โดย ดร.ร่มฉัตร จันทรานุกุล
วันปีใหม่จีนได้วนมาอีกครั้ง เมืองใหญ่อย่าง ปักกิ่ง เซี่ยงไฮ้ เสินเจิ้นรู้สึกเหมือนกำลังจะเป็นเมืองร้างเพราะคนเริ่มกลับบ้าน กลับภูมิลำเนาตัวเอง วัฒนธรรมที่สืบต่อกันมาและความเคยชินของคนจีนคือต้องกลับบ้านในวันปีใหม่ ญาติพี่น้องพ่อแม่อยู่กันพร้อมหน้า ทานข้าวข้ามปีด้วยกัน ผู้ใหญ่ให้เงินอั่งเปากับเด็กๆที่จีนมีคำกล่าวฮิตติดปากว่า“有钱没钱，回家过年”ความหมายคือจะมีเงินหรือไม่มีเงินวันตรุษจีนต้องกลับบ้าน
วันหยุดตรุษจีนที่รัฐบาลกำหนดจะประมาณหนึ่งอาทิตย์ คนจำนวนมหาศาลจะกลับภูมิลำเนาตัวเอง ช่วงตรุษจีนทางการจีนเขามีชื่อเรียกเฉพาะว่า“春运”ความหมายคือการเดินทางในช่วงตรุษจีน ในช่วงนี้ตั๋วรถไฟจะต้องแย่งกันซื้อและการจราจรบนถนนก็จะติดขัดอย่างมาก อุบัติเหตุทางจราจรและเหตุฉุกเฉินต่างๆระหว่างการเดินทางของคนจีนช่วงนี้จะมากขึ้น ดังนั้นทางรัฐบาลจีนจะโฟกัสและบริหารจัดการ บริการและอำนวยความสะดวกแก่ประชาชนที่เดินทางในช่วงนี้มากเป็นพิเศษ
ทำให้เห็นได้ว่าคนจีนให้ความสำคัญกับการกลับบ้านช่วงตรุษจีนและอยู่กันอย่างพร้อมหน้าเพราะในหนึ่งปีโอกาสนี้จะมีแค่หนึ่งครั้งที่ญาติพี่น้องจะมาอยู่กันอย่างพร้อมหน้าพร้อมตา ในวันสุดท้ายของปีครอบครัวที่อยู่กันพร้อมหน้าและมีการรับประทานข้าวมื้อใหญ่ส่งท้ายปีเก่าซึ่งเขาเรียกกันว่า “年夜饭”ในคืนวันสุดท้ายของปีนี้จะไม่ค่อยได้หลับได้นอนกัน นั่งคุย เล่นไพ่ ดูทีวีของทางการที่จะมีการแสดงต่างๆ
หลังจากผ่านช่วงเที่ยงคืน คนจีนก็จะออกไปจุดประทัดกัน ตามความเชื่อโบราณคือ “年兽”สัตว์ประหลาดที่ชื่อว่าเหนียนจะออกมาในวันนี้ ต้องจุดประทัดไล่ แต่ตามกาลเวลาที่เปลี่ยนความหมายนัยยะก็เปลี่ยนจะหมายถึงการจุดประทัดเพื่อต้อนรับการโชคดี เสียงดังกังวาลไปทั่ว ตามประสบการณ์ของผู้เขียนคิดว่าคนจีนช่วงปีใหม่ของเขานี้ จุดประทัดกันอย่างบ้าคลั่ง ไม่หลับไม่นอนกันเลยทีเดียว จนช่วงหลังๆมานี้ทางการมีนโยบายห้ามจุดประทัดในเขตตัวเมือง อย่างเช่นที่ปักกิ่งภายในรอบห้าห้ามจุดประทัด เพื่อป้องกันอุบัติภัยและควบคุมมลภาวะในอากาศ ในปีนี้การจุดประทัดก็น้อยลงอย่างเห็นได้ชัด
ในวันนี้คนจีนจะออกไปเผากระดาษให้แก่บรรพบุรุษตัวเอง โดยต้องหาสถานที่เผากระดาษตรงทางสี่แยกเพราะคนจีนเชื่อว่าการเผากระดาษตรงสี่แยกจะทำให้บรรพบุรุษตัวเองได้รับของที่เผาไปให้ ก่อนเผาต้องเอาไม้วาดที่พื้นเป็นวงกลมก่อนโดยต้องไม่เป็นวงกลมปิด ที่วาดวงกลมนี้เพื่อส่งไปให้คนที่เราต้องการให้ไปถึง หากว่าไม่วาดวงกลมตามความเชื่อบรรพบุรุษของเราอาจจะไม่ได้รับได้
หลังจากข้ามปีใหม่ไปวันต้นปีที่ 1-5 คนจีนจะเริ่มมีการออกไปเยี่ยมเยือนญาติพี่น้องอื่นๆ เพื่อนสนิทมิตรสหายเพื่อสวัสดีปีใหม่ มีคำใช้เฉพาะว่า “串门，拜年”แปลตรงๆว่าออกไปบ้านคนอื่นเพื่ออวยพรปีใหม่ อาจจะมีการเอาของติดไม้ติดมือไปให้เป็นต้น ที่ผู้เขียนกล่าวไปคือการฉลองตรุษจีนของคนจีนโดยทั่วไป โดยยังคงความเชื่อดั้งเดิมและผสมผสานสิ่งใหม่ๆลงไป อย่างเช่นในรายละเอียด การให้อั่งเปาทาง APP การสั่งอาหารมื้อใหญ่ก่อนข้ามปีทาง APP ส่งตรงจากร้านอาหารดัง เป็นต้น
คนจีนจำนวนหนึ่งเลือกที่จะออกไปเที่ยวต่างประเทศช่วงตรุษจีน เนื่องจากความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น มีเงินออกไปจับจ่ายใช้สอย จากการประกาศประเทศยอดนิยมของคนจีนที่ออกไปเที่ยวช่วงตรุษจีน ประเทศไทยติดหนึ่งในห้าและแน่นอนว่าใน ประเทศใน ASEAN ด้วยกันคนจีนเลือกที่จะไปเที่ยวเมืองไทยมากเป็นอันดับหนึ่ง การข้ามปีของคนจีนในช่วงตรุษจีนเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย คนยุคใหม่ไม่มีการตั้งโต๊ะไหว้เจ้า หมู เห็ด เป็ด ไก่ อย่างคนเชื้อสายจีนในไทย คนเชื้อสายจีนในไทยจะเห็นความสำคัญกับการไหว้เจ้า ไหว้บรรพบุรุษ มีความเชื่อของพุทธศาสนาเข้ามาผสมผสาน เช่นการออกไปทำบุญ แต่คนจีนแผ่นดินใหญ่ยุคปัจจุบันจะค่อนข้างให้ความสำคัญกับการอยู่พร้อมหน้ากับครอบครัวและทำกิจกรรมร่วมกัน ทั้งนี้การข้ามปีในวันตรุษจีนของคนจีนทั่วโลกก็มีความต่างกันไป เข้ากับความเชื่อและความเคยชินของท้องถิ่นนั้นๆด้วยค่ะ ผู้เขียนเชื่อว่าผู้อ่านจะเข้าใจและเห็นบรรยากาศข้ามปีของคนจีนไม่มากก็น้อย แล้วเจอกันวีคหน้า ขอบคุณค่ะ
