สื่ออาเซียน

สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทยและสมาคมนักข่าวแห่งประเทศเวียดนามหารือยกระดับความร่วมมือด้านสื่อมวลชน ลุยรับมือความท้าทายจากปัญญาประดิษฐ์ (AI) และการรุกคืบของบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ที่กระทบรายได้และทราฟฟิกของสื่อข่าวทั่วภูมิภาคอาเซียน

นางสาว น.รินี เรืองหนู นายกสมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย พร้อมด้วยนายชวรงค์ ลิมป์ปัทมปาณี ประธานสภาการสื่อมวลชนแห่งชาติ ในฐานะที่ปรึกษาสมาคมฯ และคณะผู้แทนจากสมาคมนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย ได้ร่วมหารือระดับทวิภาคี กับนายเล ก๊วก มินห์ ประธานสมาคมนักข่าวแห่งประเทศเวียดนาม เพื่อยกระดับความร่วมมือด้านสื่อมวลชนไทย-เวียดนามและภูมิภาคอาเซียน โดยหนึ่งในประเด็นสำคัญ ที่มีแลกเปลี่ยนความเห็นกัน คือ การรับมือกับความท้าทายจากเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) การเจรจาด้านลิขสิทธิ์และผลตอบแทนในการผลิตเนื้อหากับแพลตฟอร์มข้ามชาติ และการปรับตัวของสื่อกระแสหลักท่ามกลางยุคดิจิทัล รวมถึงการหารือเชิงลึกถึงมาตรฐานทางจริยธรรมในการใช้ AI ในอุตสาหกรรมข่าว


นายเล ก๊วก มินห์ ประธานสมาคมนักข่าวแห่งเวียดนาม กล่าวว่าปีที่ผ่านมามีการอบรมนักข่าวในด้านทักษะการใช้ AI แลวกว่า 3,000 คน รวมทั้งมีกรประกาศนำเสนอแนวปฏิบัติ 10 ประการการใช้ AI ในกองบรรณาธิการ ขณะที่นางสาว น.รินี เรืองหนู และนายชวรงค์ ลิมป์ปัทมปาณี ได้นำเสนอโมเดลการฝึกอบรมด้าน AI แก่ผู้สื่อข่าวไทยที่จะมีเป้าหมายผลิตวิทยากรเอง

ทั้งนี้ สองฝ่ายเห็นพ้องตรงกันว่า แม้เทคโนโลยีจะช่วยเพิ่มความรวดเร็วและประสิทธิภาพในการประมวลผลข้อมูล แต่จริยธรรมวิชาชีพ การตรวจสอบข้อเท็จจริง โดยเฉพาะปฏิสัมพันธ์ของนักข่าวเวียดนามและไทย ยังคงเป็นหัวใจสำคัญของการทำข่าวที่เทคโนโลยี AI ไม่อาจทดแทนได้


อีกหนึ่งประเด็นหารือที่ทั้งสองฝ่ายให้ความสำคัญ คือ การเผชิญหน้ากับความท้าทายจากบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ โดยเฉพาะผลกระทบจากแนวโน้มการค้นหาแบบไม่คลิก (zero-click) ที่ส่งผลให้ยอดเข้าชมเว็บไซต์ข่าวลดลงอย่างมีนัยสำคัญ สื่อมวลชนในอาเซียนจึงมีความจำเป็นต้องร่วมกันผลักดันกรอบกฎหมายคุ้มครองลิขสิทธิ์และกลไกการแบ่งปันรายได้ที่เป็นธรรม โดยถอดบทเรียนจากความสำเร็จทางกฎหมายในประเทศต่างๆ ทั้งในยุโรป ออสเตรเลียและอาเซียน พร้อมตั้งเป้าลดการพึ่งพาอัลกอริทึมของแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย เพื่อกลับมาสร้างเครือข่ายเชื่อมต่อข้อมูลข่าวสารกับผู้อ่านโดยตรง และตอกย้ำความน่าเชื่อถือของสื่อมวลชนท่ามกลางวิกฤตข่าวปลอมที่ยังคงคุกคามผู้รับข้อมูลข่าวสารทั่วโลกอยู่ในขณะนี้.

นอกเหนือจากประเด็นเทคโนโลยี AI ที่เป็นความท้าทายของสื่อแล้ว ทั้งสองฝ่ายยังเห็นพ้องที่จะเดินหน้าลงนามทำบันทึกความเข้าใจ หรือ MoU ระหว่างกันต่ออีกวาระเพื่อกระชับความสัมพันธ์ และพัฒนาศักยภาพสื่อมวลชนของทั้งสองประเทศ โดยเตรียมปรับเนื้อหาใน MoU ให้มีความสอดคล้องและตอบสนองต่อสถานการณ์โลกมากขึ้น โดยมุ่งเน้นโครงการความร่วมมือที่เป็นรูปธรรม อาทิ การจัดอบรมภาษาเวียดนาม-ไทย สำหรับสื่อมวลชนไทยและเวียดนาม การแลกเปลี่ยนบุคลากร และการฝึกปฏิบัติงานรายงานข่าวในภาวะภัยพิบัติอีกด้วยด้วย


ในโอกาสนี้ นายชวรงค์ ลิมป์ปัทมปาณี ยังกล่าวในที่ประชุมว่า ในช่วงวันที่ 16-17 พฤศจิกายนนี้ องค์กรวิชาชีพสื่อมวลชนของไทยจะมีการจัดประชุมสื่อมวลชนในประเทศสมาชิกอาเซียน ซึ่งจะมุ่งเน้นการหารือในประเด็นการประยุกต์ใช้ AI ในกองบรรณาธิการและโมเดลการหารายได้ที่ยั่งยืน พร้อมกับกล่าวเชิญผู้แทน ผู้เชี่ยวชาญด้าน AI ตลอดจนผู้แทนสื่อมวลชนจากสมาคมนักข่าวแห่งเวียดนาม เข้าร่วมการประชุมดังกล่าว เพื่อร่วมกันผนึกกำลังก้าวข้ามความท้าทายทางเทคโนโลยี และปกป้องผลประโยชน์ของอุตสาหกรรมสื่อมวลชนอาเซียนอย่างยั่งยืน

ก่อนการประชุมหารือกันครั้งนี้ นางสาว น.รินี เรืองหนู นายกสมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย ในฐานะประธานสมาพันธ์สื่อมวลชนแห่งประเทศไทย ยังได้มอบรางวัลชมเชยให้แก่ นายเจิ่น ทัญ ซาง ผู้สื่อข่าวจากสำนักข่าวเวียดนาม (VNA) ที่สร้างผลงานโดดเด่นจากการประกวดภาพถ่ายสื่อมวลชนอาเซียน ปี 2026 ในหัวข้อการท่องเที่ยวผ่านมุมมองทางวัฒนธรรม.