ในวันที่ AI ไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นทางรอดของ SMEs สิ่งที่เกิดขึ้นในเวลานี้คือผู้ประกอบการต้องคิดใหม่ให้รอบด้านมากยิ่งขึ้น ไม่ใช่แค่การมองหาเฉพาะเครื่องมือ AI มาใช้งานให้เป็น แต่ต้องมีการวางแผนเพื่อให้ AI เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ในการทำธุรกิจด้วย
ข้อมูลจาก องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) ชี้ว่า ในขณะที่องค์กรขนาดใหญ่ใช้ AI เพื่อการตัดสินใจอัตโนมัติ (Automated Decision) ซึ่งสร้างมูลค่ามหาศาล แต่ SMEs ส่วนใหญ่กลับยังหยุดอยู่แค่การใช้งานเบื้องต้น
ปัญหาจึงไม่ได้อยู่ที่การขาดแคลนเครื่องมือ เพราะทุกวันนี้ AI มีให้เลือกใช้มากมายและราคาเข้าถึงได้ แต่สิ่งที่ขาดหายไปคือ Operation Model หรือรูปแบบการนำไปใช้ที่จะเชื่อมโยงเครื่องมือ AI เข้าด้วยกัน เปรียบเสมือนทุกคนในบริษัทมีโปรแกรมเอกสาร แต่ต่างคนต่างทำ ข้อมูลจึงกระจัดกระจายและไม่ถูกนำมาบูรณาการเพื่อสร้างคุณค่าที่แท้จริง
นอกจากนี้ ยังมีความท้าทายในเรื่องของบุคลากร หรือความสามารถของคนในการใช้งาน AI ซึ่งในจุดนี้ยังสามารถแก้ไขปัญหาได้ด้วยการอัปสกิล รีสกิล พนักงาน ผ่านการอบรม โดยจุดสำคัญคือเมื่อฝึกฝนแล้วต้องมีการนำไปใช้งานจริง โดยยังมีอีกจุดที่ต้องคำนึงถึงคือ ความพร้อมของข้อมูลภายในองค์กร ที่มีการจัดเก็บไว้ว่าจะสามารถนำมาใช้งานได้เลยหรือไม่
ดร.ศรีหทัย พราหมณี ผู้จัดการโครงการ AIS Infinite SMEs จาก บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) ระบุว่า เพื่อให้ SMEs ภาคอุตสาหกรรมก้าวข้ามกำแพงนี้ไปได้ ผู้นำองค์กรจะต้อง "Rethink" หรือคิดใหม่ ใน 3 ส่วนสำคัญ เพื่อวางรากฐานก่อนที่จะเริ่มนำเครื่องมือมาใช้งาน
เริ่มจากส่วนแรก การคิดใหม่เรื่องข้อมูล (Rethink Data) เพราะความเข้าใจผิดที่พบบ่อยคือการนำวิธีคิดแบบธุรกิจ E-commerce มาใช้กับโรงงาน ในขณะที่ธุรกิจออนไลน์สนใจยอดขายและพฤติกรรมลูกค้า ข้อมูลของภาคการผลิตกลับเป็นเรื่องของเซ็นเซอร์ ข้อมูลเครื่องจักร และกระบวนการผลิตเพื่อลดของเสีย
สิ่งที่ผู้นำต้องเร่งทำคือการจัดระเบียบข้อมูลเหล่านี้ โดยเริ่มจากการหาผู้รับผิดชอบข้อมูลให้ชัดเจน เพื่อแก้ปัญหาข้อมูลที่กระจัดกระจาย และหากไม่รู้จะเริ่มต้นตรงไหน ให้มองไปที่จุดที่กระทบกับกำไรขาดทุน (P&L) ของบริษัทมากที่สุด แล้วเริ่มทำ AI Transformation จากจุดเล็กๆ ตรงนั้นก่อน
ส่วนที่สองคือ การคิดใหม่เรื่องคน (Rethink People) หลายครั้งที่เรามักได้ยินว่าพนักงานไม่ยอมปรับตัว แต่จริงๆ แล้ว "คอขวด" อาจจะอยู่ที่ตัวผู้นำของธุรกิจ SMEs นั้นๆ เพราะพนักงานจำนวนมากไม่ได้กลัวการใช้ AI แต่เขากลัวการ "ถูกดุ" เมื่อทำผิดพลาด
เมื่อเป็นเช่นนั้น ผู้นำองค์กร จึงมีหน้าที่สำคัญในการสร้างพื้นที่ปลอดภัยและความชัดเจนว่าข้อมูลไหนใช้ได้ หรือขอบเขตงานคืออะไร การจูงใจที่ดีที่สุดไม่ใช่คำสั่ง แต่คือการทำให้พนักงานเห็นผลลัพธ์จากการวิเคราะห์ว่า AI ช่วยให้งานของเขาเบาลงและดีขึ้นได้อย่างไร
ส่วนสุดท้ายคือ การคิดใหม่เรื่องการตัดสินใจ (Rethink Decision) เนื่องจากคุณค่าที่แท้จริงของ AI ในภาคอุตสาหกรรม ไม่ใช่การให้มันวาดรูปสวยๆ หรือเขียนบทความ แต่คือการฝัง AI ให้เข้าไปช่วยตัดสินใจในกระบวนการทำงาน
อย่างไรก็ตาม เนื่องจาก AI เปรียบเสมือนสมองที่ประมวลผลตามข้อมูลที่ได้รับ หากข้อมูลนำเข้าไม่ดี ผลลัพธ์ย่อมไม่มีคุณภาพ ดังนั้น ต้องยึดหลัก "Trust but Verify" คือเชื่อถือได้แต่ต้องตรวจสอบเสมอ โดยให้ "มนุษย์" เป็นผู้ตรวจสอบขั้นสุดท้าย
ดร.ศรีหทัย ทิ้งท้ายว่า ผู้ประกอบการ SMEs ในวันนี้ ควรก้าวข้ามความตื่นเต้นในเครื่องมือ AI เพราะในแง่เทคนิคแล้ว คนรุ่นใหม่ย่อมเรียนรู้ได้เร็วกว่า แต่หน้าที่ของผู้นำคือการวางรากฐานกลยุทธ์ เชื่อมโยงข้อมูล คน และการตัดสินใจให้เป็นเนื้อเดียวกัน เมื่อสามสิ่งนี้สอดประสาน ธุรกิจจะไม่เพียงแค่ทำงานเร็วขึ้นหรือแม่นยำขึ้น แต่จะสามารถเติบโตได้อย่างยั่งยืน
สำหรับผู้ประกอบการ SMEs ที่สนใจเนื้อหาเกี่ยวกับการทรานส์ฟอร์มธุรกิจด้วยเทคโนโลยี สามารถเข้าไปหาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ www.ais.th/infinite-smes ที่ AIS จะคอยเชื่อมเทคโนโลยี เชื่อมตลาด และเชื่อมพันธมิตร ให้กับธุรกิจของคุณ
