จีนเตรียมใช้กฎหมายใหม่ยุติปัญหา "สวนกลับเท่ากับทะเลาะวิวาท"

กฎหมายความสงบเรียบร้อยของประชาชนฉบับปรับปรุงใหม่ของจีน มีผลบังคับใช้ในวันที่ 1 มกราคม 2569 โดยมีการเพิ่มบทบัญญัติที่สำคัญเพื่อปกป้องสิทธิของพลเมืองในการป้องกันตนเอง ซึ่งถือเป็นการปิดตำนานแนวคิดการบังคับใช้กฎหมายแบบ "ประนีประนอม" ที่มักตัดสินว่าการตอบโต้ผู้ที่มาทำร้ายถือเป็นการสมัครใจทะเลาะวิวาทร่วมกัน

การปรับปรุงกฎหมายครั้งนี้ได้รับความสนใจอย่างมากจากกรณีตัวอย่างในอดีต เช่น เหตุการณ์ที่สถานีรถไฟใต้ดินในนครเซี่ยงไฮ้ เมื่อชายคนหนึ่งถูกผู้โดยสารหญิงตบหน้าอย่างต่อเนื่องถึง 10 ครั้งโดยไม่โต้กลับ ซึ่งในขณะนั้นมีเพียงฝ่ายหญิงที่ถูกควบคุมตัว แต่หากชายคนดังกล่าวตอบโต้ เขามักจะถูกควบคุมตัวฐานทะเลาะวิวาทร่วมกันด้วยเช่นกัน

เฉา จู๋ผิง ทนายความ และ ตู้ อี้ฟัง รองคณบดีคณะนิติศาสตร์จากมหาวิทยาลัยฟู่ตั้น ได้ร่วมกันตีแผ่สาระสำคัญของกฎหมายใหม่มาตรา 19 ซึ่งระบุชัดเจนว่าเป็นครั้งแรกที่มีการบัญญัติในระดับกฎหมายปกครองว่า "การกระทำเพื่อระงับการละเมิดกฎหมายที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย ไม่ถือเป็นพฤติกรรมที่ผิดกฎหมาย" โดยมีหลักเกณฑ์การพิจารณาการป้องกันตัวที่สำคัญ 3 ประการ ได้แก่

(1) ด้านเวลา: ต้องเป็นการตอบโต้ต่อเหตุที่กำลังเกิดขึ้นต่อหน้า ไม่ใช่การตามไปแก้แค้นในภายหลัง

(2) ด้านบุคคล: ต้องกระทำต่อตัวผู้ก่อเหตุเท่านั้น ไม่ใช่บุคคลอื่นที่เกี่ยวข้อง

(3) ด้านความเหมาะสม: ต้องไม่รุนแรงเกินกว่าเหตุอย่างเห็นได้ชัด โดยพิจารณาจากสถานการณ์จริงและสัดส่วนกำลังของคู่กรณี

ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า กฎหมายฉบับเดิมมักทำให้เหยื่อที่ถูกทำร้ายเสียเปรียบเพราะเกรงกลัวความผิดหากมีการตอบโต้ แต่กฎหมายฉบับปี 2569 จะช่วยสร้างบรรทัดฐานใหม่ให้สังคมว่า การปกป้องสิทธิและสวัสดิภาพของตนเองจากการถูกคุกคามเป็นสิ่งที่กระทำได้และได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย