ดัชนีชี้วัดสุขภาวะดิจิทัลของไทย ประจำปี 2569 หรือ Thailand Cyber Wellness Index (TCWI 2026) ปรับตัวเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องสู่ระดับ 0.724 จากระดับ 0.51 ในปี 2566 ส่งผลให้ภาพรวมขยับขึ้นสู่ระดับก้าวหน้า อย่างไรก็ตาม ผลการสำรวจกลุ่มตัวอย่างจำนวน 77,492 คนทั่วประเทศ ครอบคลุม 7 มิติ ยังสะท้อนให้เห็นว่าสัดส่วนคนไทย 1 ใน 6 ยังจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาความรู้และทักษะดิจิทัลเพิ่มเติม เพื่อลดช่องว่างและป้องกันความเสี่ยงบนโลกออนไลน์
สายชล ทรัพย์มากอุดม หัวหน้าคณะผู้บริหารด้านสื่อสารองค์กร AIS ให้ข้อมูลว่า ผลการสำรวจถือเป็นสัญญาณบวกที่สะท้อนความพร้อมของคนไทยในการใช้ชีวิตบนโลกดิจิทัล อย่างไรก็ตามการใช้เทคโนโลยีได้อย่างคล่องแคล่วไม่ได้หมายความว่าจะรู้เท่าทันความเสี่ยงเสมอไป โจทย์สำคัญของประเทศในปัจจุบันจึงต้องขยับจากการเข้าถึงและใช้งาน ไปสู่การสร้างทักษะในการคิด ตรวจสอบ ปลอดภัย และรับผิดชอบต่อผู้อื่น โดยเฉพาะในยุคที่เทคโนโลยี AI และภัยคุกคามทางไซเบอร์เข้ามามีบทบาทในชีวิตประจำวันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
ทั้งนี้ ผลการศึกษาได้สะท้อนถึงช่องว่างสำคัญด้านทักษะ โดยพบว่าแม้ความสามารถในการใช้งานดิจิทัลของคนไทยจะอยู่ในระดับสูงที่คะแนนเฉลี่ย 0.720 แต่ทักษะการรู้เท่าทันดิจิทัลกลับได้คะแนนต่ำที่สุดเพียง 0.653 ซึ่งจำเป็นต้องเร่งเสริมสร้างความสามารถในการตั้งคำถามและตรวจสอบแหล่งที่มา
โดยเฉพาะในยุค Generative AI ที่สามารถสร้างเนื้อหา ภาพ และเสียงที่สมจริงอย่างรวดเร็ว พร้อมกันนี้ ยังพบว่าคนไทยสัดส่วน 20.7% หรือราว 1 ใน 5 เคยมีประสบการณ์เกี่ยวข้องกับภัยหลอกลวงออนไลน์อย่างน้อยหนึ่งรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นลิงก์ปลอม ข้อความหลอกลวง การสวมรอย หรือการหลอกลวงให้โอนเงิน ทำให้มิติด้านความปลอดภัยต้องขยายขอบเขตไปสู่เรื่องความปลอดภัยในการตัดสินใจ
ขณะเดียวกัน รายงานฉบับดังกล่าวยังชี้ให้เห็นถึงความเหลื่อมล้ำระหว่างช่วงวัย โดยกลุ่มเด็ก Gen Alpha อายุ 10–15 ปี มีคะแนนสุขภาวะดิจิทัลเฉลี่ยเพียง 0.61 ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ และเกือบ 3 ใน 10 ยังต้องเร่งพัฒนาด้านการรู้เท่าทันข้อมูล ความปลอดภัย และความเข้าใจเรื่อง Digital Footprint ขณะที่คะแนนด้านการกลั่นแกล้งบนโลกไซเบอร์ (Cyberbullying) มีแนวโน้มลดลงตามช่วงอายุที่เพิ่มขึ้น จาก 0.82 ในกลุ่มอายุ 10–12 ปี สู่ระดับ 0.75 ในกลุ่มอายุ 16–22 ปี ซึ่งสะท้อนความจำเป็นในการปลูกฝังพื้นฐานตั้งแต่วัยเริ่มแรก
สำหรับสถานการณ์ด้านปัญญาประดิษฐ์ พบว่าคะแนนความเข้าใจและการใช้งาน AI ของคนไทยเฉลี่ยอยู่ที่ 3.30 จากเต็ม 5 คะแนน เพิ่มขึ้นจากระดับ 3.18 ในปี 2568 แต่ปรากฏปัญหาความเหลื่อมล้ำทาง AI (AI Divide) ชัดเจนระหว่างกลุ่มอายุ โดยกลุ่มอายุ 23–29 ปี มีคะแนนสูงสุดที่ 3.61 ขณะที่กลุ่มผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป มีคะแนนต่ำที่สุดอยู่ที่ 2.53 สะท้อนถึงช่องว่างในการนำเครื่องมือไปปรับใช้ ตลอดจนการตรวจสอบความถูกต้องและข้อจำกัดของเทคโนโลยี
ด้วยเหตุนี้ ทาง AIS จึงเตรียมนำฐานข้อมูลดังกล่าวมาปรับใช้ในการออกแบบการเรียนรู้เฉพาะกลุ่ม ตั้งแต่การวางรากฐานการรู้เท่าทันสำหรับเด็ก การรับมือแรงกดดันบนโลกออนไลน์ในกลุ่มเยาวชน การใช้ AI และป้องกันภัยหลอกลวงในกลุ่มวัยทำงาน ไปจนถึงการเสริมทักษะความปลอดภัยแก่ผู้สูงอายุ ผ่านเครื่องมือ Digital Health Check และหลักสูตรอุ่นใจไซเบอร์ AI Literacy ควบคู่กับการทำงานร่วมกับทุกภาคส่วน