เรื่องราวสุดทึ่งของ “เฉินหย่วนฮุย” ชายวัย 77 ปี จากมณฑลกว่างตง (กวางตุ้ง) เจ้าของฉายา “หมองู” ผู้อุทิศชีวิตกว่า 37 ปี ให้กับการค้นพบ ศึกษา และอนุรักษ์ “งูหมางซาน (Mangshan pit viper)” งูพิษหายาก แม้จะเคยถูกมันกัดถึง 9 ครั้ง และต้องสูญเสียนิ้วไป 1 ข้อก็ตาม
ตามรายงาน เฉินสำเร็จการศึกษาจากวิทยาลัยด้านการแพทย์ในมณฑลหูหนานตั้งแต่อายุ 19 ปี ก่อนเข้าทำงานที่ศูนย์วิจัยและรักษาผู้ถูกงูกัด หลังศูนย์ดังกล่าวปิดตัวลงในปี 1982 เขาตัดสินใจเดินทางไปเป็นแพทย์รักษาผู้ถูกงูกัดในพื้นที่ภูเขาหมางซาน
จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 1984 เมื่อเฉินได้รักษาคนงานรายหนึ่งที่ถูกงูพิษปริศนาฉก โดยชาวบ้านเรียกมันว่า “มังกรเขียวตัวน้อย” ตามลักษณะลำตัวสีเหลืองสลับเขียว ปลายหางสีขาว มีลวดลายคล้ายสี่เหลี่ยมเมื่อมองจากด้านบน และคล้ายสามเหลี่ยมเมื่อมองจากด้านข้าง
เฉินสงสัยว่างูชนิดนี้อาจเป็นงูสายพันธุ์ใหม่ที่ยังไม่เคยได้รับการรับรองมาก่อน จึงออกตามหาและศึกษามันนานถึง 5 ปี กระทั่งทราบว่ามีคนงานรายหนึ่งจับงูชนิดนี้ได้ถึง 23 ตัว เฉินจึงแอบนำเงินเก็บของครอบครัวที่สะสมมานานกว่า 3 ปี ซึ่งเดิมตั้งใจจะนำไปซื้อตู้เย็น ไปซื้องูเหล่านั้นแทน
หลังจากปรึกษาหารือกับผู้เชี่ยวชาญด้านงูทั้งในประเทศจีนและสหรัฐอเมริกา ในปี 1990 ก็มีการประกาศอย่างเป็นทางการถึงการค้นพบ “Mangshan pit viper (Protobothrops mangshanensis)” ซึ่งถือเป็นงูพิษชนิดที่ 50 ของจีน
ในช่วงที่ค้นพบครั้งแรก คาดว่ามีงูหมางซานเหลืออยู่เพียงประมาณ 200 ตัว เฉินจึงทุ่มเทเวลากว่า 3 ทศวรรษเพื่อศึกษาวิจัยและเพาะพันธุ์ โดยจนถึงปี 2022 เขาสามารถเพาะพันธุ์และปล่อยงูหมางซานกว่า 160 ตัวกลับคืนสู่ธรรมชาติ
เฉินเผยว่า ปัจจุบันงูชนิดนี้เหลืออยู่ไม่ถึง 600 ตัว และถูกจัดอยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์ตามบัญชีแดงของ IUCN ตั้งแต่ปี 2011 นอกจากนี้ งูหมางซานยังจัดเป็นสัตว์คุ้มครองของจีน และได้รับฉายาว่า “แพนด้ายักษ์แห่งอสรพิษ”
หลังงูหมางซานถูกจัดอยู่ในบัญชีแดง ราคาของมันในตลาดมืดพุ่งสูงกว่า 1 ล้านหยวน (ประมาณ 5 ล้านบาท) ต่อตัว เฉินได้รับข้อเสนอมากมาย แต่เขาปฏิเสธทั้งหมด แม้แต่ภรรยาของเขาเองยังเคยทะเลาะกับเขาเรื่องงูจนถึงขั้นขอหย่ามาแล้ว ทว่าสุดท้ายก็ล้มเลิกความคิดดังกล่าว หลังได้เห็นถึงความรักและความทุ่มเทที่เขามีต่องู
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา เฉินถูกงูหมางซานกัดถึง 9 ครั้ง โดยครั้งที่ 9 เขาถึงขนาดเลือกถ่ายรูปบาดแผลเก็บไว้ แทนที่จะรีบปฐมพยาบาลตั้งแต่แรก ส่งผลให้อาการรุนแรงถึงขั้นหมดสติไปนาน 3 วัน 3 คืน และต้องสูญเสียส่วนหนึ่งของนิ้วกลางข้างซ้ายไป
อย่างไรก็ตาม แม้ต้องแลกมาด้วยความเจ็บปวดและความเสี่ยงถึงชีวิต เฉินยืนยันว่า เขาไม่เคยเสียใจกับเส้นทางชีวิตที่เลือก และยังคงมุ่งมั่นปกป้องงูพิษหายากชนิดนี้ต่อไป
ที่มา : China ‘Snakeaholic’ dedicates life to studying, protecting snakes despite losing finger (SCMP)