ไฟไหม้สถานบันเทิง มีคนเจ็บ มีคนตาย มีบทเรียน? มีคนรับผิดชอบ ?
วันนี้ 14 ก.ค.2569 ดร.ธนพล คงเจี้ยง นายกสภาทนายความได้โพสต์เฟซบุ๊กระบุว่า เหตุเพลิงไหม้ครั้งใหญ่ที่โรงเบียร์ย่านลาดพร้าว ได้สร้างความสูญเสียต่อชีวิตและทรัพย์สินอย่างประเมินค่าไม่ได้ ภายหลังเกิดเหตุ สำนักงานเขตจตุจักรได้มีคำสั่งห้ามใช้อาคารเป็นเวลา 30 วัน เพื่อความปลอดภัยตามพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
แต่คำถามที่สังคมควรถาม ไม่ใช่เพียงว่าหลังเกิดเหตุ หน่วยงานทำอะไร แต่คือ ก่อนเกิดเหตุ หน่วยงานได้ทำอะไรไว้บ้าง
อาคารแห่งนี้เปิดดำเนินกิจการมาเป็นเวลานาน มีผู้ใช้บริการจำนวนมาก หากการประกอบกิจการต้องอาศัยใบอนุญาตหลายประเภท ทั้งด้านการก่อสร้าง การใช้อาคาร การประกอบกิจการ การควบคุมอาคาร ความปลอดภัย และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง ย่อมเป็นคำถามที่สังคมมีสิทธิได้รับคำตอบว่า ใบอนุญาตทุกฉบับออกโดยชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ มีการตรวจสอบสถานที่จริงก่อนออกใบอนุญาตหรือไม่
อาคารแห่งนี้มีทางออกหนีไฟเพียงพอตามที่กฎหมายกำหนดหรือไม่ ทางหนีไฟสามารถใช้งานได้จริง ปราศจากสิ่งกีดขวาง และมีป้ายบอกทางออกฉุกเฉินที่มองเห็นได้ชัดเจนหรือไม่
ระบบป้องกันและระงับอัคคีภัย เช่น ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้อัตโนมัติ เครื่องดับเพลิง ระบบสปริงเกลอร์ ระบบระบายควัน ไฟฟ้าสำรอง และไฟส่องสว่างฉุกเฉิน ได้รับการติดตั้งและบำรุงรักษาตามมาตรฐานหรือไม่ และเคยมีการตรวจสอบความพร้อมใช้งานเป็นประจำหรือไม่
หากมีการต่อเติม ดัดแปลง หรือเปลี่ยนแปลงการใช้อาคาร ได้รับอนุญาตครบถ้วนหรือไม่ สำนักงานเขต ในฐานะหน่วยงานที่มีอำนาจหน้าที่ด้านการควบคุมอาคาร เคยเข้าตรวจสอบอาคารแห่งนี้ตามรอบระยะเวลาหรือไม่ หากเคยตรวจ พบข้อบกพร่องหรือไม่ และหากพบ ได้มีคำสั่งให้แก้ไข พร้อมติดตามผลอย่างจริงจังเพียงใด
หากอาคารหรือกิจการดังกล่าวเคยมีผู้ร้องเรียน ไม่ว่าจะเรื่องทางออก ความปลอดภัย การต่อเติมอาคาร หรือการใช้อาคารผิดประเภท ข้อร้องเรียนนั้นได้รับการดำเนินการอย่างไร
คำถามเหล่านี้ไม่ได้มีเจตนากล่าวหาเจ้าหน้าที่คนใด แต่เป็นคำถามที่สังคมมีสิทธิถาม เพราะการออกใบอนุญาตของรัฐไม่ใช่เพียงการอนุญาตให้ประกอบกิจการ แต่เป็นการรับรองในระดับหนึ่งว่าอาคารและกิจการนั้นผ่านการตรวจสอบตามมาตรฐานที่กฎหมายกำหนด
หากทุกขั้นตอนดำเนินการถูกต้อง โปร่งใส และเป็นไปตามกฎหมาย เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานก็จะได้รับความเป็นธรรมจากผลการตรวจสอบเช่นกัน แต่หากพบว่ามีการละเลยการปฏิบัติหน้าที่ การตรวจสอบไม่ครบถ้วน หรือมีการออกใบอนุญาตโดยไม่ชอบ ก็ต้องมีการตรวจสอบผู้เกี่ยวข้องทุกระดับอย่างตรงไปตรงมา
โศกนาฏกรรมครั้งนี้ ไม่ควรจบลงเพียงการค้นหาสาเหตุของเพลิงไหม้ แต่ต้องขยายผลไปถึงการตรวจสอบกระบวนการใช้อำนาจของรัฐทั้งหมด ตั้งแต่การอนุญาต การควบคุม การตรวจสอบ ไปจนถึงการบังคับใช้กฎหมาย เพื่อให้ประชาชนมั่นใจว่า เหตุการณ์เช่นนี้จะไม่เกิดขึ้นซ้ำอีก เพราะหากรัฐตรวจสอบอย่างเข้มงวดตั้งแต่วันแรก ความสูญเสียในวันนี้อาจไม่เกิดขึ้นเลยก็เป็นได้
เจตนาในขณะนี้มิได้ประสงค์ตำหนิหรือกล่าวหาเจ้าหน้าที่ของสำนักงานเขตจตุจักรหรือหน่วยงานใดเป็นการเฉพาะ แต่ต้องการตั้งคำถามในมาตรการด้านความปลอดภัย ที่วันนี้ทุกฝ่ายกำลังเร่งรัดตรวจสอบนั้น มีการดำเนินการอย่างจริงจังตั้งแต่ก่อนเกิดเหตุแล้วหรือไม่
หากอาคารทุกแห่งได้รับการตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอ หากมีการกำกับดูแลเรื่องทางออกหนีไฟ ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ อุปกรณ์ดับเพลิง แผนอพยพ และการปฏิบัติตามเงื่อนไขของใบอนุญาตอย่างเคร่งครัดตั้งแต่ต้น เหตุการณ์อันน่าเศร้าเช่นนี้อาจป้องกันได้ หรืออย่างน้อยก็ลดความสูญเสียลงได้
สิ่งที่สังคมไม่อยากเห็น คือปรากฏการณ์ “วัวหายล้อมคอก” ที่เมื่อเกิดโศกนาฏกรรมแล้ว จึงเริ่มระดมกำลังตรวจสอบสถานบริการและสถานประกอบการอย่างเข้มงวดทั่วพื้นที่ ทั้งที่การตรวจสอบเชิงป้องกันควรเป็นภารกิจประจำที่ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง มิใช่เกิดขึ้นเฉพาะหลังมีผู้เสียชีวิตหรือเกิดความเสียหายร้ายแรง
หากหลังจากนี้สำนักงานเขตจตุจักรและทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะเดินหน้าตรวจสอบสถานบริการอย่างเข้มข้น ก็เป็นสิ่งที่ประชาชนสนับสนุนอย่างยิ่ง แต่ขณะเดียวกัน สังคมก็มีสิทธิที่จะตั้งคำถามว่า เหตุใดมาตรฐานเดียวกันนี้จึงไม่ได้ถูกบังคับใช้อย่างเข้มแข็งก่อนเกิดเหตุ
เพราะการบังคับใช้กฎหมายที่มีประสิทธิภาพ ไม่ใช่การตอบสนองหลังเกิดความสูญเสีย แต่คือการป้องกันไม่ให้ความสูญเสียนั้นเกิดขึ้นตั้งแต่แรก และนั่นคือความคาดหวังที่ประชาชนมีต่อทุกหน่วยงานของรัฐ ผู้มีหน้าที่คุ้มครองชีวิตและความปลอดภัยของประชาชน
