๐ดูหนังดูละครแล้วย้อนดูตัว
ยิ้มเยาะเล่นหัวเต้นยั่วเหมือนฝัน๐
ครับ วรรณกรรมย่อมสะท้อนสังคม สะท้อนชีวิตมนุษย์ อีกด้านหนึ่งชีวิตก็เหมือนวรรณกรรม วรรณกรรมคลาสิคของจีนเรื่อง “ซานกั๋วเหยี่ยนอี้” (สามก๊ก) สะท้อนภาพเหล่านี้อย่างชัดเจน วรรณกรรมเรื่องนี้มีบทกวีประเภท “ฉือ” นำเรื่อง และปิดเรื่องด้วยบทกวีประเภท “ซือ”
น่าเสียดายที่ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ไม่ได้แปลกวีสองชิ้นนี้ไว้ ทำให้คนไทยได้รับข้อสรุปที่เป็นแก่นแท้ของวรรณกรรมเรื่องสามก๊ก แก่นข้อนั้นคือ “อนิจจลักษณ์” การต่อสู้ช่วงชิงอำนาจระหว่างขุนศึกในสามก๊ก สรุปได้ด้วยคำสองคำคือ “ฝัน” กับ “ว่างเปล่า”
บทกวีฉือนำเรื่องสามก๊ก ผมแปลไว้ดังนี้
๐น้ำแยงซี รี่ไหลสู่ บูรพา
คลื่นซัดกวาดพา วีรชน พ้นลับหาย
ถูกผิดแพ้ชนะ วัฏจักร เวียนว่างดาย
สิขรยังคง ตาวันยังฉาย นานเท่านาน
เกาะกลางชล คนหาฟืนผมขาว เฒ่าหาปลา
สารทวสันต์เห็นมา เหลือหลาย ที่กรายผ่าน
สังสรรค์ สุราไหใหญ่ ให้ตำนาน
เก่าๆใหม่ๆ สรวลสราญ เล่ากันมาฯ
เริ่มต้นบอกว่า เหล่าวีรชนล้วนล้มหายไป ถูก ผิด ล้วนเป็นความว่าง
เปล่า ปิดท้าย ได้เล่าเรื่องราวสรุปให้เห็นความไม่จีรัง ไม่ยั่งยืน ของอำนาจ ดังต่อไปนี้
๐ฮั่นโกโจ ชูกระบี่ ตีเสียนหยาง
เหนือต้นไม้ ฟูซาง ตะวันทอฟ้า
กวงบู๊มังกร ครองทั่ว พสุธา
เหมือนสุริยา แดงสง่า นภาลัย
อนิจจา ถึงครา เหี้ยนเต้ครอง
ดวงตะวัน เศร้าหมอง ตกบึงใหญ่
โฮจิ๋น โง่เขลา จึงวุ่นไป
จนตั๋งโต๊ะ แย่งได้ อำนาจครอง
อองอุ้นวาง แผนฆ่า ทรราชย์
ลิฉุยกุย กี อาละวาด สยดสยอง
โจรผู้ร้าย มากมาย ดั่งมดกอง
ผู้ห้าวหาญ ทั้งผอง ออกรายเรียง
แคว้นปา-จ๊ก สองพ่อ ลูกเล่าเอียง
เล่าเปียวอยู่ เก็ง-เซียง ยิ่งใหญ่ครัน
เตียวเมา เตียวฬ่อ อยู่น่ำแต้
ม้าเท้ง หันซุยแน่ เสเหลี่ยงนั่น
กองซุนจ้าน เตียวสิ้ว โตเกี๋ยมประจัญ
ครองเมือง ยันกัน ทุกที่ไป
โจโฉกุม อำนาจ ราชสำนัก
ชวนชัก พรักพร้อม ผู้ยิ่งใหญ่
อ้างราช โองการสั่ง หัวเมืองไกล
ควบคุม อยู่ใน แดนส่วนกลาง
เล่าปี่หลาน ฮ่องเต้ เป็นชายชาญ
ร่วมสาบาน กวนอู เตียวหุยสร้าง
วีรกรรมแต่ ก็ยัง ต้องเร่ร้าง
กองทัพก็ แบบบาง น้อยไพร่พล
ลำหยงเยือน สามครา ตราตรึงจิต
ขงเบ้ง อุทิศแผน สำเร็จผล
ยึดเกงจิ๋ว แล้วเสฉวน สมกมล
ได้ตั้งตน เป็นฮ่องเต้ เสฉวนครอง
รุ่งเรืองเพียง สามปี ถึงทีทรุด
ต้องฝากบุตร เมืองเป๊กเต้ แสนเศร้าหมอง
ขงเบ้งทำ ศึกกิสาน หกครั้งตรอง
จะปิดร่อง ฟ้าแตก ด้วยมือเดียว
ฝ่าฟัน บั่นบาก ตราบสิ้นชีวา
กลางสมร-ภูมิ ป่าเขาเขียว
เหลือเกียงอุย ห้าวหาญ ชาญคนเดียว
บุกตงง้วน เก้าเที่ยว อย่างไร้ผล
จงโฮย เตงงาย แบ่งสายทัพ
แคว้นจ๊กฮั่น ย่อยยับ แหลกปี้ป่น
ตระกูลโจ ครองราชย์ มาหลายคน
แต่ไม่พ้น แซ่สุมา ครองหล้าแทน
หน้าแท่น สละราชย์ หมอกเมฆผืน
ใต้กำแพง ไร้คลื่น สงบแสน
เล่าเสี้ยนโจฮวน ซุนโฮ สิ้นดินแดน
เป็นเจ้าไร้ แผ่นดิน สิ้นศักดา
อ่านลกก๋ง ตันลิวอ๋อง อุยเบ้งเฮา
วงศ์วาน เชื้อเจ้า มาสิ้นท่า
โลกนี้มี เรื่องราว มากนานา
ชะตาฟ้า กำหนดไว้ ไม่เหหัน
ขากะทะ แบ่งสาม จบกันที
ทั้งหลายนี้ มอดมลาย กลายเป็นฝัน
ชนรุ่นหลัง พิเคราะห์เห็น เป็นสำคัญ
ทุกสิ่งสรรพ์ สูญเปล่า จงเข้าใจฯ
นี่แลแก่นแท้ของการชิงอำนาจของ “สามก๊ก” รวมถึงการดิ้นรนต่อสู้ในทุกสังคมด้วย
ยิ้มเยาะเล่นหัวเต้นยั่วเหมือนฝัน๐
ครับ วรรณกรรมย่อมสะท้อนสังคม สะท้อนชีวิตมนุษย์ อีกด้านหนึ่งชีวิตก็เหมือนวรรณกรรม วรรณกรรมคลาสิคของจีนเรื่อง “ซานกั๋วเหยี่ยนอี้” (สามก๊ก) สะท้อนภาพเหล่านี้อย่างชัดเจน วรรณกรรมเรื่องนี้มีบทกวีประเภท “ฉือ” นำเรื่อง และปิดเรื่องด้วยบทกวีประเภท “ซือ”
น่าเสียดายที่ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน) ไม่ได้แปลกวีสองชิ้นนี้ไว้ ทำให้คนไทยได้รับข้อสรุปที่เป็นแก่นแท้ของวรรณกรรมเรื่องสามก๊ก แก่นข้อนั้นคือ “อนิจจลักษณ์” การต่อสู้ช่วงชิงอำนาจระหว่างขุนศึกในสามก๊ก สรุปได้ด้วยคำสองคำคือ “ฝัน” กับ “ว่างเปล่า”
บทกวีฉือนำเรื่องสามก๊ก ผมแปลไว้ดังนี้
๐น้ำแยงซี รี่ไหลสู่ บูรพา
คลื่นซัดกวาดพา วีรชน พ้นลับหาย
ถูกผิดแพ้ชนะ วัฏจักร เวียนว่างดาย
สิขรยังคง ตาวันยังฉาย นานเท่านาน
เกาะกลางชล คนหาฟืนผมขาว เฒ่าหาปลา
สารทวสันต์เห็นมา เหลือหลาย ที่กรายผ่าน
สังสรรค์ สุราไหใหญ่ ให้ตำนาน
เก่าๆใหม่ๆ สรวลสราญ เล่ากันมาฯ
เริ่มต้นบอกว่า เหล่าวีรชนล้วนล้มหายไป ถูก ผิด ล้วนเป็นความว่าง
เปล่า ปิดท้าย ได้เล่าเรื่องราวสรุปให้เห็นความไม่จีรัง ไม่ยั่งยืน ของอำนาจ ดังต่อไปนี้
๐ฮั่นโกโจ ชูกระบี่ ตีเสียนหยาง
เหนือต้นไม้ ฟูซาง ตะวันทอฟ้า
กวงบู๊มังกร ครองทั่ว พสุธา
เหมือนสุริยา แดงสง่า นภาลัย
อนิจจา ถึงครา เหี้ยนเต้ครอง
ดวงตะวัน เศร้าหมอง ตกบึงใหญ่
โฮจิ๋น โง่เขลา จึงวุ่นไป
จนตั๋งโต๊ะ แย่งได้ อำนาจครอง
อองอุ้นวาง แผนฆ่า ทรราชย์
ลิฉุยกุย กี อาละวาด สยดสยอง
โจรผู้ร้าย มากมาย ดั่งมดกอง
ผู้ห้าวหาญ ทั้งผอง ออกรายเรียง
แคว้นปา-จ๊ก สองพ่อ ลูกเล่าเอียง
เล่าเปียวอยู่ เก็ง-เซียง ยิ่งใหญ่ครัน
เตียวเมา เตียวฬ่อ อยู่น่ำแต้
ม้าเท้ง หันซุยแน่ เสเหลี่ยงนั่น
กองซุนจ้าน เตียวสิ้ว โตเกี๋ยมประจัญ
ครองเมือง ยันกัน ทุกที่ไป
โจโฉกุม อำนาจ ราชสำนัก
ชวนชัก พรักพร้อม ผู้ยิ่งใหญ่
อ้างราช โองการสั่ง หัวเมืองไกล
ควบคุม อยู่ใน แดนส่วนกลาง
เล่าปี่หลาน ฮ่องเต้ เป็นชายชาญ
ร่วมสาบาน กวนอู เตียวหุยสร้าง
วีรกรรมแต่ ก็ยัง ต้องเร่ร้าง
กองทัพก็ แบบบาง น้อยไพร่พล
ลำหยงเยือน สามครา ตราตรึงจิต
ขงเบ้ง อุทิศแผน สำเร็จผล
ยึดเกงจิ๋ว แล้วเสฉวน สมกมล
ได้ตั้งตน เป็นฮ่องเต้ เสฉวนครอง
รุ่งเรืองเพียง สามปี ถึงทีทรุด
ต้องฝากบุตร เมืองเป๊กเต้ แสนเศร้าหมอง
ขงเบ้งทำ ศึกกิสาน หกครั้งตรอง
จะปิดร่อง ฟ้าแตก ด้วยมือเดียว
ฝ่าฟัน บั่นบาก ตราบสิ้นชีวา
กลางสมร-ภูมิ ป่าเขาเขียว
เหลือเกียงอุย ห้าวหาญ ชาญคนเดียว
บุกตงง้วน เก้าเที่ยว อย่างไร้ผล
จงโฮย เตงงาย แบ่งสายทัพ
แคว้นจ๊กฮั่น ย่อยยับ แหลกปี้ป่น
ตระกูลโจ ครองราชย์ มาหลายคน
แต่ไม่พ้น แซ่สุมา ครองหล้าแทน
หน้าแท่น สละราชย์ หมอกเมฆผืน
ใต้กำแพง ไร้คลื่น สงบแสน
เล่าเสี้ยนโจฮวน ซุนโฮ สิ้นดินแดน
เป็นเจ้าไร้ แผ่นดิน สิ้นศักดา
อ่านลกก๋ง ตันลิวอ๋อง อุยเบ้งเฮา
วงศ์วาน เชื้อเจ้า มาสิ้นท่า
โลกนี้มี เรื่องราว มากนานา
ชะตาฟ้า กำหนดไว้ ไม่เหหัน
ขากะทะ แบ่งสาม จบกันที
ทั้งหลายนี้ มอดมลาย กลายเป็นฝัน
ชนรุ่นหลัง พิเคราะห์เห็น เป็นสำคัญ
ทุกสิ่งสรรพ์ สูญเปล่า จงเข้าใจฯ
นี่แลแก่นแท้ของการชิงอำนาจของ “สามก๊ก” รวมถึงการดิ้นรนต่อสู้ในทุกสังคมด้วย