เจาะลึก "เทียนกง อัลตร้า" (Tiangong Ultra) ตัวตึงหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ยืน 2 ขามี 2 แขนเหมือนคนหรือ Humanoid Robot จากจีน ที่สามารถวิ่ง 100 เมตรได้ในเวลา 9 วินาที เร็วกว่ามนุษย์ที่เร็วที่สุดในโลกไปเรียบร้อย
สถิติโลกนี้ถูกบันทึกได้ในวันอังคารที่ 25 สิงหาคมที่ผ่านมา จากงาน World Humanoid Robot Games ที่กรุงปักกิ่ง ประเทศจีน หุ่นยนต์เทียนกง อัลตร้า เป็นผลงานการพัฒนาโดยศูนย์นวัตกรรมหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์แห่งปักกิ่ง (Beijing Humanoid Robot Innovation Center) สร้างประวัติศาสตร์ด้วยการวิ่ง 100 เมตร ด้วยเวลาเพียง 8.86 วินาที ในรอบรองชนะเลิศประเภทหุ่นยนต์ขนาดใหญ่
ตัวเลขนี้เร็วกว่าสถิติโลกของมนุษย์ที่ "ยูเซน โบลต์" นักวิ่งระดับตำนานชาวจาเมกาทำไว้ที่ 9.58 วินาทีเมื่อปี 2009 ไปมากกว่า 7 ใน 10 วินาที และยังเร็วกว่าสถิติของตัวเองที่เพิ่งทำไว้ 9.39 วินาทีในวันเปิดงานเมื่อไม่กี่วันก่อนหน้านี้ด้วย
***Tiangong Ultra ตัวเดียวกับ Tien Kung Ultra
เทียนกง อัลตร้า ที่อาจจะเขียนชื่อ Tiangong Ultra หรือ Tien Kung Ultra ล้วนเป็นหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์จากจีนที่พัฒนาโดยศูนย์นวัตกรรม Beijing Humanoid Robot Innovation Center ซึ่งเป็นศูนย์นวัตกรรมที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐและร่วมมือกับบริษัทอย่าง UBTECH, Jingcheng Mechanical and Electrical และอื่น ๆ โดยผู้ถือหุ้นของศูนย์นวัตกรรมแห่งนี้มีทั้งรัฐวิสาหกิจ กองทุนการลงทุนหลายแห่ง รวมถึงยักษ์ใหญ่ AI และคลาวด์อย่าง Baidu และหน่วยธุรกิจหุ่นยนต์ของ Xiaomi ผู้ผลิตสมาร์ทโฟนและรถยนต์ไฟฟ้า
ชื่อเทียนกงนั้นแปลว่า “วังสวรรค์” เหมือนสถานีอวกาศจีน แต่หุ่นยนต์ตัวนี้ไม่ได้เกี่ยวกับสถานีอวกาศ โดยนับตั้งแต่ศูนย์ก่อตั้งประมาณปลายปี 2023 บนเป้าหมายพัฒนาแพลตฟอร์มปัญญาประดิษฐ์แบบ embodied intelligence หรือระบบปัญญาประดิษฐ์ที่มีร่างกาย ซึ่งทำหน้าที่รับรู้ ประมวลผล และโต้ตอบกับสภาพแวดล้อมในโลกกายภาพจริงได้โดยตรง ไม่ได้อยู่แค่บนหน้าจอคอมพิวเตอร์
สำหรับ Tiangong Ultra เป็นรุ่นประสิทธิภาพสูงเพื่อการแข่งขันและทดสอบความทนทาน ขนาดของหุ่นสูงราว 1.8 เมตร น้ำหนักราว 55 กิโลกรัม บางรายงานระบุว่ามีการปรับขาให้ยาวขึ้นเพื่อความเร็ว หุ่นมีระบบข้อต่อมอเตอร์ที่ดีขึ้น การออกแบบน้ำหนักเบา ระบบระบายความร้อนด้วยอากาศ และการควบคุมการเคลื่อนไหวที่พัฒนาอย่างรวดเร็ว
Tiangong Ultra ออกแบบให้เน้นการใช้งานจริง ทั้งการวิ่งระยะไกล การนำทางอัตโนมัติ และการทำงานในสภาพแวดล้อมที่หลากหลายเช่น เนิน ดินกรวด และพื้นหญ้า เส้นทางสร้างชื่อเสียงของ Tiangong Ultra เริ่มตั้งแต่เมษายน 2025 ที่เริ่มคว้าแชมป์ “มาราธอนครึ่งระยะทางสำหรับหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ครั้งแรกของโลก” ที่ปักกิ่ง ด้วยเวลาประมาณ 2 ชั่วโมง 40 นาที จากผู้เข้าแข่งขันหุ่นยนต์ 20–21 ตัว
การแข่งขันครั้งนั้นมีหุ่นเพียงไม่กี่ตัวที่ลงสนามจนครบจบการแข่งขัน และเป็นตัวเดียวที่จบภายใน cutoff ของมนุษย์คือ 3 ชม. 10 นาที แม้จะช้ากว่านักวิ่งมนุษย์มากและต้องเปลี่ยนแบตเตอรี่หลายครั้ง รวมถึงล้มบ้าง
จนปี 2025 ที่มีการจัดงาน World Humanoid Robot Games ครั้งแรก Tiangong Ultra ชนะการแข่งขัน 100 เมตรด้วยเวลา 21.50 วินาที
ความก้าวหน้าอย่างก้าวกระโดดภายใน 1 ปี จากความเร็วสูงสุดประมาณ 12 กม./ชม. ในมาราธอน ไปสู่การวิ่งระยะสั้นที่เร็วมาก ทำให้ Tiangong Ultra กลายเป็นสัญลักษณ์ของความก้าวหน้าด้านหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ของจีน ซึ่งรัฐบาลจีนมองว่าเป็นอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์ควบคู่กับ AI และ EV
ในส่วน World Humanoid Robot Games ปี 2 ที่มีทีมกว่า 666 ทีม หุ่นยนต์กว่า 2,000 ตัว จาก 16 ประเทศ ร่วมลงแข่งกว่า 51 รายการ รวมทั้งกีฬาวิ่ง ฟุตบอล แข่งเต้น และแข่งทำงานอุตสาหกรรม หุ่น Tiangong Ultra ได้ลงแข่ง 100 เมตรรอบคัดเลือก ซึ่งจัดขึ้นในช่วงเปิดงาน 22 ส.ค. จนทำเวลาวิ่งได้ 9.39 วินาที เร็วกว่าสถิติโลกของยูเชน โบลต์ (Usain Bolt) หนุ่มจาไมก้าที่ทำสถิติโลกไว้ที่ 9.58 วินาที ในปี 2009
ล่าสุดคือรอบรองชนะเลิศ 25 ส.ค. 2026 เวลาที่วิ่งได้คือ 8.86 วินาที สถิติที่ดีขึ้นอีกนี้กลายเป้นข่าวดังทั่วโลก แม้ว่าหลังถึงเส้นชัย หุ่นยนต์ Tiangong Ultra จะชนกับแผ่นกันกระแทกและมีรายงานประกายไฟเล็กน้อยในตัวหุ่นก็ตาม
สำหรับการแข่งวิ่ง 400 เมตรกลุ่มขนาดใหญ่ หุ่น Tiangong Ultra ชนะเหรียญทองด้วยสถิติ 38.15 วินาที เร็วกว่าสถิติมนุษย์ของ Wayde van Niekerk ที่เคยทำไว้ 43.03 วินาที
Tiangong Ultra ยังทำผลงานในการแข่งวิ่ง 1,500 เมตรด้วยสถิติประมาณ 2 นาที 21.64 วินาที ขณะที่สถิติการแข่งกระโดดสูง standing high jump ทำสถิติ 2.8843 เมตร สูงกว่าสถิติมนุษย์ 2.45 เมตร และดีขึ้นมากจากปีก่อนที่ชนะราว 95 ซม.
ถามว่าหุ่นยนต์วิ่งเร็วได้อย่างไร? คำตอบคือหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์อาศัยการทำงานร่วมกันของ 3 ส่วนหลัก ได้แก่ มอเตอร์กำลังสูงที่ทำหน้าที่เหมือนกล้ามเนื้อขา เซนเซอร์ที่คอยตรวจจับการทรงตัวแบบเรียลไทม์คล้ายระบบประสาทของมนุษย์ และอัลกอริทึม AI ที่ประมวลผลข้อมูลเหล่านั้นเพื่อสั่งการเคลื่อนไหวให้แม่นยำและรวดเร็ว ดังนั้นการที่หุ่นยนต์ตัวหนึ่งจะวิ่งเร็วระดับคนได้ จึงต้องอาศัยการพัฒนาทั้งสามด้านไปพร้อมกันอย่างต่อเนื่อง
เบ็ดเสร็จแล้ว หุ่น Tiangong ทำลายสถิติมนุษย์อย่างน้อย 4 รายการ ผลจากการปรับปรุงหลักที่มอเตอร์ข้อต่อที่แรงขึ้น การออกแบบกลไกและระบบระบายความร้อนที่ดีขึ้น รวมถึงอัลกอริทึมนำทางอัตโนมัติ ซึ่งไม่ต้องพึ่งพาเส้นนำทาง line-following แบบเดิม
แม้ผลงานจะน่าทึ่ง แต่ Tiangong Ultra ยังมีข้อจำกัด เช่น หุ่นบางตัวล้ม เสียหาย หรือไฟไหม้หลังวิ่งเร็วมาก และยังต้องมีการแทรกแซงของมนุษย์ในบางสถานการณ์ การแข่งขันนี้จึงแสดงให้เห็นทั้งความก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว และช่องว่างที่ยังมีอยู่กว่าที่หุ่นจะใช้งานจริงได้ในวงกว้าง
ที่สุดแล้ว Tiangong Ultra คือผลงานโบแดงของจีนที่กำลังผลักดันอุตสาหกรรมหุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์อย่างจริงจัง โดยรัฐบาลจีนกำหนดให้เป็น "อุตสาหกรรมเกิดใหม่เชิงยุทธศาสตร์" ที่ต้องการนำความก้าวหน้าด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) มอเตอร์ และเซนเซอร์ ไปต่อยอดใช้งานจริงในภาคการผลิต โลจิสติกส์ และงานบริการในอนาคต.