ศาลแพ่งเปิดให้บริการ “ศูนย์ช่วยเหลือประชาชนที่ดำเนินคดีด้วยตนเอง เพื่อเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมแบบครบวงจร “One Stop Service” มุ่งลดภาระค่าใช้จ่ายในคดีแพ่งที่ไม่ซับซ้อน
วันนี้(14 พ.ค.) นายสุริยัณห์ หงษ์วิไล โฆษกศาลยุติธรรม กล่าวว่าปัจจุบันประชาชนจำนวนมากที่ประสบปัญหาความเดือดร้อนทางแพ่งมักเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมได้ยาก โดยเฉพาะในคดีที่ไม่ซับซ้อน แต่มีข้อจำกัดเรื่องทุนทรัพย์ทำให้ไม่สามารถแบกรับภาระค่าจ้างในการว่าความได้และเลือกที่จะสละสิทธิ์ของตนเอง เนื่องจากกังวลเรื่องขั้นตอนทางกฎหมายที่ยุ่งยาก
ศาลแพ่งภายใต้การนำของ นายธานี สิงหนาท อธิบดี ผู้พิพากษาศาลแพ่งและคณะผู้บริหาร จึงได้ขับเคลื่อนนโยบายลดความเหลื่อมล้ำด้วยการเปิดตัว “ศูนย์ช่วยเหลือประชาชนที่ดำเนินคดีด้วยตนเอง”(Self-Represented Litigant Assistance Center) อย่างเป็นทางการเพื่อมุ่งเน้นการยกระดับการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมด้วยตนเองแบบครบวงจรภายใต้แนวคิดหลักคือเพราะความยุติธรรมต้องเข้าถึงได้อย่างเท่าเทียม โดยช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายในการจ้างทนายความในคดีแพ่งที่ไม่มีความซับซ้อน เพื่อให้ทุกคนได้รับโอกาสในการปกป้องสิทธิของตนเองอย่างทั่วถึง ตามแผนยุทธศาสตร์ศาลยุติธรรม พ.ศ. 2569-2572 เรื่องการพัฒนาระบบการดำเนินคดีสำหรับประชาชนที่ดำเนินคดีด้วยตนเอง
สำหรับศูนย์ช่วยเหลือประชาชนที่ดำเนินคดีด้วยตนเองในศาลแพ่ง เปิดให้บริการแก่ประชาชน ซึ่งจะต้องเป็นคดีที่มีเงื่อนไขทางกฎหมายไม่ซับซ้อน โดยถูกแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลักประกอบด้วย
1.คดีแพ่งสามัญและคดีมโนสาเร่ คดีที่ไม่มีข้อยุ่งยากซับซ้อนและคดีอยู่ในเขตอำนาจศาลแพ่ง
เช่น การผิดสัญญากู้ยืมเงิน หรือคดีเช่าทรัพย์ ที่มีทุนทรัพย์ไม่เกิน 1,000,000 บาท
2.คดีผู้บริโภคที่มีข้อพิพาทไม่ซับซ้อน ครอบคลุมทั้งกรณีที่เราเป็นผู้ซื้อแล้วโดนโกง หรือซื้อของออนไลน์ แล้วสินค้าไม่ตรงปก รวมถึงกรณีที่ผู้บริโภคถูกฟ้องเป็นจำเลยในข้อพิพาทที่ไม่ซับซ้อน
3.คดีไม่มีข้อพิพาทที่ไม่ซับซ้อน เช่น การยื่นคำร้องขอให้ศาลสั่งให้บุคคลเป็นคนสาบสูญ ซึ่งมีข้อยกเว้นไม่รวมถึงการร้องขอให้ศาลมีคำสั่งแต่งตั้งผู้จัดการมรดก แต่หากประชาชนต้องการขอให้ศาลมีคำสั่งแต่งตั้งผู้จัดการมรดก ก็สามารถยื่นเรื่องที่ศูนย์คดีจัดการมรดกศาลแพ่งได้ ซึ่งให้บริการยื่นคำขอแต่งตั้งผู้จัดการมรดกครบวงจรและดำเนินการเสร็จในวันเดียว
นายสุริยัณห์ กล่าวว่าสำหรับการวางระบบของศูนย์ช่วยเหลือประชาชนที่ดำเนินคดีด้วยตนเอง
นั้นได้ใช้แนวคิด Design Thinking มีการระดมข้อมูลและประสบการณ์จริงจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง
ทั้งผู้พิพากษา พนักงานอัยการ เจ้าพนักงานบังคับคดี ทนายความ รวมถึงประชาชนที่เคยดำเนินคดีด้วยตนเอง เพื่อนำมาวิเคราะห์อุปสรรคและปัญหาที่เกิดขึ้นจริงจนกลายเป็นระบบบริการที่ตอบโจทย์ความต้องการ
ของผู้ใช้งานอย่างแท้จริงและเปิดให้บริการในรูปแบบ One Stop Service ที่ครบวงจรในจุดเดียวโดยการบริการ จะครอบคลุมการให้ความช่วยเหลือเกี่ยวกับขั้นตอนในการดำเนินคดี ตั้งแต่เริ่มฟ้องคดีจนถึงศาลมีคำพิพากษา แต่จะไม่ครอบคลุมถึงการให้คำปรึกษาเพื่อแพ้ชนะในคดี หรือทำหน้าที่เป็นทนายความหรือเป็นตัวแทนให้แก่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งแต่อย่างใด
“วัตถุประสงค์สำคัญของศาลแพ่งในการจัดตั้งศูนย์ช่วยเหลือประชาชนที่ดำเนินคดีด้วยตนเอง คือการส่งเสริมให้ประชาชนเข้าถึงความยุติธรรมได้ด้วยตนเอง ขจัดความกังวลเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายในการจ้างทนายความ หรือความไม่เข้าใจในขั้นตอนทางกฎหมายที่ซับซ้อน ศาลแพ่งจึงได้นำกระบวนการออกแบบ
โดยยึดถือประชาชนเป็นศูนย์กลางมาประยุกต์ใช้เพื่อวิเคราะห์ปัญหาและข้อขัดข้องต่าง ๆ จนนำมาสู่การจัดตั้งศูนย์ดังกล่าว ในรูปแบบบริการเบ็ดเสร็จในจุดเดียว ซึ่งศูนย์ช่วยเหลือประชาชนที่ดำเนินคดีด้วยตนเอง จะทำหน้าที่เป็น Guide หรือผู้นำทางให้ท่านในกระบวนการศาลได้จนสิ้นสุดกระบวนการตามกรอบกฎหมาย”
นายสุริยัณห์ กล่าว
ทั้งนี้ นายสุริยัณห์ กล่าวว่าศูนย์ช่วยเหลือประชาชนที่ดำเนินคดีด้วยตนเอง เปิดให้บริการ ณ อาคารศาลแพ่ง ชั้น 3 ถนนรัชดาภิเษก ทุกวันพฤหัสบดีและวันศุกร์ เวลา 09.00 - 16.00 น. ผู้สนใจสามารถสอบถามได้ที่โทรศัพท์หมายเลข 02-512-8236 หรือทางเว็บไซต์ศาลแพ่ง civil.coj.go.th
