'NT' เตรียมขอ กสทช. ขยายอายุใช้งานดาวเทียมไทยคม 4 หรือไอพีสตาร์ถึงเดือน ก.ย.69 หลังบอร์ดไม่เห็นชอบให้ต่อถึง ก.ย.70 พร้อมวาง Korea-SAT รองรับบริการช่วงรอไทยคม 9
บริษัท โทรคมนาคมแห่งชาติ จำกัด (มหาชน) หรือ NT เตรียมขอความเห็นชอบจากหน่วยงานกำกับ เพื่อให้ดาวเทียมไทยคม 4 หรือไอพีสตาร์ ปฏิบัติภารกิจต่ออีก 2 เดือน หลังคณะกรรมการบริษัทไม่รับข้อเสนอของไทยคมที่ต้องการยืดอายุการใช้งานออกไปถึงเดือน ก.ย.70 เนื่องจากยังมีข้อกังวลเกี่ยวกับพลังงานของดาวเทียมและความปลอดภัยในการควบคุมวงโคจร
ทั้งนี้ NT ได้ส่งหนังสือถึงกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) เพื่อขอขยายระยะเวลาการใช้ดาวเทียมไอพีสตาร์ ณ ตำแหน่งวงโคจร 119.5 องศาตะวันออก จากกำหนดเดิมที่จะสิ้นสุดภารกิจในเดือน ก.ค.69 ไปจนถึงเดือน ก.ย.69 จากนั้น กระทรวงดีอีจะส่งเรื่องให้สำนักงาน กสทช. ดำเนินการตามขั้นตอน โดยคาดว่าจะนำเข้าสู่การพิจารณาของที่ประชุม กสทช. ภายในสัปดาห์หน้า นื่องจากการขยายระยะเวลาดังกล่าวเกี่ยวข้องทั้งกับการใช้สิทธิวงโคจร การให้บริการลูกค้า และแผนสำรองระหว่างรอดาวเทียมดวงใหม่
พ.อ.สรรพชัยย์ หุวะนันทน์ กรรมการผู้จัดการใหญ่ NT เปิดเผยว่า ก่อนหน้านี้ไทยคมเสนอให้รับรองการใช้งานไอพีสตาร์ต่ออีกประมาณ 1 ปี หรือถึงเดือนก.ย.70 โดยระบุว่าเชื้อเพลิงที่เหลืออยู่ยังเพียงพอสำหรับการให้บริการ อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาความพร้อมของระบบโดยรวมแล้ว คณะกรรมการ NT เห็นควรให้ต่ออายุเพียงระยะสั้น เนื่องจากดาวเทียมมีข้อจำกัดด้านพลังงาน ขณะที่การควบคุมและรักษาตำแหน่งวงโคจรจำเป็นต้องคำนึงถึงความปลอดภัยเป็นสำคัญ จึงไม่เห็นชอบให้ขยายการใช้งานตามระยะเวลาที่ไทยคมเสนอ
ท่าทีดังกล่าวสอดคล้องกับข้อมูลที่สำนักงาน กสทช. เคยรายงานต่อที่ประชุมเมื่อวันที่ 21 เม.ย.69 ว่า ไอพีสตาร์พ้นอายุการใช้งานตามหลักวิศวกรรมแล้ว และอาจไม่สามารถรักษาตำแหน่งวงโคจรได้ตามปกติ โดยมีการประเมินว่า ความเสี่ยงอาจเกิดขึ้นตั้งแต่ช่วงปลายเดือน ก.ค.69
ด้วยเหตุนี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงต้องวางแผนรองรับไว้ล่วงหน้า เพื่อไม่ให้การยุติภารกิจของไอพีสตาร์ทำให้บริการสื่อสารผ่านดาวเทียมหยุดชะงัก โดยเฉพาะลูกค้าที่ระบบยังเชื่อมโยงอยู่กับดาวเทียมดวงดังกล่าว หนึ่งในทางเลือกสำคัญคือการเช่าช่องสัญญาณจากดาวเทียม Korea-SAT ของเกาหลีใต้มาใช้ชั่วคราว เนื่องจากอยู่ในตำแหน่งวงโคจรใกล้เคียงกับไทยคม 4 จึงช่วยลดความยุ่งยากในการย้ายระบบ และลูกค้าส่วนใหญ่แทบไม่จำเป็นต้องปรับทิศทางจานรับสัญญาณใหม่
สำหรับไทยคม 4 ถูกส่งขึ้นสู่วงโคจรตั้งแต่ปี 2548 โดยในช่วงเริ่มต้นถือเป็นดาวเทียมบรอดแบนด์ความเร็วสูงดวงแรกของโลก และเคยมีขนาดใหญ่ที่สุดในกลุ่มดาวเทียมสื่อสารเชิงพาณิชย์ รองรับช่องสัญญาณย่าน Ku-band จำนวน 87 ช่อง และย่าน Ka-band อีก 10 ช่อง เดิมดาวเทียมได้รับการออกแบบให้มีอายุใช้งานประมาณ 15 ปี แต่ภายหลังได้รับการประเมินและต่ออายุทางวิศวกรรมมาแล้ว 2 ครั้ง จากกำหนดสิ้นสุดในปี 2565 ขยายไปถึงปี 2568 เพื่อรอให้ดาวเทียมไทยคม 9 พร้อมขึ้นมารับช่วงต่อ หากไอพีสตาร์ยังสามารถให้บริการได้จนถึงเดือน ก.ย.69 จะทำให้ดาวเทียมปฏิบัติภารกิจรวมมากกว่า 21 ปี ซึ่งยาวนานกว่าอายุที่ออกแบบไว้เดิมประมาณ 6 ปี
แหล่งข่าวจากสำนักงาน กสทช. ระบุว่า ไทยคมได้เตรียมแผนสร้างดาวเทียมทดแทนไว้แล้ว โดยมอบหมายให้บริษัท Astranis จากสหรัฐอเมริกา ผลิตดาวเทียมไทยคม 9 ผ่านบริษัท สเปซเทค อินโนเวชั่น จำกัด หรือ STI ซึ่งเป็นบริษัทในเครือไทยคม ไทยคม 9 เป็นดาวเทียมขนาดเล็กในกลุ่ม MicroGEO ให้บริการย่านความถี่ Ka-band และวางเป้าหมายครอบคลุมพื้นที่ให้บริการในภูมิภาคเอเชีย โดยเดิมกำหนดนำขึ้นสู่วงโคจรภายในปี 2568
กระนั้น แผนการส่งดาวเทียมต้องล่าช้าออกไป หลังผู้ผลิตตรวจพบข้อบกพร่องของอุปกรณ์จากล็อตเดียวกัน จึงจำเป็นต้องทบทวน ตรวจสอบ และแก้ไขระบบใหม่ ส่งผลให้กำหนดปล่อยดาวเทียมไทยคม 9 มีแนวโน้มเลื่อนไปเป็นปี 2570 ช่องว่างที่เกิดขึ้นระหว่างการยุติภารกิจของไอพีสตาร์กับการมาถึงของไทยคม 9 จึงทำให้ไทยคมต้องพึ่งพาดาวเทียมต่างชาติเป็นทางเชื่อมชั่วคราว เพื่อรักษาบริการเดิมและลดผลกระทบต่อลูกค้า
ก่อนหน้านี้ ดร.สมภพ ภูวิกรัยพงศ์ กรรมการ กสทช. ด้านกิจการโทรคมนาคม ระบุว่า การเช่าหรือขอใช้ช่องสัญญาณจากดาวเทียมต่างประเทศสามารถดำเนินการได้ตามแนวปฏิบัติทั่วไปของธุรกิจดาวเทียม และไม่ทำให้ประเทศไทยสูญเสียสิทธิในตำแหน่งวงโคจร หากดำเนินการภายใต้หลักเกณฑ์ที่กำหนด
เมื่อได้รับอนุญาตจาก กสทช. แล้ว ไทยคมจะต้องติดตั้งสถานีภาคพื้นดิน รวมถึงระบบและอุปกรณ์สำหรับเชื่อมต่อกับดาวเทียมสำรอง ซึ่งคาดว่าจะใช้เวลาประมาณ 3-6 เดือนก่อนเปิดใช้งานได้อย่างเต็มรูปแบบ ทั้งนี้ บริษัทได้จัดเตรียมอุปกรณ์และวางลำดับการย้ายลูกค้าไว้ล่วงหน้า เพื่อให้การเปลี่ยนผ่านจากไอพีสตาร์ไปยัง Korea-SAT ก่อนเชื่อมต่อสู่ไทยคม 9 ในอนาคต เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง และลดความเสี่ยงที่ผู้ใช้บริการจะได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนดาวเทียม