ศักดิ์ศรีของทนายความ ในกระบวนการยุติธรรม
วันนี้ (25 เม.ย.) ดร.ธนพล คงเจี้ยง นายกสภาทนายความ ในพระบรมราชูปถัมภ์ โพสต์เฟซบุ๊ก ระบุว่า ในระบบกระบวนการยุติธรรม ทนายความไม่ใช่ตัวประกอบ แต่เป็นหนึ่งในเสาหลักที่ทำให้ความยุติธรรมเกิดขึ้นจริง หากศาลคือผู้ตัดสิน อัยการคือผู้กล่าวหา ทนายก็คือ “ผู้คุ้มครองสิทธิ” ของประชาชน การลดทอนบทบาททนาย เท่ากับลดทอนหลักประกันสิทธิของประชาชนทั้งระบบ
ปัญหาที่เกิดขึ้นในทางปฏิบัติ กลับสะท้อนตรงกันข้ามทนายความ ถูกปฏิบัติราวกับเป็น “คนนอกระบบ” ทั้งที่เป็นผู้มีหน้าที่ตามกฎหมายโดยตรง
นี่ไม่ใช่ปัญหาศักดิ์ศรีของวิชาชีพเท่านั้น แต่คือปัญหาเชิงสิทธิของประชาชน เพราะทุกครั้งที่ทนายอ่อนแอ คนที่เสียเปรียบที่สุดคือ ประชาชนผู้ไม่มีอำนาจ
หากจะปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมให้สมดุล จำเป็นต้องยอมรับ 3 หลักคิดสำคัญ
หนึ่ง ทนายความต้องถูกยกระดับให้เป็น “หุ้นส่วนในกระบวนการยุติธรรม” ไม่ใช่เพียงผู้ติดตาม
สอง ต้องมีหลักประกันสิทธิในการทำงานอย่างอิสระ ปลอดภัย และเข้าถึงข้อมูลได้อย่างเท่าเทียม
สาม ต้องมีระบบสวัสดิการและการคุ้มครองวิชาชีพที่เหมาะสมกับบทบาทความเสี่ยง
ความยุติธรรมจะเกิดขึ้นไม่ได้ หากหนึ่งในกลไกหลัก ถูกทำให้ด้อยค่า และสังคมที่ปล่อยให้ ทนายความผู้ปกป้องสิทธิ ของประชาชน กลายเป็นพลเมืองชั้น 2 ในกระบวนการยุติธรรม ที่ถูกเลือกปฏิบัติและจำกัดสิทธิ ย่อมเป็นสังคมที่สิทธิของทุกคนอ่อนแอลงโดยไม่รู้ตัว