ในขณะที่เมต้า (Meta) บริษัทแม่ Facebook จุดพลุเปิดตัว "มิวส์ กลิมเมอร์" (Muse Glimmer) โมเดลปัญญาประดิษฐ์แบบ open-weight ขนาดประมาณ 30 พันล้านพารามิเตอร์ เพื่อลุยเปิดฉากรุกใหญ่ในสงคราม AI โอเพนซอร์ส มาร์ก ซัคเกอร์เบิร์ก (Mark Zuckerberg) ก็เผยแพร่เรียงความยาว 6,500 คำ ผลักดันแนวคิด “superintelligence สำหรับทุกคน” โดยเผยว่า Meta จะเดินหน้ากองทุน 1 พันล้านดอลลาร์เพื่อสนับสนุนชุมชนที่ตั้งศูนย์ข้อมูลหรือ Data Center ของบริษัท
เบื้องลึกกองทุนพันล้านดอลลาร์ที่ Zuckerberg ทุ่มซื้อใจชุมชน ก่อนที่ Meta จะลุยขยายสร้าง Data Center ทั่วสหรัฐฯ นั้นเป็นเรื่องน่าสนใจมากในยุคที่ทุกบริษัทเทคโนโลยีต่างแข่งกันสร้าง Data Center เพื่อรองรับการเติบโตของ AI ซึ่ง Zuckerberg เชื่อว่าประเด็นนี้กลายเป็นโจทย์ทางสังคมและการเมืองที่กำลังลุกลามไปทั่ว
***ใช้ AI ช่วยเขียน?
10 สิงหาคม 2026 คุณพ่อ Mark Zuckerberg ซีอีโอ Meta เผยแพร่เรียงความยาวประมาณ 6,500 คำ ชื่อ “The Future is for Everyone” หรือแปลได้ว่า อนาคตเป็นของทุกคน บนเว็บไซต์ของ Meta พร้อมกับการเปิดตัวโมเดล open-weight อย่าง Muse Glimmer
สาระสำคัญหลักของเรียงความ คือ Zuckerberg วางกรอบวิสัยทัศน์เรื่อง personal superintelligence โดยยึดหลัก 3 ข้อ คือ 1. Individual empowerment หรือการเสริมพลังบุคคล ที่ทำให้ AI เป็นแหล่งที่มาของความเจริญรุ่งเรือง 2. Invention หรือการค้นพบสิ่งใหม่ที่เป็นจุดประสงค์หลักของความอัจฉริยะขั้นสุด superintelligence และ 3. Balance of power ความสมดุลอำนาจ ซึ่งจะเป็นรากฐานของความปลอดภัย
Zuckerberg โต้แย้งเห็นต่างโดยตรงกับแนวคิดของ OpenAI และ Anthropic ที่เน้นการควบคุมและจำกัดการเข้าถึงโมเดลล้ำสมัย โดยระบุว่า “แนวคิดที่ว่า AI อันตรายจนทางเดียวที่ปลอดภัยคือการรวมศูนย์อำนาจอย่างสุดโต่งนั้น เป็นปัญหาโดยธรรมชาติ” และ “ในประวัติศาสตร์ การหวังว่าอำนาจสัมบูรณ์จะใจดีกับมนุษยชาติหากรู้แจ้งพอ ไม่เคยนำไปสู่ผลลัพธ์ที่ปลอดภัยหรือให้ผลดีเชิงบวก”
จุดเด่นอื่น ๆ ที่ Zuckerberg เน้นคือทุกคนควรมี personal AI agent ที่เข้าใจเป้าหมายส่วนตัว ทำงาน 24 ชั่วโมง เพื่อช่วยด้านความสัมพันธ์ สุขภาพ อาชีพ การเงิน ฯลฯ
ในฝั่งของ Meta จะมุ่ง “ส่งมอบ personal superintelligence ให้คนนับพันล้านและธุรกิจขนาดเล็ก” โดยเสนอเวอร์ชันฟรีหรือราคาถูกที่สุดเท่าที่เป็นไปได้ พร้อมระบบประมูลหรือ auction สำหรับการประมวลผล compute แบบเสียเงิน
Zuckerberg ยืนยันว่าจะยังสนับสนุน open-weight models และ distillation ต่อไป เพื่อเปิดเสรีการถ่ายโอนความรู้จากโมเดลใหญ่ไปโมเดลเล็กแบบไม่หวง
เรียกว่าในภาพรวม Zuckerberg กังวลเรื่องการรวมศูนย์อำนาจมากกว่าความเสี่ยงเฉพาะด้านอื่น ๆ ที่ผู้คนพูดถึง
สำหรับการประกาศกองทุน “Future Is For Everyone Fund” มูลค่า 1 พันล้านดอลลาร์ Zuckerberg ย้ำว่าเป็นไปเพื่อสนับสนุนชุมชนใกล้ data center ของ Meta จุดนี้มีการเรียกร้องให้รัฐบาลสหรัฐฯ มีบทบาทเชิงรุกมากขึ้น เช่น การร่วมมือใกล้ชิดกับภาครัฐ แต่ไม่ควรชะลอการเปิดตัวโมเดลอเมริกัน เพราะจะเสียเปรียบคู่แข่งต่างชาติ โดยเฉพาะจีน
เสียงตอบรับจากสื่อมวลชน ที่มีต่อแถลงการณ์ของ Zuckerberg นั้นผสมผสานกันทั้งแนวโน้มวิจารณ์และชื่นชม สื่อบางส่วนสรุปประเด็นหลักเป็น 5 ข้อสาระสำคัญที่ชี้ว่าเป็นความพยายามของ Meta ในการจะวางตำแหน่งตัวเองเป็นฝ่ายเปิดกว้าง ตรงข้ามกับโมเดลระบบปิดหรือ closed models ของคู่แข่ง และเป็นการตอบสนองต่อกระแสต่อต้าน data center รวมถึงการแข่งขันกับจีน และมองว่าเป็นเกมกลยุทธ์เพื่อดึงดูดใจสาธารณชนและผู้กำหนดนโยบาย
แต่บางรายงานมีมุมมองวิจารณ์ในเชิงลบ เช่น สำนักข่าว TechCrunch ที่วิจารณ์หนักว่าเรียงความนี้แสดงให้เห็นว่าทำไมประชาชนไม่ไว้ใจ AI และผู้บริหารบริษัทบิ๊กเทค เนื่องจาก Zuckerberg พยายามวาดภาพอนาคตที่ดีแต่กลับเตือนถึงปัญหาตลอดเวลา โดยไม่ยอมรับผลกระทบจริง ๆ ที่เกิดขึ้นแล้ว เช่น กรณีนักเรียนใช้ AI เขียน essay แทนการเรียน
เสียงวิจารณ์ยังสับเละว่านี่เป็นเรียงความที่ออกแบบมาเพื่อปกป้องผลประโยชน์ของ Meta เอง และอนาคตที่ว่า “สำหรับทุกคน” จริง ๆ แล้วดีกับ Meta เป็นหลัก และเพิกเฉยต่อข้อเรียกร้องจริง ที่สังคมมีต่อบริษัท
สำนักข่าว The Verge ยังวิจารณ์ว่า Zuckerberg กำลังพยายามเป็นกูรูเทคตัวจริง แต่กลับมีวิสัยทัศน์ที่ดูจืดชืดและไม่เข้าใจชีวิตจริงของคนทั่วไป
โดยรวม สายวิจารณ์อาจมองว่าแถลงการณ์นี้เป็นการประชาสัมพันธ์ที่พยายามเบี่ยงเบนความสนใจจากปัญหาความปลอดภัย ผลกระทบต่องาน และภาพลักษณ์ของ Meta เอง มากกว่าจะเป็นวิสัยทัศน์ที่จริงใจหรือสมบูรณ์ โดยอาจเป็นส่วนหนึ่งของเกมที่ผู้บริหาร AI รายใหญ่ มักใช้วางตำแหน่งตัวเองในช่วงที่กระแสต่อต้านและเรียกร้องกฎระเบียบกำลังแรงขึ้น
*** Data Center กลายเป็นประเด็นการเมือง
สถานการณ์ที่เกิดขึ้นแล้ว คือการขยายศูนย์ข้อมูลของบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่อย่าง Meta ไม่ใช่เรื่องง่ายอีกต่อไป ชุมชนในหลายพื้นที่ของสหรัฐฯ เริ่มลุกขึ้นมาคัดค้านการสร้างศูนย์ข้อมูลขนาดใหญ่ในพื้นที่ใกล้บ้าน จนกลายเป็นประเด็นหาเสียงเลือกตั้งที่สำคัญ และเป็นหนึ่งในอุปสรรคที่ใหญ่ที่สุดของบริษัทเทคโนโลยีในการขยายโครงสร้างพื้นฐานรองรับ AI
เหตุผลที่ Zuckerberg ประกาศจัดตั้งกองทุนมูลค่า 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เพื่อบรรเทาความกังวลของชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากการสร้างศูนย์ข้อมูล จึงถูกมองว่าเป็นเพราะ Zuckerberg กำลังพยายาม "ซื้อใจ" คนในพื้นที่ เพื่อให้แผนขยายกำลังประมวลผลมหาศาลที่บริษัท Meta วางไว้เดินหน้าต่อไปได้อย่างราบรื่น
การสร้าง data center นั้นถือเป็นเดิมพันใหญ่ของ Meta ในปีนี้ เพราะตัวเลขที่สะท้อนความจริงจังของ Meta คืองบลงทุนด้าน AI ที่สูงถึง 145,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปีนี้เพียงปีเดียว ซึ่งส่วนใหญ่ต้องพึ่งพาการสร้างศูนย์ข้อมูลใหม่ ๆ อย่างต่อเนื่อง หากชุมชนในพื้นที่ต่อต้านหรือหน่วยงานท้องถิ่นไม่อนุมัติ ก็อาจทำให้แผนทั้งหมดสะดุดได้ทันที
Zuckerberg เองยังยอมรับตรง ๆ ว่าสหรัฐฯ เสียเปรียบจีนในเรื่องความยากง่ายของการสร้างโครงสร้างพื้นฐานประเภทนี้ ซึ่งเป็นการเปิดเผยจุดอ่อนที่น่าสนใจของประเทศที่เป็นผู้นำด้านเทคโนโลยีของโลกมาโดยตลอด
***คลอด Muse Glimmer เล่นใหญ่สงคราม AI โลก
กองทุนนี้เกิดขึ้นพร้อม ๆ กับการที่ Meta เปิดตัวโมเดล AI ใหม่ Muse Glimmer และเตรียมเปิดเผยความเร็วแรงของ Muse Spark 1.2 โมเดลที่ล้ำหน้าที่สุดของบริษัท ในจังหวะที่สตาร์ทอัปจีนอย่าง Moonshot, Alibaba และ DeepSeek กำลังไล่ตามมาติด ๆ
โมเดล AI รุ่นใหม่ Muse Glimmer ถูกชูว่าออกแบบมาให้รันงาน AI แบบ agentic ได้บนคอมพิวเตอร์ส่วนตัวเพียงเครื่องเดียว โดยมีขนาดเล็กกว่าโมเดล AI ชั้นนำของคู่แข่งรายอื่น เพื่อตอบโจทย์ความต้องการระบบ AI ที่ทำงานได้บนอุปกรณ์ของผู้ใช้เองโดยตรง โดย Meta เผยว่ากำลังมีโมเดลขนาดใหญ่กว่านี้รอเปิดตัวตามมาอีกเร็ว ๆ นี้ ถือเป็นการส่งสัญญาณชัดว่า Meta พร้อมเดินหน้าเต็มที่กับกลยุทธ์โอเพนซอร์ส หลังจากที่ต้องปรับทัพครั้งใหญ่จากความล้มเหลวของ Llama 4 ในปีก่อน
ปัจจุบัน สตาร์ทอัปจีนเป็นผู้นำในสนามโมเดลโอเพนซอร์ส ไม่ว่าจะเป็น Kimi K3 จาก Moonshot, Qwen3.8-Max จาก Alibaba และ V4-Flash จาก DeepSeek ที่มีประสิทธิภาพทัดเทียมกับระบบชั้นนำของสหรัฐฯ ในทางกลับกัน โมเดลเรือธงของผู้พัฒนาสหรัฐฯ อย่าง OpenAI, Anthropic และ Google ในเครือ Alphabet ยังคงเป็นระบบปิดทั้งหมด
สำหรับโมเดล Muse Glimmer ที่เปิดตัวแล้วและ Muse Spark 1.2 ที่กำลังตามมา ล้วนเป็นโมเดล AI ล้ำหน้าที่พัฒนาโดยทีมซูเปอร์อินเทลลิเจนซ์ที่ Meta ตั้งขึ้นเมื่อปี 2025 เพื่อกลับเข้าสู่การแข่งขันด้าน AI อีกครั้ง ทั้งนี้ Meta เคยสนับสนุนแนวทางโมเดลเปิดมาโดยตลอด และเป็นหนึ่งในบริษัทเทคโนโลยีสหรัฐฯ ไม่กี่แห่งที่เปิดเผยโมเดลลักษณะนี้ ก่อนที่การตอบรับที่ไม่ดีต่อ Llama 4 ในปีที่แล้วจะทำให้บริษัทต้องปรับเปลี่ยนกลยุทธ์
ถึงวันนี้ ราคาหุ้นของ Meta ซึ่งปรับตัวลงมาแล้วราว 10% ตั้งแต่ต้นปีนี้ ได้ปรับตัวขึ้นเกือบ 3% ในช่วงเทรดก่อนตลาดเปิดวันจันทร์ที่ 10 สิงหาคม 2026.