ขอดเกล็ดฝรั่งเศสเผชิญกับการประท้วงครั้งใหญ่ที่สุดในรอบหลายปี ผู้ชุมนุมกว่า 5.5 แสนถึง 8 แสนคนทั่วประเทศออกมาแสดงความไม่พอใจเรื่องค่าครองชีพพุ่งสูงและสภาพการศึกษาที่ย่ำแย่ แต่สิ่งที่ทำให้กระแสนี้ลุกลามเร็วผิดปกติและกลายเป็นประเด็นน่าสนใจ คือการใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่ผสมกับโซเชียลมีเดีย โดยเฉพาะ Snapchat จนถูกมองเป็นศูนย์บัญชาการหลักของ Gen Alpha ไปแล้ว
จากกรณีประท้วงของนักเรียนฝรั่งเศสในตุลาคม 2026 ชัดเจนว่า AI ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือช่วยทำงาน แต่กลายเป็นตัวเร่งปฏิกิริยา ที่ทำให้การระดมมวลชนของเยาวชนฝรั่งเศสเร็ว กระจายตัวกว้าง และมีประสิทธิภาพสูงกว่าการจัดระเบียบแบบดั้งเดิมอย่างชัดเจน โดยเฉพาะในขบวนการนักเรียนมัธยมที่เริ่มจากปัญหาโรงเรียนทรุดโทรมและขาดครู แล้วขยายเป็นม็อบระดับชาติ
วันนี้ AI ช่วยจัดระเบียบความคิดและข้อความอย่างรวดเร็ว นักเรียนใช้ ChatGPT และ Gemini ช่วยเขียนข้อความเรียกร้องได้ชัดเจน เป็นระบบ จัดลำดับข้อเรียกร้อง เช่น ต้องการครูเพิ่ม ห้องเรียนปลอดภัย ฯลฯ แถมยังปรับโทนภาษาให้เหมาะกับสื่อมวลชนหรือผู้มีอำนาจ ผลคือข้อความที่ส่งถึงสื่อและนักการเมืองมีความเป็นมืออาชีพและอ่านง่ายขึ้น แม้ผู้ส่งจะเป็นนักเรียนอายุ 15-18 ปี
AI ยังเร่งการติดต่อสื่อและผู้มีอำนาจ ลดเวลาจากชั่วโมงเหลือวินาที มีการใช้ ChatGPT และ Gemini ค้นหาอีเมลสื่อและผู้แทนราษฎรในเขตของตน ได้รายชื่อ 5-6 แห่งในเวลาไม่กี่วินาที แล้วส่งเมลทันที ขณะเดียวกัน นักข่าวยังได้รับอีเมลจากนักเรียนจำนวนมากในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน หากไม่มี AI นักเรียนต้องค้นหาทีละเว็บไซต์ ซึ่งเสียเวลาและอาจล้มเลิกกลางคัน
อีกบทบาทคือ AI ช่วยสร้างคอนเทนต์ไวรัลและภาพเรียกม็อบ เห็นได้จากบน TikTok มีการใช้ภาพและโปสเตอร์ที่สร้างด้วย AI จำนวนมากเพื่อประกาศวันชุมนุม ภาพเหล่านี้ช่วยให้ข้อความดูเป็นทางการ และดึงดูดสายตาได้ดีกว่าข้อความธรรมดา ในอีกด้าน บางบัญชีถูกสงสัยว่าใช้ AI สร้างเนื้อหาแบบอัตโนมัติเพื่อเร่งการแพร่กระจายด้วย
และเมื่อ AI ถูกผสานกับโซเชียลมีเดีย โดยเฉพาะ Snapchat อย่างลงตัว AI จึงช่วยให้เสียงของนักเรียนดังขึ้นเร็วขึ้น และกลายเป็นส่วนสำคัญที่ทำให้ขบวนการของ Gen Alpha ในฝรั่งเศสเกิดขึ้นได้เร็วและกว้างขวาง นำไปสู่การเป็นตัวอย่างสำคัญที่แสดงให้เห็นว่าในยุคปัจจุบัน การระดมมวลชนไม่ได้ขึ้นอยู่กับป้ายผ้าหรือใบปลิวอีกต่อไป แต่ขึ้นอยู่กับว่าใครใช้ AI และโซเชียลมีเดียได้เก่งกว่ากัน
***Snapchat จุดประกายปิดล้อมโรงเรียน
ที่โรงเรียนมัธยม Bartholdi ในย่าน Saint-Denis ชานเมืองปารีส การประท้วงเริ่มต้นจากโพสต์ Snap เพียงข้อความเดียว โดย Jade นักเรียนชั้นปีจูเนียร์ เล่าให้ Teen Vogue ฟังว่า เมื่อข่าวการชุมนุมที่โรงเรียนใกล้เคียงแพร่สะพัด เพื่อนสาวในห้องเรียนเปิดกลุ่ม Snapchat เชิญเกือบทุกคนในโรงเรียนทันที
“เธอบอกว่ามันยอมรับไม่ได้ที่เราต้องเรียนในสภาพแบบนี้” Jade กล่าว และนั่นคือจุดเริ่มต้นของการปิดล้อม
สภาพที่นักเรียนเผชิญไม่ใช่เรื่องเล็กน้อย นอกจากไม่มีครู น้ำยังไม่ไหล ห้องเรียนรั่ว เมื่ออากาศร้อนก็ไม่มีทางระบายความร้อน Jade อธิบายว่าความไม่เท่าเทียมที่สะสมมานานทศวรรษถูกเผยให้เห็นชัดเจน คลิปไวรัลแสดงห้องเรียนสกปรก มีแมลง และอาคารทรุดโทรม ขณะที่ข้อมูล OECD ปี 2022 ชี้ว่านักเรียนในพื้นที่มั่งคั่งได้คะแนนคณิตศาสตร์สูงกว่าเพื่อนในย่านยากจนถึง 113 คะแนน
ภายในวันที่ 1 ตุลาคม โรงเรียนมัธยมเกือบหนึ่งในสี่จากทั้งหมด 3,700 แห่งทั่วประเทศได้รับผลกระทบจากการประท้วง ก่อนจะขยายเป็นการชุมนุมใหญ่ในวันที่ 6 ตุลาคม คาดว่ามี 266,000 คน ตามตัวเลขกระทรวงมหาดไทย และวันที่ 8 ตุลาคมที่มีผู้เดินขบวนที่จัตุรัสบาสตีย์ราว 24,500 คน
***เลือก Snapchat มากกว่า TikTok หรือ Instagram
Noaïm นักเรียนมัธยมปลายที่กลายเป็นแกนนำมวลชน บอกว่าคนจำนวนมากไม่มี Instagram การอยู่ในกลุ่ม Snapchat ดีเพราะส่งวิดีโอได้ทันที ทุกคนรู้ว่าต้องไปเจอกันที่ไหน และแม้กลุ่มจะรองรับได้สูงสุด 201 คน นักเรียนก็แก้ปัญหาด้วยการหมุนเวียนสมาชิกและสร้างกลุ่มย่อยในวันที่ปิดล้อมจริง
Snapchat ยังให้ความเป็นส่วนตัวสูงกว่า ข้อความหายไปเอง ใช้ Bitmoji และชื่อผู้ใช้ทั่วไป ส่วน Snap Map ช่วยให้นักเรียนตามหาจุดชุมนุมได้เมื่อสถานการณ์เปลี่ยนโรงเรียนตลอดเวลา
Shaïma นักศึกษาที่มาร่วมด้วย บันทึกคลิปส่งเพื่อนเพื่อบอกทาง ก่อนจะย้ำว่าไม่ได้ใช้เพื่อยุยงให้ทำอะไรอันตราย แค่แชร์เวลาและสถานที่ให้เป็นระเบียบ
แอปเดียวกันนี้ยังกลายเป็นเครื่องมือเก็บหลักฐาน เมื่อสถานการณ์ตึงเครียด นักเรียนใช้คลิปจาก Snapchat บันทึกการใช้กำลังของตำรวจ รวมถึงเหตุการณ์นักเรียนวัย 15 ปีสูญเสียมือจากระเบิดแก๊สน้ำตา ซึ่งคลิปถูกเผยแพร่ต่อบน X, Instagram และ TikTok อย่างกว้างขวาง
อย่างไรก็ตาม มีภาพหน้าจอที่ดูเหมือนตำรวจพยายามแทรกซึมเข้ากลุ่ม Snapchat ด้วยภาษาวัยรุ่นเกินจริงจนกลายเป็นมีม บางกลุ่มตัดสินใจเปลี่ยนแอปเพราะกังวล Aïssatou แกนนำคนหนึ่งยอมรับว่า “เรารู้ว่ากลุ่มถูกแทรกซึมแล้ว”
ทนายความด้านสิทธิมนุษยชน Camille Lucotte ชี้ว่า แม้ข้อความ Snapchat จะเข้ารหัส แต่บริษัทให้ความร่วมมือกับทางการฝรั่งเศสเมื่อมีคำสั่งศาล โดยสามารถให้ข้อมูลบัญชีและ IP ได้ ภายในวันที่ 8 ตุลาคม มีผู้เยาว์ถูกควบคุมตัวแล้ว 5,890 คนในคดีเกี่ยวข้องกับการประท้วง นักเรียนจึงถูกเตือนว่าหากถูกตรวจโทรศัพท์ อาจถูกบังคับให้เปิดรหัสเครื่อง แต่ไม่จำเป็นต้องบอกรหัสแอป
***AI ช่วยเร่งการสื่อสาร
ขณะที่ Snapchat ทำหน้าที่ระดมคนและเก็บหลักฐาน นักเรียนยังใช้ ChatGPT และ Gemini ช่วยหาอีเมลสื่อมวลชนและผู้แทนราษฎร เพื่อขยายเสียงเรียกร้องให้ดังขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้นักข่าวได้รับอีเมลจากนักเรียนจำนวนมากในช่วงสัปดาห์ก่อนการชุมนุมใหญ่
ณ วันที่ 21 ตุลาคม 2026 สถานการณ์ในฝรั่งเศสยังตึงเครียด เคอร์ฟิวยังมีผลในบางพื้นที่ และคำถามที่คนไทยควรจับตาคือ เมื่อ Gen Alpha ใช้ AI ผสานโซเชียลมีเดียอย่าง Snapchat ได้คล่องขนาดนี้ การระดมมวลชนในอนาคตจะรวดเร็วและยากต่อการควบคุมมากขึ้นแค่ไหน โดยเฉพาะในประเด็นการศึกษาและค่าครองชีพที่ใกล้ตัวเยาวชนไทยไม่แพ้กัน.