ผู้นำโลกถกอาเซียนเลี่ยงพิษภาษีสหรัฐฯ เดินหน้าสร้างตลาดใหม่ ท่ามกลางม็อบต้านทรัมป์กลางกรุงมะนิลา

เอเอฟพี - การประชุมสุดยอดระดับภูมิภาคครั้งสำคัญเปิดฉากขึ้นแล้วในวันอาทิตย์ (15) ที่กรุงมะนิลา เมืองหลวงของฟิลิปปินส์ โดยผู้นำประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กำลังต่อสู้กับวิกฤตตะวันออกกลางและประเด็นความขัดแย้งในภูมิภาคของตนเอง และบรรดาผู้นำระดับโลกกำลังค้นหาจุดยืนร่วมกันเกี่ยวกับสงครามการค้าของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ

ทรัมป์มีกำหนดเดินทางมาถึงในวันอังคาร (17) ซึ่งใกล้กับช่วงสิ้นสุดการประชุมสุดยอด โดยการเยือนครั้งนี้คาดว่าจะรวมถึงการประชุมกับประเทศสมาชิกในกลุ่มควอด (Quad) ที่ประกอบด้วยอินเดีย ญี่ปุ่น และออสเตรเลีย ซึ่งถือเป็นการประชุมครั้งแรกในวาระการดำรงตำแหน่งสมัยที่ 2 ของเขา

อย่างไรก็ตาม ประเด็นเรื่องการขึ้นภาษีของผู้นำสหรัฐฯ เป็นสิ่งที่ประธานาธิบดีลุยซ์ อินาซิโอ ลูลา ดา ซิลวา ของบราซิล ที่เพิ่งได้รับเลือกตั้งกลับเข้ามาดำรงตำแหน่งอีกครั้ง หยิบยกขึ้นกล่าวถึงในกรุงมะนิลา

“บราซิลได้บทเรียนสำคัญหลังจากสหรัฐฯ ตัดสินใจเรียกเก็บภาษีกับประเทศต่างๆ” ผู้นำบราซิล กล่าวกับผู้สื่อข่าวนอกรอบการประชุมอาเซียน

“แทนที่จะมานั่งคร่ำครวญหรืออ้อนวอนรัฐบาลสหรัฐฯ ให้เห็นใจ เราตัดสินใจที่จะมองหาพันธมิตรรายอื่นๆ เพื่อทำการค้าด้วย ทั้งในแง่ของการส่งออกและนำเข้า” ผู้นำบราซิล ระบุ พร้อมเสริมว่ามูลค่าการค้าระหว่างบราซิลกับอินโดนีเซียและเวียดนามได้เพิ่มขึ้นถึง 15% และ 13% ตามลำดับ

ด้านนายกรัฐมนตรีมาร์ค คาร์นีย์ ของแคนาดา ก็ได้แสดงความเห็นในทิศทางเดียวกันระหว่างการประชุม โดยได้กล่าวถึงข้อตกลงการค้าเสรีฉบับใหม่กับฟิลิปปินส์ และการเจรจาทางการค้ากับอาเซียน ที่เขาระบุว่า “ได้ข้อสรุปในสาระสำคัญแล้ว”

ข้อตกลงทั้งสองฉบับเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ในการสร้างเครือข่ายพันธมิตรที่เชื่อถือได้ เพื่อเปิดโอกาสใหม่ๆ และลดการพึ่งพาสหรัฐฯ ลง” ผู้นำแคนาดา กล่าว

ลูลา ดา ซิลวา กล่าวกับผู้สื่อข่าวว่าเขาได้พบหารือกับผู้นำแคนาดานอกรอบการประชุมสุดยอด โดยได้เชิญให้ผู้นำแคนาดาเดินทางเยือนบราซิลอย่างเป็นทางการ พร้อมทั้งแสดงความหวังว่าจะสามารถเพิ่มมูลค่าการค้ากับแคนาดาขึ้นเป็นสองเท่าได้






เจ้าหน้าที่ตำรวจเกือบ 20,000 นาย ถูกส่งไปประจำการรอบเขตเมโทร มะนิลา เพื่อดูแลความปลอดภัยสำหรับการประชุมสุดยอดครั้งนี้ ที่กลุ่มเคลื่อนไหวคาดการณ์ว่าจะมีผู้คนหลายพันคนออกมารวมตัวกันในวันอังคาร เพื่อเดินขบวนต่อต้านทรัมป์ในบริเวณที่จัดการประชุม

ความไม่พอใจส่วนใหญ่พุ่งเป้าไปที่โครงการ Pax Silica ของสหรัฐฯ ซึ่งเป็นโครงการริเริ่มด้านห่วงโซ่อุปทานที่ออกแบบมาเพื่อต่อต้านการครอบงำของจีนในด้านเซมิคอนดักเตอร์และแร่หายาก ศูนย์กลางการผลิต AI ขนาด 1,620 เฮกตาร์ทางตอนเหนือของกรุงมะนิลาเสี่ยงที่จะทำให้ครอบครัวชนพื้นเมืองต้องพลัดถิ่น

เอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำฟิลิปปินส์กล่าวเมื่อสัปดาห์ที่แล้วว่า วันที่ที่ถูกคาดการณ์กันอย่างกว้างขวางว่าจะมีการลงนามข้อตกลง ซึ่งตรงกับช่วงที่ทรัมป์เยือนนั้น เป็นเรื่องที่ลือกันไปเอง

ในวันอาทิตย์ (15) กลุ่มผู้ประท้วงประมาณ 200 คน บางคนถือป้ายที่มีข้อความว่า “ฟิลิปปินส์ไม่ได้มีไว้ขาย” และ “แบนทรัมป์!”​ ปะทะกับตำรวจที่ถือโล่ปราบจลาจล ซึ่งเข้าสกัดการเดินขบวนไปยังสถานที่จัดการประชุมสุดยอด

ผู้สื่อข่าวของเอเอฟพีเห็นผู้ประท้วงอย่างน้อย 3 คน ถูกเจ้าหน้าที่นำตัวขึ้นรถตู้ตำรวจ






สำหรับสองประเด็นที่สร้างความปั่นป่วนให้กับผู้นำอาเซียนมานานหลายปีคือ ประมวลการปฏิบัติในทะเลจีนใต้ที่ยังไม่คืบหน้า และความสัมพันธ์ของพวกเขากับพม่าที่อยู่ในภาวะสงคราม ดูเหมือนว่าปัญหาเหล่านี้จะกลายเป็นปัญหาของสิงคโปร์เมื่อตำแหน่งประธานหมุนเวียนของกลุ่มจะตกเป็นของสิงคโปร์ในปี 2570

พม่าถูกกีดกันจากการประชุมระดับสูงของอาเซียนนับตั้งแต่รัฐประหารในปี 2564 ที่โค่นล้มรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งของอองซานซูจี และจุดชนวนสงครามกลางเมืองที่ยังคงดำเนินอยู่

ไทยที่มีพรมแดนติดกับพม่าและเป็นผู้นำในการผลักดันความสัมพันธ์ให้ใกล้ชิดขึ้น เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมาได้เรียกร้องให้รัฐมนตรีต่างประเทศของเนปีดอได้รับอนุญาตให้กลับเข้าร่วมการประชุมของกลุ่ม

แต่เทเรซา ลาซาโร รัฐมนตรีต่างประเทศของฟิลิปปินส์ กล่าวกับผู้สื่อข่าวเมื่อวันเสาร์ว่าไม่มีการผ่อนปรนแนวทางที่ใช้กับพม่า ที่กำลังจะเผชิญกับคำตัดสินของนานาชาติในปลายสัปดาห์นี้ว่าได้กระทำการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ต่อชนกลุ่มน้อยมุสลิมโรฮิงญาหรือไม่

ความหวังที่จะบรรลุข้อตกลงที่เรียกว่าประมวลการปฏิบัติในทะเลจีนใต้ ระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียนและจีนในช่วงที่มะนิลาเป็นประธานกลุ่มน่าจะเกิดขึ้นได้ยาก 

นักการทูตจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่เกี่ยวข้องกับการเตรียมการประชุมสุดยอดรายหนึ่งเผยกับเอเอฟพีว่าเขาไม่คาดหวังว่าจะมีการลงนามหลักปฏิบัติดังกล่าวในการประชุมสุดยอดครั้งนี้ ด้านลาซาโรเองก็ได้กล่าวถึงเรื่องนี้ในวันเสาร์ว่า การเจรจาเสร็จสิ้นไปราว 80%

ปักกิ่งอ้างสิทธิในพื้นที่ส่วนใหญ่ของทะเลจีนใต้ แม้จะมีคำตัดสินระหว่างประเทศว่าการยืนยันอ้างสิทธิดังกล่าวไม่มีพื้นฐานทางกฎหมาย และหน่วยยามฝั่งของจีนก็ปะทะกับฟิลิปปินส์หลายครั้ง

ความขัดแย้งนี้ปะทุขึ้นในเวลาที่ไม่เหมาะสมตลอดปีที่ฟิลิปปินส์ดำรงตำแหน่งประธานหมุนเวียนของอาเซียน โดยการประชุมสุดยอดรัฐมนตรีต่างประเทศในเดือนกรกฎาคมเริ่มขึ้นไม่ถึงหนึ่งวันหลังจากที่ลูกเรือชาวจีนและฟิลิปปินส์ปะทะกัน

การประชุมรัฐมนตรีกลาโหมของอาเซียนเมื่อเดือนที่แล้ว ปักกิ่งส่งเพียงผู้ช่วยทูตฝ่ายกลาโหมประจำสถานทูต โดยกล่าวโทษว่าเป็นเพราะถ้อยแถลงที่ประมาทของนักการเมืองฟิลิปปินส์ ต่อมา มะนิลาได้ตำหนิเจ้าหน้าที่รัฐของตนเองกรณีแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับจีน โดยเน้นย้ำถึงความจำเป็นที่จะต้องมีจุดยืนที่เป็นเอกภาพ ในระหว่างที่ทั้งสองประเทศกำลังเจรจากัน.