xs
xsm
sm
md
lg

ความผิดหวังจากการประชุมสุดยอดที่เซินเจิ้น และข้อจำกัดของระบบหลายขั้วอำนาจ

เผยแพร่:   ปรับปรุง:   โดย: ไซมา อัฟซาล


(จากซ้าย) ประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน ของรัสเซีย, ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีน, และประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ขณะเดินทางมาถึงเพื่อเข้าร่วมการประชุมซัมมิต 3 ฝ่ายที่ วิลล่าฉีหลิน (Kylin Villa) ในเมืองเซินเจิ้น ทางภาคใต้ของจีนเมื่อวันพฤหัสบดี (19 พ.ย.) ซัมมิตไตรภาคีครั้งแรกระหว่างผู้นำทั้ง 3 ถูกวิจารณ์ว่า เต็มไปด้วยวาระสำหรับการถ่ายภาพ แต่ไม่ค่อยมีข้อตกลงอย่างเป็นรูปธรรม
(เก็บความจากเอเชียไทมส์ https://asiatimes.com/2026/11/shenzhen-summit-letdown-and-the-limits-of-multipolarity/)

Shenzhen summit letdown and the limits of multipolarity
by Saima Afzal
20/11/2026

คำมั่นสัญญาแห่งสันติภาพที่ว่างเปล่าในเซินเจิ้น และความแตกแยกของกลุ่มประเทศโลกใต้ในมอสโก เผยให้เห็นโลกที่กำลังติดอยู่ ระหว่างระเบียบเก่ากับระเบียบใหม่

สหรัฐฯ, จีน, และรัสเซีย ออกมาจากการประชุมสุดยอดครั้งประวัติศาสตร์ของพวกเขาที่เซินเจิ้น พร้อมกับประกาศปฏิญญาร่วมเพื่อสันติภาพ แต่ไม่มีข้อตกลงสำหรับยูเครนหรืออิหร่าน, ไม่มีการลดอาวุธนิวเคลียร์ที่มีผลผูกพัน, และไม่มีกลไกในการแก้ไขพวกข้อพิพาททางยุทธศาสตร์ที่มีผลกระทบต่อเนื่องออกไปสูงที่สุดของพวกเขา

หนึ่งวันก่อนหน้านั้น มอสโกเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมทางการเมืองที่ดึงดูดผู้เข้าร่วมจากทั่วทั้งกลุ่มประเทศโลกใต้ (Global South) [2] เพื่อเรียกร้องผลักดันให้มีระเบียบระหว่างประเทศที่มีความเป็นธรรมต่อทุกฝ่ายมากขึ้น

เหตุการณ์ทั้งสองเมื่อนำมาพิจารณาร่วมกัน มันก็เผยให้เห็นความขัดแย้งหลักของระบบหลายขั้วอำนาจ นั่นคือ พวกมหาอำนาจนั้นต้องการรักษาอภิสิทธิ์ของตน ขณะพวกประเทศซึ่งกำลังเรียกร้องต้องการมีอิทธิพลมากขึ้นนั้น ยังคงแตกแยกกันในเรื่องสิ่งที่ควรเข้ามาแทนที่ระเบียบซึ่งมีอยู่ในปัจจุบัน

การประชุมซัมมิต ณ เซินเจิ้น เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน ได้นำประธานาธิบดีสี จิ้นผิงของจีน, ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ของสหรัฐฯ, และประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน ของรัสเซีย, มาเจรจา 3 ฝ่ายกันอย่างชนิดที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน

ปฏิญญาร่วมว่าด้วยสันติภาพของพวกเขา (ตามที่เผยแพร่โดยกระทรวงการต่างประเทศจีน) [2] ให้คำมั่นสัญญาว่าจะร่วมมือประสานงานกันในเรื่องว่าด้วยความเสี่ยงด้านนิวเคลียร์, การปฏิรูปองค์การสหประชาชาติ. การจัดหาพลังงาน, และการให้ความคุ้มครองเจ้าหน้าที่แห่งรัฐ ในเวลาต่อมา ทำเนียบขาว [3] ได้แถลงย้ำคำมั่นสัญญาทั้ง 4 ข้อนี้ โดยมีการเน้นขอบเขตอย่างแคบของข้อตกลงนี้

เมื่อคำมั่นสัญญาเซินเจิ้นเพื่อสันติภาพ เผชิญหน้าความเป็นจริงทางภูมิรัฐศาสตร์

ปฏิญญาฉบับนี้ แสดงให้เห็นว่าวอชิงตัน, ปักกิ่ง, และมอสโก, สามารถจำแนกระบุถึงผลประโยชน์ต่างๆ ที่พวกเขามีอยู่ร่วมกัน แม้จะมีการแข่งขันช่วงชิงกันในทางยุทธศาสตร์ก็ตาม อย่างไรก็ดี สิ่งที่ขาดหายไปจากคำประกาศฉบับนี้ก็บอกเรื่องที่สำคัญให้เราทราบได้ไม่แพ้กันเลย

ผู้นำเหล่านี้ยืนยันอีกครั้งว่า สงครามนิวเคลียร์เป็นสงครามที่ใครก็ไม่สามารถชนะได้ และจักต้องไม่ยอมให้เกิดขึ้นมาเลย พร้อมกับแสดงความมุ่งมั่นที่จะสนทนากันในเรื่องการลดความเสี่ยงด้านนิวเคลียร์ และการไม่แพร่กระจายอาวุธนิวเคลียร์ อย่างไรก็ดี ข้อความเช่นนี้ย่อมเป็นการแสดงความเกี่ยวข้องพัวพันกันทางการทูต มากกว่าจะเป็นข้อตกลงควบคุมอาวุธที่มีผลผูกพันแล้ว

สนธิสัญญา New START [4] ที่หมดอายุบังคับใช้ไปตั้งแต่เมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2026 ได้ยกเลิกข้อจำกัดต่างๆ เกี่ยวกับคลังแสงนิวเคลียร์เชิงยุทธศาสตร์ของอเมริกาและรัสเซีย ซึ่งระบุเอาไว้ในสนธิสัญญาทวิภาคีฉบับนี้ ดังนั้น นี่จึงหมายความว่าปัจจุบันไม่มีข้อตกลงที่กำหนดกรอบข้อจำกัดในเรื่องนี้อีกต่อไปแล้ว
(หมายเหตุผู้แปล - New START treaty ย่อมาจาก New Strategic Arms Reduction Treaty เป็นสนธิสัญญาควบคุมและลดอาวุธนิวเคลียร์เชิงยุทธศาสตร์ระหว่างสหรัฐฯ กับรัสเซีย ซึ่งลงนามกันในปี 2010 และหมดอายุในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2026 เนื้อหาในข้อตกลงนี้ มีทั้งการระบุให้ทั้งสองฝ่ายลดจำนวนเครื่องยิงขีปนาวุธนิวเคลียร์ทางยุทธศาสตร์เชิงรุกของแต่ละฝ่ายลงมาครึ่งหนึ่ง ซึ่งเท่ากับกำหนดเพดานขีปนาวุธทางยุทธศาสตร์เชิงรุกที่แต่ละฝ่ายจะมีได้ไปโดยปริยาย รวมทั้งมีการการกำหนดระบบกลไกใหม่ในการใช้ตรวจสอบและพิสูจน์ทราบ ดูเพิ่มเติมได้ที่ https://en.wikipedia.org/wiki/New_START )

วอชิงตันนั้นเรียกร้องต้องการให้ปักกิ่งเข้ามีส่วนร่วมในข้อตกลงควบคุมอาวุธนิวเคลียร์ในอนาคตด้วย (ไม่ใช่มีเพียงสหรัฐฯกับรัสเซียดังเช่นในอดีต) ขณะที่จีนยังคงลังเลที่จะยอมรับภาระผูกพันซึ่งเทียบเท่ากันกับภาระของวอชิงตันและมอสโก เนื่องจากคลังแสงอาวุธนิวเคลียร์ของจีนเวลานี้ยังคงมีมีขนาดเล็กกว่าของสหรัฐฯและรัสเซียอย่างมาก

นอกจากเรื่องนิวเคลียร์แล้ว เรื่องที่เผยให้เห็นความแตกแยกกันในระหว่าง 3 ฝ่ายนี้อีกประการหนึ่งได้แก่เรื่องยูเครน มอสโกยังคงแสวงหาการตกลงที่สอดคล้องกับข้อเรียกร้องต่างๆ ในด้านความมั่นคงของตน ขณะที่เคียฟและพวกรัฐบาลในยุโรปยืนกรานว่าอธิปไตยของยูเครนเป็นสิ่งที่ไม่สามารถเจรจาได้ หากปราศจากการมีส่วนร่วมของยูเครน

ตามที่สำนักข่าวรอยเตอร์รายงาน [5] เอาไว้ บรรดารัฐมนตรีต่างประเทศของยุโรปได้ออกมาเตือนไม่ให้หารือเกี่ยวกับโครงสร้างความมั่นคงในอนาคตของยุโรปกับรัสเซีย ก่อนที่จะมีการหยุดยิงในยูเครน

มีรายงานระบุว่า เรื่องยูเครนได้ถูกหยิบยกขึ้นมาหารือกันด้วยในระหว่างการพูดจาแลกเปลี่ยนระดับทวิภาคี แต่ในคำประกาศสุดท้ายของที่ประชุม 3 ฝ่าย ไม่มีการเอ่ยถึงข้อผูกพันเฉพาะเจาะจงเกี่ยวกับความขัดแย้งใดๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องยูเครนหรือเรื่องอิหร่าน

ในส่วนของปฏิญญาร่วมที่กล่าวถึงกระบวนการยุติธรรมระหว่างประเทศ ก็ต้องถือว่ามีความสำคัญไม่แพ้กัน โดยที่มีการเน้นย้ำถึงเรื่องการให้ความคุ้มครองที่จะไม่ถูกฟ้องร้องกล่าวโทษของพวกเจ้าหน้าที่แห่งรัฐ (state-official immunities) พร้อมทั้งเตือนว่า ศาลอาญาระหว่างประเทศ (International Criminal Court หรือ ICC) ตลอดจนพวกสถาบันที่คล้ายคลึงกัน ไม่ควรใช้อำนาจของพวกเขาไปในทางที่ผิด

การระบุข้อความเช่นนี้ได้รับการจับตามองเป็นพิเศษ เนื่องจากศาลอาญาระหว่างประเทศ ได้ออกหมายจับปูติน ในข้อหาอาชญากรรมสงครามจากเรื่องที่เขาเกี่ยวข้องกับการเนรเทศและโยกย้ายเด็กยูเครนเข้าไปอยู่ในรัสเซียอย่างผิดกฎหมาย โดยที่ปัจจุบันหมายจับนี้ก็ยังไม่ได้ถูกเพิกถอน [6] ถึงแม้ว่าในคำประกาศร่วมคราวนี้ไม่ได้พูดถึงกรณีนี้โดยตรงเลยก็ตาม

ความไม่เห็นพ้องกันในทางเศรษฐกิจ ถือเป็นอีกเรื่องหนึ่งที่ยังไม่ได้รับการแก้ไขคลี่คลายเช่นเดียวกัน ถึงแม้มีการคาดหวังกันว่าเรื่องนี้จะมีความคืบหน้า แต่ปรากฏว่าการประชุมสุดยอดครั้งนี้ไม่มีการประกาศขยายระยะเวลาการสงบศึกทางการค้าระหว่างสหรัฐฯกับจีน [7] ออกไปแต่อย่างใด ทั้งที่การสงศึกชั่วคราวดังกล่าวนี้กำลังจะหมดอายุในวันที่ 10 มกราคม 2027 นี้แล้ว

เรื่องที่ไม่มีการขยายเวลาออกไปอีกเช่นนี้ต้องถือว่าเป็นเรื่องใหญ่ ในท่ามกล่างข้อพิพาทอันน่าหนักอกหนักใจจำนวนมากระหว่างสหรัฐฯกับจีน ไม่ว่าจะเป็นข้อพิพาทด้านภาษีศุลกากร, ข้อจำกัดการส่งออกเซมิคอนดักเตอร์, และการแข่งขันด้านเทคโนโลยีขั้นสูง, ที่ยังคงดำเนินอยู่ ถึงแม้นี่ยังไม่ได้หมายความว่าการสงบศึกที่มีอยู่ในปัจจุบันจะต้องสิ้นสุดลงอย่างแน่นอนแล้ว แต่กระนั้น มันก็แสดงให้เห็นถึงข้อจำกัดของการทูต ในการเอาชนะการแข่งขันช่วงชิงกันในทางเศรษฐกิจ

กล่าวได้ว่า แต่ละฝ่ายต่างได้รับประโยชน์บางอย่างจากการประชุมซัมมิตครั้งนี้ สำหรับปักกิ่ง การได้เป็นเจ้าภาพจัดการเจรจานี้ขึ้น คือการเพิ่มพูนความเข้มแข็งให้แก่บทบาทฐานะของประเทศจีนในการเป็นศูนย์กลางสำคัญทางการทูต ขณะที่มอสโกย่อมได้รับความสนใจจับตามองจากนานาชาติมากขึ้น ทั้งๆ ที่ถูกพวกชาติตะวันตกพยายามโดดเดี่ยวสืบเนื่องจากประเด็นยูเครนก็ตาม ส่วนสำหรับวอชิงตัน มันคือการธำรงรักษาบทบาทและฐานะของการได้เข้ามีส่วนร่วมโดยตรง ตลอดจนการรักษาช่องทางการติดต่อที่เปิดกว้างกับคู่แข่งทางยุทธศาสตร์ที่สำคัญ 2 ประเทศเอาไว้

อย่างไรก็ตาม การเจรจาครั้งนี้ไม่ได้ก่อให้เกิดความก้าวหน้าอย่างเป็นรูปธรรมอะไรนัก ซึ่งเน้นย้ำให้เห็นถึงช่องโหว่ระหว่างสัญลักษณ์ทางการทูต กับการแก้ไขคลี่คลายความขัดแย้งได้จริงๆ

บรรยากาศการประชุมทางการเมืองของกลุ่มประเทศโลกใต้ (Global South) ซึ่งจัดขึ้นที่กรุงมอสโก เมืองหลวงรัสเซีย เมื่อวันพุธ (18 พ.ย.) โดยเรียกกันว่าเป็นการประชุมใหญ่ของ “ขบวนการเพื่อเสรีภาพของชาติต่างๆ” (Movement for the Freedom of Nations) ซึ่งมีพรรคยูไนเต็ดรัสเซีย (United Russia party) ที่เป็นพรรครัฐบาลของรัสเซีย เป็นหัวเรือใหญ่  ในภาพนี้ มูชาฮิด ฮุสเซน ไซเอด (Mushahid Hussain Sayed) วุฒิสมาชิกของปากีสถาน ขึ้นกล่าวปราศรัยต่อที่ประชุม
ที่มอสโกพูดกันถึงวิสัยทัศน์ที่อาจเป็นทางเลือกในเรื่องอำนาจของโลก

การประชุมที่มอสโกเมื่อวันพุธ (18 พ.ย.) แสดงให้เห็นว่าเรื่องระเบียบระหว่างประเทศที่มีตัวแทนฝ่ายต่างๆ เข้าร่วมกันมากขึ้น เป็นสิ่งที่มีเสน่ห์ดึงดูดทางการเมือง ถึงแม้พวกผู้เข้าร่วมจะไม่ได้พูดในนามรัฐบาลของประเทศตนก็ตาม

ขณะที่การประชุมสุดยอดในเซินเจิ้นได้รวบรวมเอาชาติสมาชิกถาวรของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติถึง 3 ประเทศมารวมตัวกัน เวทีที่มอสโกเป็นความพยายามที่จะรวมกลุ่มพวกประเทศซึ่งรู้สึกหงุดหงิดผิดหวังกับการที่พวกตนมีอำนาจอิทธิพลเพียงจำกัดในสถาบันระหว่างประเทศทั้งหลาย

เวทีการประชุมกลุ่มประเทศโลกใต้คราวนี้ มีพรรคยูไนเต็ดรัสเซีย (United Russia party) ซึ่งเป็นพรรครัฐบาลของรัสเซียเป็นเจ้าภาพจัดขึ้น [8]โดยมีอดีตประธานาธิบดี ดมิตริ เมดเวเดฟ (Dmitry Medvedev) เป็นประธานการประชุม และมีรายงานว่ามีผู้แทนประมาณ 300 คนจาก 72 ประเทศเข้าร่วม ซึ่งในจำนวนนี้มีทั้งที่มาจาก จีน, อินเดีย, อิหร่าน, ตุรกี, อินโดนีเซีย, เวียดนาม, และประเทศต่างๆ ทั่วแอฟริกาและละตินอเมริกา

การประชุมครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของ “ขบวนการเพื่อเสรีภาพของชาติต่างๆ” ของรัสเซีย (Russia’s Movement for the Freedom of Nations) ซึ่งเรียกร้องสนับสนุนเรื่องอธิปไตย, ต่อต้านการลงโทษคว่ำบาตรตามอำเภอใจฝ่ายเดียว, และต่อต้านสิ่งที่มอสโกอธิบายว่าเป็นแนวปฏิบัติแบบลัทธิล่าอาณานิคมยุคใหม่ (neocolonial practices)

ตามรายงานของพรรคยูไนเต็ดรัสเซีย [9] ที่ประชุมได้มีการอภิปรายพูดคุยถึงเรื่องความร่วมมือทางเศรษฐกิจ, การเป็นตัวแทนในระดับระหว่างประเทศ, และแผนการริเริ่มต่างๆ ซึ่งเกี่ยวข้องกับมรดกตกทอดทางประวัติศาสตร์ของลัทธิล่าอาณานิคม

สำหรับมอสโก เวทีเช่นนี้เป็นสิ่งที่ช่วยขยายเครือข่ายทางการทูต และท้าทายความพยายามของชาตะวันตกในการจำกัดอิทธิพลของรัสเซีย อย่างไรก็ตาม ไม่ควรสับสนเข้าใจไปว่าการเข้าร่วมรายการเช่นนี้ หมายถึงการยอมรับที่จะให้มีการจัดกลุ่มในทางภูมิรัฐศาสตร์แบบนี้

จีนนั้นมีความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจที่แน่นแฟ้นกับตลาดตะวันตก, อินเดียก็คอยจับตารักษาความเป็นพันธมิตรกับทั้งมอสโกและวอชิงตันในเวลาเดียวกัน, ขณะที่ตุรกีถึงขั้นเป็นสมาชิกรายหนึ่งขององค์การนาโตด้วยซ้ำ เหล่านี้ล้วนแสดงให้เห็นถึงข้อจำกัดต่างๆ ของการบรรจบกันทางการเมืองของประเทศเหล่านี้

ยิ่งไปกว่านั้น ประเทศเหล่านี้อาจสนับสนุนระบบระหว่างประเทศที่มีลักษณะเป็นตัวแทนเสียมากกว่า โดยไม่ได้ให้ความสนับสนุนการจับกลุ่มเป็นพันธมิตรทางภูมิรัฐศาสตร์อย่างเป็นหนึ่งเดียว

เวทีประชุมเช่นนี้ก่อให้เกิดความคิดริเริ่มทางการเมือง มากกว่าข้อตกลงทางเศรษฐกิจหรือความมั่นคงที่มีผลผูกพันระหว่างรัฐบาลที่เข้าร่วม ความสำคัญของการประชุมอยู่ที่ความต้องการทางเลือกทางการทูต ถึงแม้พวกผู้เข้าร่วมกำลังเสาะแสวงหาผลประโยชน์แห่งชาติชนิดที่แข่งขันช่วงชิงกันอยู่ก็ตามที

ความจำกัดของระบบหลายขั้วอำนาจ

เวทีประชุมที่เซินเจิ้น และที่มอสโก เผยให้เห็นวิสัยทัศน์ที่แตกต่างกันเกี่ยวกับอิทธิพลระหว่างประเทศ พวกมหาอำนาจใหญ่หาทางจัดการกับการแข่งขันช่วงชิงทางยุทธศาสตร์ผ่านการเจรจากันโดยตรง ขณะที่พวกระบบเศรษฐกิจตลาดเกิดใหม่เรียกร้องต้องการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจที่ส่งผลกระทบต่อความมั่นคงและความเจริญรุ่งเรืองของพวกตน

การแซงก์ชั่นคว่ำบาตร, การตั้งข้อจำกัดต่างๆ ทางเทคโนโลยี, การจัดหาพลังงาน, และข้อตกลงดำเนินการในทางการเงิน เหล่านี้กำลังมีอิทธิพลต่อทางเลือกทางเศรษฐกิจของประเทศกำลังพัฒนามากขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งมักทำให้พวกเขาอยู่ในภาวะความเปราะบางเมื่อเผชิญกับการตัดสินใจต่างๆ ที่กระทำกันในที่อื่นๆ

สำหรับพวกประเทศที่มีอำนาจระดับปานกลางแล้ว การกระจายบทบาททางการทูตให้กว้างขวางออกไปจะช่วยเพิ่มความยืดหยุ่น ทว่าความเป็นอิสระทางยุทธศาสตร์นั้น ยังต้องการความหยุ่นตัวทางเศรษฐกิจ, การมีสถาบันต่างๆ ที่น่าเชื่อถือ, และความร่วมมือทางการค้าที่ยั่งยืนด้วย

การกำหนดจุดยืนท่าทีที่ผ่านการเจรจาเพื่อร่วมมือประสานงานกันในระหว่างประเทศกำลังพัฒนาทั้งหลาย และการมีตัวแทนในพวกสถาบันพหุภาคีมากขึ้น อาจช่วยเสริมสร้างอำนาจต่อรองของประเทศเหล่านั้นได้เช่นกัน ถึงแม้ความไม่ลงรอยกันต่างๆ ในระดับภูมิภาคอาจทำให้การดำเนินการร่วมกันเช่นว่านี้ มีความซับซ้อนมากขึ้นก็ตาม

การประชุมเซินเจิ้นแสดงให้เห็นว่าพวกมหาอำนาจใหญ่สามารถตกลงกันในภาษาแห่งสันติภาพได้โดยไม่ต้องยอมรับการประนีประนอมที่จำเป็นต่อการบรรลุเป้าหมายนั้น ขณะที่การประชุมมอสโกเผยให้เห็นว่าประเทศต่างๆ ซึ่งกำลังแสวงหาระเบียบโลกที่มีความเป็นตัวแทนมากขึ้น ยังคงถูกจำกัดด้วยผลประโยชน์ทางยุทธศาสตร์ต่างๆ ที่ต้องแข่งขันช่วงชิงกัน

ระเบียบโลกที่แตกต่างออกไปอย่างแท้จริง จะไม่ถูกวัดด้วยจำนวนมหาอำนาจที่นั่งอยู่ในโต๊ะเจรจา แต่สิ่งที่จะต้องนำมาใช้วัดด้วยก็คือพวกประเทศที่อยู่นอกโต๊ะเจรจา สามารถกำหนดการตัดสินใจที่ส่งผลกระทบต่อความมั่นคง, อธิปไตย, และความเจริญรุ่งเรืองของพวกตนได้หรือไม่

ไซมา อัฟซาล เป็นนักวิจัยที่ชำนาญการด้านความมั่นคงในเอเชียใต้, การต่อต้านการก่อการร้าย, และพลวัตทางภูมิรัฐศาสตร์ในวงกว้างของทั่วทั้งตะวันออกกลาง, อัฟกานิสถาน, และอินโด-แปซิฟิก ปัจจุบันเธอเป็นนักวิจัยที่มหาวิทยาลัยยุสตุส ลีบิก (Justus Liebig), เยอรมนี

เชิงอรรถ

[1] http://en.kremlin.ru/events/president/news/81301
[2] https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/xw/zyxw/202611/t20261119_12063224.html
[3] https://www.whitehouse.gov/briefings-statements/2026/11/u-s-russia-china-heads-of-state-declaration-toward-peace/
[4] https://www.armscontrol.org/factsheets/new-start-glance
[5] https://www.reuters.com/business/finance/holding-talks-with-russia-europes-security-now-would-be-premature-eu-ministers-say-2026-11-16/
[6] https://www.icc-cpi.int/news/situation-ukraine-icc-judges-issue-arrest-warrants-against-vladimir-vladimirovich-putin-and
[7] https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/how-trump-xi-went-tariff-war-trade-truce-2026-11-17/
[8] https://www.thenews.pk/print/1449597-shehbaz-s-visit-will-be-excellent-opportunity-to-reset-pak-russia-ties-says-mushahid
[9] https://mosobl.er.ru/activity/news/dvizhenie-edinoj-rossii-za-svobodu-nacij-opredelilo-klyuchevye-napravleniya-mezhdunarodnoj-raboty