‘มาครง’ เยือนกัมพูชาร่วมเวที ‘ฟรังก์โคโฟนี ซัมมิท’ ท่ามกลางความขัดแย้งในแอฟริกา

เอพี - ประธานาธิบดีเอ็มมานูเอล มาครง ของฝรั่งเศส เตรียมเข้าร่วมการประชุมกลุ่มประเทศที่ใช้ภาษาฝรั่งเศส (OIF) ที่จัดขึ้นทุก 2 ปี ที่เริ่มตั้งแต่วันเสาร์จนถึงวันจันทร์ในกัมพูชา โดยการเยือนครั้งนี้เกิดขึ้นในขณะที่ผู้นำฝรั่งเศสกำลังเผชิญกับความไม่สงบภายในประเทศ และยังต้องรับมือกับความท้าทายทางการเมืองระหว่างประเทศ ที่ประเด็นความขัดแย้งในแอฟริกาส่งผลกระทบต่อบรรยากาศการประชุม

ประธานาธิบดีมาครง และนางบริจิตต์ มาครง สุภาพสตรีหมายเลขหนึ่ง ได้รับการต้อนรับที่ลานจอดเครื่องบินในกรุงพนมเปญ ด้วยการแสดงระบำอัปสรา ซึ่งผู้นำฝรั่งเศสได้โพสต์ข้อความผ่านแพลตฟอร์มเอ็กซ์ว่า ต้องการแสวงหาตลาดใหม่ในกัมพูชาสำหรับธุรกิจของฝรั่งเศส และได้พบหารือกับนายกรัฐมนตรีฮุน มาเนต ของกัมพูชาในเวลาต่อมา

องค์การระหว่างประเทศของกลุ่มประเทศที่ใช้ภาษาฝรั่งเศส (OIF) จัดการประชุมขึ้นเป็นเวลา 3 วัน จนถึงวันจันทร์นี้ ในกรุงพนมเปญ เมืองหลวงของกัมพูชา คาดว่ามาครงจะเข้าร่วมการหารือทวิภาคีและเข้าร่วมการประชุมสุดยอดของกลุ่มความร่วมมือที่จับกันอย่างหลวมๆ ที่ประกอบด้วยสมาชิกรัฐและรัฐบาล 90 แห่ง แบ่งเป็นสมาชิกเต็มรูปแบบ 53 แห่ง สมาชิกสมบท 5 แห่ง และผู้สังเกตการณ์ 32 แห่ง

กัมพูชาจะรับหน้าที่ประธานการประชุมต่อจากมาครง ที่ดำรงตำแหน่งประธานในปี 2567 เมื่อฝรั่งเศสเป็นเจ้าภาพจัดการประชุม

ก่อนที่ผู้นำแดนน้ำหอมจะเดินทางต่อไปยังมาเลเซียในวันจันทร์​ มาครงมีกำหนดเดินทางไปเยือนแหล่งมรดกโลกเมืองพระนคร ในเสียมราฐ โดยผู้นำฝรั่งเศสและพระบาทสมเด็จพระบรมนาถ นโรดม สีหมุนี กษัตริย์กัมพูชา จะร่วมในพิธีฉลองความสำเร็จของการบูรณะปราสาทแม่บุญตะวันตก ที่ได้รับการสนับสนุนจากฝรั่งเศส

การเยือนกัมพูชาของมาครง เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ฝรั่งเศสกำลังเผชิญกับการประท้วงครั้งใหญ่ภายในประเทศ โดยเมื่อต้นเดือนที่ผ่านมา มีประชาชนกว่า 600,000 คน ออกมาเดินขบวนบนถนนเพื่อเรียกร้องค่าแรงที่สูงขึ้นและสนับสนุนขบวนการประท้วงของนักศึกษา ซึ่งการประท้วงดังกล่าวส่งผลให้มีผู้ถูกจับกุมหลายพันคน มีผู้ได้รับบาดเจ็บหลายร้อยคน และมีการวางเพลิงเผาโรงเรียนหลายแห่ง

ทั้งนี้ ความขัดแย้งในคองโกตะวันออกอาจส่งผลกระทบต่อการประชุมฟรังก์โคโฟนี ซัมมิท เช่นกัน โดยประเด็นทางการทูตที่ละเอียดอ่อนอาจจะปรากฎให้เห็นในการประชุมวันจันทร์นี้ เมื่อมาครงและผู้นำประเทศอื่นๆ จะต้องตัดสินใจเลือกผู้ที่จะมาดำรงตำแหน่งเลขาธิการขององค์การฯ ซึ่งเป็นผู้นำและผู้บริหารของกลุ่ม สำหรับวาระการดำรงตำแหน่ง 4 ปีข้างหน้า

ในตอนแรก รายชื่อผู้สมัครประกอบด้วยตัวแทนจาก 2 ประเทศในแอฟริกาที่มีความขัดแย้งกัน คือ หลุยส์ มูชิกิวาโบ จากรวันดา ที่กำลังลงสมัครรับเลือกตั้งเพื่อดำรงตำแหน่งต่อเป็นวาระที่ 3 และจูเลียนา ลูมุมบา จากสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก บุตรสาวของปาทริซ ลูมุมบา วีรบุรุษผู้ต่อสู้เพื่อเอกราชของประเทศที่เสียชีวิตจากการถูกสังหาร

แต่ในวันเสาร์ คองโกได้ประกาศถอนชื่อลูมุมบาออกจากการเป็นผู้สมัคร และหันไปสนับสนุน ดาเชียน ชิโอโลส อดีตนายกรัฐมนตรีโรมาเนียแทน โดยระบุว่าต้องการให้เกิดการเห็นพ้องต้องกันในการผลักดันผู้สมัครที่สร้างความเป็นเอกภาพได้

ทั้งนี้ ทีมงานของมูชิกิวาโบ ที่ดำรงตำแหน่งเลขาธิการ OIF อยู่ในปัจจุบัน ยังไม่ได้ตอบกลับคำร้องขอความคิดเห็นในเรื่องนี้

คองโก สหรัฐฯ และผู้เชี่ยวชาญจากสหประชาชาติ กล่าวหารวันดาว่าให้การสนับสนุนกลุ่ม M23 ที่เป็นหนึ่งในกลุ่มติดอาวุธราว 100 กลุ่มที่แย่งชิงอิทธิพลในพื้นที่ทางตะวันออกของคองโก ที่อุดมไปด้วยทรัพยากรแร่ธาตุ บริเวณแนวชายแดนติดกับรวันดา แต่อย่างไรก็ตาม รัฐบาลรวันดาได้ยืนกรานปฏิเสธข้อกล่าวหาที่ว่าตนให้การสนับสนุนกลุ่มติดอาวุธในคองโก

คองโกขู่ว่าจะถอนตัวจากการเป็นสมาชิก OIF หากมูชิกิวาโบได้รับเลือกตั้งอีกครั้ง ด้วยจำนวนประชากรที่มากกว่า 110 ล้านคน ซึ่งมากกว่าฝรั่งเศสกว่า 40 ล้านคน คองโกจึงถือเป็นประเทศที่มีประชากรมากที่สุดในกลุ่มประเทศที่ใช้ภาษาฝรั่งเศสเป็นภาษาราชการ และการถอนตัวของคองโกจะถือเป็นการสูญเสียครั้งใหญ่สำหรับองค์การฯ นี้

สำนักงานของมาครงระบุเมื่อเย็นวันเสาร์ว่า สมาชิกส่วนใหญ่เห็นพ้องถึงความจำเป็นในการสร้างฉันทมติเกี่ยวกับผู้นำของ OIF โดยมาครงจะหยิบยกประเด็นนี้ขึ้นหารือกับผู้นำประเทศต่างๆ ในแอฟริกา ทั้งนี้ ฝรั่งเศสมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจในฐานะผู้สนับสนุนงบประมาณ OIF ปี 2569 รายใหญ่ที่สุดที่ 71.7 ล้านยูโร

ความท้าทายนี้เกิดขึ้นหลังจากที่ มาลี ไนเจอร์ และบูร์กินาฟาโซ ถอนตัวออกจาก OIF ในเดือนมีนาคม 2568 หลังจากการระงับสมาชิกภาพเนื่องจากการรัฐประหาร

มาลีระบุว่าการระงับสมาชิกภาพเป็นการละเมิดอธิปไตย แต่การถอนตัวเกิดขึ้นในบริบทที่ประเทศในแอฟริกาที่ใช้ภาษาฝรั่งเศสกำลังพยายามลดอิทธิพลทางการเมือง การทหาร และวัฒนธรรมของฝรั่งเศส ที่พวกเขาถือว่าเป็นการกดขี่มากเกินไป

ในการประชุมสุดยอดครั้งนี้ คาดว่ามีผู้นำรัฐบาลประมาณ 20 ประเทศเข้าร่วม อาทิเช่น มาร์ก คาร์นีย์ จากแคนาดา โต เลิม จากเวียดนาม พอล คากาเม จากรวันดา และเฟลิกซ์ ชิเซเคดี จากสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก

วาระการประชุมส่วนใหญ่ไม่มีประเด็นข้อขัดแย้งใดๆ และคาดว่าจะมีการลงนามในเอกสารว่าด้วยเจตจำนงของการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ความร่วมมือทางสังคม วัฒนธรรม และเศรษฐกิจ การแก้ไขวิกฤตและการสร้างสันติภาพ รวมถึงการรปกป้องมรดกทางวัฒนธรรม และการส่งเสริมความหลากหลายทางวัฒนธรรม

กัมพูชาที่เป็นเจ้าภาพจัดการประชุม ยังได้ใช้โอกาสนี้ในการแสดงศักยภาพด้านการท่องเที่ยวและโอกาสทางธุรกิจ โดยมีการจัดกิจกรรมคู่ขนานที่เน้นย้ำถึงความร่วมมือทางการค้า การแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ในขณะเดียวกัน นักเคลื่อนไหวทางการเมืองในท้องถิ่นมองว่าการประชุมครั้งนี้เป็นโอกาสในการผลักดันให้เกิดเสรีภาพทางประชาธิปไตยมากขึ้น ในประเทศที่ในทางปฏิบัติแล้วปกครองด้วยพรรคการเมืองเดียว

ทอม แอนดรูว์ส ผู้รายงานพิเศษของสหประชาชาติได้ออกแถลงการณ์เรียกร้องให้ผู้เข้าร่วมการประชุมยึดมั่นในค่านิยมของ OIF และกดดันรัฐบาลกัมพูชาให้ปล่อยตัวนักกิจกรรมด้านสิทธิมนุษยชนที่ถูกควบคุมตัวอยู่

“ไม่ควรมีใครถูกควบคุมตัวเพียงเพราะการปกป้องสิทธิมนุษยชน การายงานประเด็นที่เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ หรือการแสดงความคิดเห็นเชิงวิพากษ์วิจารณ์” ทอม แอนดรูว์ส กล่าว.