นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่น ซานาเอะ ทาคาอิจิ เดินทางเยือนฟิลิปปินส์และจีน 4 วัน ร่วมประชุมอาเซียนและ APEC ท่ามกลางความตึงเครียดจีน-ญี่ปุ่น หลังแสดงจุดยืนเรื่องไต้หวัน พร้อมจับตาการประชุมควอดและการเจรจาสหรัฐ-จีน-รัสเซีย
เกียวโดนิวส์ (16 พ.ย.) นายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิ ของญี่ปุ่น เริ่มต้นการเดินทางเยือนฟิลิปปินส์และจีนเป็นเวลา 4 วันในวันจันทร์ เพื่อเข้าร่วมการประชุมสุดยอดของสมาคมประชาชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) และการประชุมความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชียแปซิฟิก (APEC)
เนื่องจากความตึงเครียดระหว่างโตเกียวและปักกิ่งยังคงมีอยู่หลังจากที่เธอแสดงความคิดเห็นเมื่อปีที่แล้วเกี่ยวกับการตอบโต้ที่เป็นไปได้ของญี่ปุ่นต่อวิกฤตการณ์ไต้หวัน แหล่งข่าวทางการทูตระบุว่า เป็นไปได้ยากที่ทาคาอิจิจะหารืออย่างเป็นทางการกับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ของจีน ในระหว่างการประชุม APEC สองวันที่เมืองเซินเจิ้น ตั้งแต่วันพุธ
เจ้าหน้าที่รัฐบาลญี่ปุ่นกล่าวว่า ในการประชุมสุดยอดญี่ปุ่น-อาเซียน และการประชุมประชาคมเอเชียเพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Asia Zero Emission Community) ซึ่งเป็นกรอบการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนที่โตเกียวริเริ่มขึ้น ในกรุงมะนิลาในวันอังคาร จะมีการหารือถึงความร่วมมือเพิ่มเติมด้านพลังงานและประเด็นอื่นๆ ระหว่างญี่ปุ่นและกลุ่มสมาชิก 11 ประเทศที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว
“ในขณะที่โลกกำลังเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงครั้งประวัติศาสตร์ ดิฉันจะส่งเสริมความพยายามของญี่ปุ่นในการรักษาและเสริมสร้างระเบียบระหว่างประเทศที่เสรีและเปิดกว้างบนพื้นฐานของหลักนิติธรรม และยืนยันความร่วมมือกับประเทศอื่นๆ เพื่อบรรลุเป้าหมายนั้น” ทาคาอิจิกล่าวกับผู้สื่อข่าวก่อนออกเดินทางจากสนามบินฮาเนดะในโตเกียว
ระหว่างการเดินทางครั้งนี้ คาดว่าผู้นำจากกลุ่ม ควอด ซึ่งประกอบด้วยออสเตรเลีย อินเดีย ญี่ปุ่น และสหรัฐอเมริกา จะพบกันที่มะนิลาด้วย
นี่จะเป็นการประชุมสุดยอดครั้งแรกภายใต้กรอบความร่วมมือสี่ฝ่าย ซึ่งถูกมองว่าเป็นดุลอำนาจต่ออิทธิพลที่เพิ่มขึ้นของจีน นับตั้งแต่เดือนกันยายน 2024 และนับตั้งแต่ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ กลับมาดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีเป็นสมัยที่สองที่ไม่ต่อเนื่องกันในเดือนมกราคม 2025
โตเกียวมีความกังวลมากขึ้นว่าทรัมป์อาจใช้แนวทางประนีประนอมกับจีนและรัสเซีย โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อการประชุมสุดยอดของเขากับสี จิ้นผิง และการเจรจาสามฝ่ายครั้งแรกที่ประธานาธิบดีวลาดิมีร์ ปูติน แห่งรัสเซียเข้าร่วมด้วย มีกำหนดจัดขึ้นที่เซินเจิ้นทางตอนใต้ของจีนในวันพฤหัสบดี
ก่อนการประชุม ญี่ปุ่นกำลังพยายามจัดการประชุมทวิภาคีระหว่างทาคาอิจิและทรัมป์ เพื่อถ่ายทอดจุดยืนของโตเกียวเกี่ยวกับปักกิ่งและมอสโก แหล่งข่าวจากรัฐบาลระบุ ท่ามกลางกิจกรรมทางทหารที่เพิ่มมากขึ้นของจีนในภูมิภาคอินโดแปซิฟิกและการรุกรานยูเครนของรัสเซีย
ในการประชุมกลุ่มเศรษฐกิจสมาชิก APEC บรรดาผู้เข้าร่วมคาดว่าจะหารือเกี่ยวกับความท้าทายทางเศรษฐกิจในภูมิภาค ซึ่งรวมถึงประเด็นความมั่นคงทางพลังงาน ตลอดจนแนวทางการรับมือกับการพัฒนาอย่างรวดเร็วของปัญญาประดิษฐ์ (AI)
ทาคาอิจิมีกำหนดจะจัดงานแถลงข่าวในเมืองเซินเจิ้น หลังจากเข้าร่วมการประชุมสุดยอดอาเซียนและ APEC ซึ่งนับเป็นการเข้าร่วมประชุมครั้งที่สองของเธอนับตั้งแต่เข้ารับตำแหน่งเมื่อเดือนตุลาคมปีที่แล้ว
ความสัมพันธ์ระหว่างญี่ปุ่นและจีนตึงเครียดขึ้น หลังจากที่ทาคาอิจิกล่าวต่อรัฐสภาเมื่อเดือนพฤศจิกายนปีที่แล้วว่า หากจีนโจมตีไต้หวัน ซึ่งเป็นเกาะที่ปกครองตนเองและจีนอ้างว่าเป็นส่วนหนึ่งของตน กองกำลังป้องกันตนเองของญี่ปุ่นอาจจำเป็นต้องตอบโต้เพื่อสนับสนุนสหรัฐอเมริกา
นับแต่นั้นมา จีนได้ดำเนินมาตรการตอบโต้ญี่ปุ่นทั้งในทางการเมืองและเศรษฐกิจหลายประการ รวมถึงการจำกัดการส่งออกแร่หายาก (rare earths) ซึ่งจำเป็นต่อการผลิตสินค้าเทคโนโลยีขั้นสูงหลากหลายชนิด
ในส่วนของการประชุมที่เกี่ยวข้องกับอาเซียน รัฐบาลจีนได้ประกาศว่านายกรัฐมนตรีหลี่ เฉียง จะเดินทางเยือนกรุงมะนิลาเป็นเวลา 2 วัน โดยสิ้นสุดในวันจันทร์นี้ ซึ่งเป็นเวลาหนึ่งวันก่อนที่จะมีการประชุมพหุภาคีที่มีทั้งญี่ปุ่นและจีนเข้าร่วม เช่น การประชุมอาเซียนบวกสาม (ASEAN Plus Three) และการประชุมสุดยอดเอเชียตะวันออก (East Asia Summit) ในวันอังคาร
ทั้งนี้ ทาคาอิจิเคยพบกับสี จิ้นผิง ครั้งล่าสุดนอกรอบการประชุมสุดยอด APEC ที่เมืองคยองจู ประเทศเกาหลีใต้ เมื่อเดือนตุลาคม 2025 ซึ่งเป็นเวลาหนึ่งสัปดาห์ก่อนที่เธอจะแสดงความคิดเห็นดังกล่าวเกี่ยวกับไต้หวัน


