“จดหมายรักถึงอาม่า” เข้าฉายในสิงคโปร์-มาเลย์ กับกระแสวิจารณ์เวอร์ชั่นเสียงพากย์จีนกลาง

หลายท่านคงได้ยินกระแสไวรัลของหนังจีนอินดี้ เรื่อง “จดหมายรักถึงอาม่า” กันแล้ว จดหมายรักถึงอาม่าเป็นหนังทุนต่ำแค่ 10 ล้านหยวน (1.5 ล้านดอลล่าร์สหรัฐ) เทียบได้กับงบสร้างหนังแค่ฉากเดียวของหนังฟอร์มยักษ์ของฮอลลีวูด  แต่ “จดหมายรักถึงอาม่า” ได้กลายเป็นม้ามืดของอุตสาหกรรมภาพยนตร์ระหว่างประเทศโดยดึงดูดผู้ชมมหาศาล หลังจากที่เข้าฉายในโรงภาพยนตร์ที่จีนเมื่อปลายเดือนเม.ย. จดหมายรักถึงอาม่า โกยรายได้หน้าห้องขายตั๋วหรือบ็อกซ์ออฟฟิศ กว่า 1.8 ล้านหยวนไปแล้วในช่วงเวลาไม่ถึง 40 วัน  นอกจากนี้ยังกลายเป็นปรากฎการณ์ทางวัฒนธรรมที่กล่าวขานในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งเป็นแหล่งที่มีชุมชนชาวจีนโพ้นทะเลและคนเชื้อสายจีนต่างๆจำนวนมากสุดแห่งหนึ่งของโลก


ในสัปดาห์นี้ (18 มิ.ย.) จดหมายรักถึงอาม่า ได้เข้าฉายในโรงภาพยนตร์ต่างประเทศแล้ว ผู้เขียนขอเล่าถึงบรรยากาศการฉายหนังฯเรื่องนี้ที่สิงคโปร์ และมาเลเซีย ซึ่งเรียกน้ำตาของชาวจีนโพ้นจำนวนมากที่มาชมภาพยนตร์ที่ทำให้พวกเขาหวนนึกถึงอดีตแห่งการต่อสู้ชีวิตที่ต้องทิ้งบ้านเกิดมาสร้างเนื้อสร้างตัวในดินแดนอื่น

“จดหมายรักของอาม่า” เข้าฉายโรงหนังในมาเลย์สองวัน ทำรายได้บ็อกซ์ออฟฟิศ ถึง 1.2 ล้านริงกิต หรือกว่า 9.559 ล้านบาท ส่วนในสิงคโปร์ ผู้คนแห่ซื้อตั๋วดูหนัง “จดหมายรักถึงอาม่า” เวอร์ชันภาษาต้นฉบับ(แต้จิ๋ว) 5,000 ใบหมดเกลี้ยงในชั่วเวลาชั่วโมงเศษๆพร้อมกับมีคาดการณ์ว่าหนังเรื่องนี้จะทำรายได้ถึงหนึ่งล้านเหรียญสิงคโปร์


“จดหมายรักถึงอาม่า” ชื่อจีน คือ 给阿嬷的情书 ส่วนชื่ออังกฤษใช้ชื่อ Dear You เป็นเรื่องราวของ เจิ้งมู่เซิง ชายจีนผู้หนีการเกณฑ์ทหารช่วงสงครามกลางเมืองในจีน อพยพจากบ้านเกิดในถิ่นแต้จิ๋วมาอาศัยทำกินในประเทศไทย ตลอดเวลาที่ทำงานในไทย นาย เจิ้งมู่เซิง ได้ส่งเงินและข้อความไถ่ถามทุกข์สุข ที่เรียกว่า “จดหมายโพย” มาให้ครอบครัวของเขาที่บ้านเกิดในซัวเถา ซึ่งมีภรรยาคือ นาง เย่ซูโหรวและลูกสามคนอยู่ที่บ้าน หลังจากที่นายเจิ้งมู่เซิงเสียชีวิตเมื่อปี 2503 เพื่อนของเจิ้งได้ส่งจดหมายโพยมาให้นางเย่ซูโหรว โดยที่นางเย่ไม่รู้เลยว่าสามีได้เสียชีวิตไปแล้ว จนกระทั้งหลานของนายเจิ้งมาตามอากงที่เมืองไทยจึงได้รู้ความจริง...

สำหรับเรื่องราวชีวิตของเจิ้งมู่เซิงในภาพยนตร์เรื่อง จดหมายรักถึงอาม่า เป็นเรื่องราวที่ถูกรวบรวมจากจดหมายโพยที่ส่งถึงนางเย่ซูโหรว หนังฯเรื่องนี้ได้ใช้ภาษาจีนแต้จิ๋ว ซึ่งเป็นภาษาพื้นถิ่นบ้านเกิดของตัวละคร

สำหรับ “จดหมายโพย” ที่จีนเรียก เฉียวพี ( 侨批) หมายถึงโพยของชาวจีนโพ้นทะเลที่ส่งให้ครอบครัวในจีน ลักษณะเฉพาะของ “โพย” ประกอบด้วยตราสารการเงินและข้อความสั้นๆไถ่ถามทุกข์สุขหรือเล่าสถานการณ์ของแต่ละฝ่าย (ซึ่งถ้าขาดอย่างใดอย่างหนึ่งจะไม่เรียกว่าโพย) ในไทยนิยมเรียกเป็น “โพยก๊วน” （批馆）ซึ่งแปลตามหน้าศัพท์คือ สถานที่ส่งโพย


ในสิงคโปร์ มีประเด็นถกเถียงในชุมชนชาวจีนโพ้นหรือกลุ่มเชื้อสายจีนช่วงก่อนหน้าที่หนัง “จดหมายรักถึงอาม่า” จะเข้าฉายฯ เนื่องจากมีข่าวว่า ภาพยนตร์ “จดหมายรักถึงอาม่า” ที่ฉายในโรงภาพยนตร์ทั่วไปในแดนลอดช่อง จะเป็นเวอร์ชั่นเสียงพากย์ภาษาจีนกลาง โดยเวอร์ชันภาษาต้นฉบับ (แต้จิ๋ว) จะฉายเฉพาะรอบปฐมทัศน์และในอีเวนท์พิเศษเท่านั้น ข่าวฯนี้จุดกระแสถกเถียงร้อนแรงในชุมชนชาวจีนแต้จิ๋วในสิงคโปร์ทั้งประเด็นภาษา มรดกวัฒนธรรม และอัตลักษณ์

กลุ่มนักวิชาการกล่าวว่า ภาษาพื้นถิ่น (dialect/方言) มี “ความแตกต่างทางวัฒนธรรม” ที่อาจสูญหายไปในการแปล และการนำเสนอเวอร์ชันภาษาต้นฉบับเป็นการเปิดโอกาสอันมีค่าแก่คนรุ่นใหม่ที่จะได้กลับไปเรียนรู้เชื่อมต่อกับมรดกวัฒนธรรมของพวกเขา (คนเชื้อสายจีนแต้จิ๋ว)


ทั้งนี้ ตัวเลขทางการระบุว่า 1 ใน 5 ของคนเชื้อสายจีนในสิงคโปร์เป็นกลุ่มจีนแต้จิ๋ว ปัจจุบันยังมีชาวสิงคโปร์รุ่นหนุ่มสาวกลุ่มหนึ่งพยายามกลับไปหารากเหง้าของตัวเองโดยการเดินทางไปยังบ้านเกิดบรรพบุรุษในจีนและเรียนพูดภาษาพื้นถิ่นที่อากงอาม่าพูดกัน อย่าง นาย โดนัลด์ ลี วัย 21 ปี กล่าวว่า ภาษาพื้นถิ่นมีบทบาทสำคัญมากในการรักษาความสัมพันธ์ของครอบครัวจากรุ่นสู่รุ่น

จดหมายรักถึงอาม่า ยังส่งแรงกระเพื่อมในเชิงวัฒนธรรม ทำให้วัฒนธรรมแต้จิ๋วเป็นที่สนใจของผู้คนในเขตภาคอื่นของจีน หน่วยงานด้านการศึกษาในกว่างตงก็ได้อาศัยจังหวะนี้จัดพิมพ์หนังสือเกี่ยวกับวัฒนธรรมแต้จิ๋วอย่างละเอียด ซึ่งมีการเปิดตัวโครงการฯนี้ที่ปักกิ่งในวันที่ 17 มิ.ย.ที่ผ่านมา


นอกจากนี้ หนัง จดหมายรักถึงอาม่า ยังกระตุ้นกระแสท่องเที่ยวในเขตแต้จิ๋ว เขตแต้จิ๋ว ที่ในจีนกลางเรียก เฉาซั่น (Chaoshan/潮汕) เป็นเขตภาคตะวันออกของมณฑลกว่างตง หรือกวางตุ้งทางภาคใต้จีน เขตแต้จิ๋วหรือเฉาซั่นซึ่งประกอบด้วยสามเมืองคือ เฉาโจว เจียหยัง และซั่นโถว (หรือซัวเถา) เป็นเขตเมืองเก่า และได้ชื่อเป็น “พิพิธภัณฑ์วัฒนธรรมเก่าแก่” หลังจากที่ หนังจดหมายรักถึงอาม่า กลายเป็นไวรัล ชาวจีนต่างหลั่งไหลไปเที่ยวเมืองแต้จิ๋วกันคึกคัก

สำหรับ ผู้เขียนเอง มีบรรพบุรุษเป็นจีนแต้จิ๋ว โดยอากงอาม่าได้อพยพจากบ้านเกิดซัวเถามาตั้งรกรากสร้างชีวิตใหม่ที่เมืองไทย ผู้เขียนก็รอไปดูหนัง “จดหมายรักถึงอาม่า” ในโรงภาพยนตร์ไทยเช่นกัน ทีแรกได้ข่าวกระแสหนึ่งว่า จดหมายของอาม่าจะเข้าฉายที่โรงภาพยนตร์ในกลุ่มประเทศเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อย่างพร้อมเพรียงกัน แต่ยังไงไม่ทราบชัดเจน ในไทยกลับยังไม่มีโปรแกรมฉายหนังจดหมายรักของอาม่าในโรงภาพยนตร์.