บริษัทออกแบบยาด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ของจีน กำลังก้าวเข้าสู่เวทีระดับโลกอย่างโดดเด่นผ่านการบรรลุข้อตกลงข้ามพรมแดนที่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว แม้ว่าจะต้องเผชิญกับการตรวจสอบที่เข้มงวดมากขึ้นจากรัฐบาลสหรัฐฯ ต่อบริษัทเทคโนโลยีชีวภาพของจีนก็ตาม
ธนาคารเอชเอสบีซี (HSBC) ระบุในรายงานเมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมาว่า มูลค่าของข้อตกลงการให้สิทธิ์การใช้งานภายนอก (Out-licensing deals) ที่บริษัทเทคโนโลยีชีวภาพของจีนทำร่วมกับบริษัทเภสัชกรรมข้ามชาติชั้นนำของโลก พุ่งสูงขึ้นถึง 75,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 2.55 ล้านล้านบาท) ในช่วง 5 เดือนแรกของปี 2569 ซึ่งเติบโตอย่างก้าวกระโดดจากศูนย์ก่อนปี 2563 โดยในช่วง 5 เดือนดังกล่าว บริษัทเหล่านี้ได้บรรลุข้อตกลงการให้สิทธิ์รวมทั้งสิ้น 169 ฉบับ มีมูลค่ารวมกันสูงถึง 93,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 3.16 ล้านล้านบาท) เติบโตขึ้นร้อยละ 87 จากปีก่อนหน้า
ล่าสุด เมทิส เทกไบโอ (Metis TechBio) บริษัทออกแบบยาด้วย AI ซึ่งมีฐานการดำเนินงานทั้งในจีนและสหรัฐฯ ได้ลงนามในข้อตกลงข้ามพรมแดนกับ บูเลอวาร์ด ไบโอ (Boulevard Bio) บริษัทเทคโนโลยีชีวภาพที่สนับสนุนโดย ดีฟฟิลด์ แมนเนจเมนต์ (Deerfield Management) บริษัทการลงทุนในนิวยอร์ก หลังจากที่เมทิส เทกไบโอ เพิ่งเข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์ฮ่องกงได้ไม่ถึงสองเดือน
ภายใต้ข้อตกลงนี้ เมทิส เทกไบโอ จะได้รับเงินจ่ายล่วงหน้าจำนวน 20 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 680 ล้านบาท) และมีสิทธิ์ได้รับเงินสนับสนุนตามเป้าหมายการพัฒนา การกำกับดูแล และการค้าสูงสุดถึง 1,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 5.44 หมื่นล้านบาท) พร้อมค่ารอยัลตีตามสัดส่วนยอดขายผลิตภัณฑ์ในอนาคต ในทางกลับกัน บูเลอวาร์ด ไบโอ จะได้รับสิทธิ์ระดับโลกในการพัฒนา ผลิต และจัดจำหน่าย MTS-128 ซึ่งเป็นตัวยารักษามะเร็งรุ่นใหม่ที่ขับเคลื่อนด้วย AI ของเมทิส เทกไบโอ
ล่าย ไฉ่ต๋า (Lai Tsai-Ta) ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของเมทิส เทกไบโอ เผยว่า ความสำเร็จของตัวยา MTS-128 แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของบริษัทในการผสานรวม AI เข้ากับการออกแบบยาประเภทโปรตีนอย่างลึกซึ้ง โดยเครื่องมือ AI สามารถย่นระยะเวลาการพัฒนาผลิตภัณฑ์ยาจากหลายปีให้เหลือเพียง 18 เดือน และเทคโนโลยีนี้อาจช่วยให้การรักษาเพื่อย้อนวัยทางชีวภาพเป็นจริงได้
ปัจจุบัน บริษัทเภสัชกรรมระดับโลกกำลังหันมาซื้อสิทธิ์ตัวยาที่ขับเคลื่อนด้วย AI จากจีนมากขึ้น เพื่อทดแทนผลิตภัณฑ์เดิมในคลัง เนื่องจากสิทธิบัตรยาทำเงินหลายตัวกำลังจะหมดอายุลง ซึ่งเสี่ยงต่อการสูญเสียรายได้หลังปี 2573 โดยมีบริษัทจีนที่จดทะเบียนในฮ่องกงอย่าง ซีเอสพีซี เภสัชกรรม กรุ๊ป (CSPC Pharmaceutical Group) ที่ดึงดูดการลงทุนจากตะวันตก ซึ่งในเดือนมกราคมที่ผ่านมา อาสตร้าเซนเนก้า (AstraZeneca) ได้ทำข้อตกลงร่วมมือกับซีเอสพีซีเพื่อพัฒนายานวัตกรรมร่วมกันผ่านแพลตฟอร์ม AI มูลค่าข้อตกลงสูงถึง 18,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 6.29 แสนล้านบาท) นอกจากนี้ ไอลุกซ์ (Ailux) บริษัทในเครือของ เอ็กซ์ทัลไพ โฮลดิงส์ (XtalPi Holdings) ยักษ์ใหญ่ด้าน AI จากเซินเจิ้น ก็ได้ลงนามข้อตกลงความร่วมมือมูลค่า 345 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 1.17 หมื่นล้านบาท) กับ อีไล ลิลลี่ (Eli Lilly) ของสหรัฐฯ เมื่อเดือนพฤศจิกายนปีที่แล้วเช่นกัน
ที่มา: South China Morning Post/ แฟ้มภาพเอเอฟพี