รอยเตอร์ปูดพม่าสั่งซื้อน้ำมันเครื่องบินอิหร่าน ปลอมเอกสารอ้าง 'ดีเซล' เลี่ยงคว่ำบาตร พบบริษัท-แบงก์ไทยเกี่ยวข้อง

รอยเตอร์ - ในเดือนธันวาคม 2568 เรือบรรทุกน้ำมันชื่อ ‘Reef’ ที่ถูกสหรัฐฯ คว่ำบาตร ได้เดินทางถึงน่านน้ำพม่าพร้อมด้วยน้ำมันราว 113,000 บาร์เรล ด้วยการใช้เอกสารปลอมในการระบุประเภทเชื้อเพลิงเพื่อตบตา

บริษัท Dynamic Wave นายหน้าด้านพลังงานในพม่าเป็นผู้สั่งซื้อน้ำมันเชื้อเพลิงดังกล่าว โดยได้ทำสัญญาซื้อขายกับบริษัท Tawan-Oil Trading ของไทย ที่ระบุว่าจะส่งมอบน้ำมันดีเซลจากแอฟริกาใต้ในปริมาณที่เท่ากัน แต่จากการตรวจสอบสัญญาฉบับดังกล่าวที่มีมูลค่า 15.8 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ พบว่าเป็นเพียงการจัดฉากเท่านั้น เนื่องจากข้อมูลจากสหประชาชาติและ Vortexa ที่เป็นผู้ให้บริการข้อมูลด้านการขนส่งและพลังงาน ระบุว่าไม่มีการซื้อขายดังกล่าวเกิดขึ้นระหว่างแอฟริกาใต้กับพม่า

ในความเป็นจริงแล้ว เรือ Reef ลำนี้ ขนส่งน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานจากอิหร่านมายังพม่า ตามข้อมูลอ้างอิงจากบันทึกการขนส่งน้ำมันไปยังพม่า รวมถึงภาพถ่ายดาวเทียมและการวิเคราะห์โดย SynMax Intelligence ที่ติดตามเส้นทางเดินเรือจากท่าเรือบันดาร์อับบาส ของอิหร่านมายังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

การตบตาครั้งนี้เกิดขึ้นเนื่องจากสหรัฐฯ ได้ประกาศมาตรการคว่ำบาตรอุตสาหกรรมน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานของพม่าในปี 2566 โดยสหรัฐฯ อ้างเหตุการปฏิบัติการทิ้งระเบิดโจมตีเป้าหมายพลเรือนของกองทัพพม่า ที่ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตจำนวนมากในความพยายามที่จะปราบปรามการก่อความไม่สงบของกลุ่มกบฎ นอกจากนี้ ผู้ที่จัดซื้อน้ำมันและเชื้อเพลิงจากอิหร่านทุกรายยังต้องเผชิญกับมาตรการคว่ำบาตรที่ครอบคลุมของสหรัฐฯ ด้วย

ทั้งนี้ รอยเตอร์เป็นสื่อแรกที่เปิดเผยรายละเอียดเกี่ยวกับวิธีการที่พม่าใช้ปกปิดการจัดซื้อน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานจากอิหร่าน รวมถึงหน่วยงานที่มีส่วนเกี่ยวข้องในธุรกรรมเหล่านี้ ในรายงานฉบับนี้

เอกสารฉบับหนึ่งลงวันที่ 30 พฤศจิกายน ซึ่งรอยเตอร์ได้รับมาจากกลุ่มเคลื่อนไหว Justice for Myanmar ระบุว่ารัฐบาลทหารพม่ามีส่วนเกี่ยวข้องในการจัดซื้อครั้งนี้ด้วย และหน่วยงานกำกับดูแลด้านเงินตราต่างประเทศของพม่าได้แจ้งต่อลูกค้าของบริษัท Dynamic Wave ว่าจะออกเอกสารการนำเข้าโดยระบุว่าสินค้าดังกล่าวเป็นน้ำมันดีเซลแทนที่จะเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยาน

เอกสารจากหน่วยงานกำกับดูแลดังกล่าว ยังอนุญาตให้บริษัท Dynamic Wave และลูกค้าของบริษัทคือ National Energy Prime Aviation Services Company ชำระเงินค่าสินค้าให้แก่บริษัท Tawan-Oil Trading ได้

ทั้ง Dynamic Wave และลูกค้าของบริษัท ที่มีรัฐบาลพม่าเป็นเจ้าของบางส่วน ไม่ได้ตอบกลับคำถามเกี่ยวกับการจัดส่งน้ำมันเชื้อเพลิงดังกล่าวนี้

ด้านโฆษกของรัฐบาลพม่าที่ได้รับการสนับสนุนจากกองทัพ หน่วยงานกำกับดูแลด้านเงินตราต่างประเทศของพม่า รวมถึงกระทรวงการต่างประเทศของอิหร่าน ต่างก็ไม่ได้ตอบกลับคำร้องขอความคิดเห็นจากรอยเตอร์เช่นกัน

รายงานของสำนักข่าวรอยเตอร์เมื่อเดือนมกราคมได้เปิดเผยว่า กรุงเตหะรานเป็นผู้จัดหาน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานรายหลักให้กับกองทัพพม่าในช่วงระหว่างเดือนตุลาคม 2567 ถึงเดือนธันวาคม 2568 โดยการขนส่งส่วนใหญ่ดำเนินการผ่านเรือบรรทุกน้ำมัน Reef ที่ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น Maris และเรือชื่อ Noble

รอยเตอร์ระบุว่าแผนการที่ตรวจพบนี้ สะท้อนให้เห็นถึงขอบเขตและข้อจำกัดของอำนาจของวอชิงตัน ความพยายามอย่างหนักในการปกปิดการซื้อขายดังกล่าวชี้ว่ามาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ กำลังส่งผลกระทบอย่างแท้จริง แต่อย่างไรก็ตาม น้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานของอิหร่านยังคงไหลเข้าสู่พม่าอย่างต่อเนื่อง ที่ช่วยให้อิหร่านได้รับเงินตราต่างประเทศที่มีค่า ในขณะเดียวกันก็จัดหาทรัพยากรให้กองทัพพม่าสามารถดำเนินกิจกรรมทั้งในด้านการบินเชิงพาณิชย์และการโจมตีทางอากาศได้

บรรดานายพลพม่าได้ยึดอำนาจในปี 2564 จากรัฐบาลที่มาจากการเลือกตั้งตามระบอบประชาธิปไตยของอองซานซูจี การรัฐประหารดังกล่าวได้จุดชนวนนำไปสู่สงครามกลางเมือง ที่สหประชาชาติระบุเมื่อเดือนสิงหาคมว่า กองทัพพม่าได้สังหารผู้คนไปหลายพันคน รวมทั้งพลเรือนจำนวนมากผ่านการโจมตีทางอากาศ

กระทรวงการต่างประเทศของพม่าได้ตอบโต้ข้อกล่าวหาของสหประชาชาติโดยระบุว่ากองทัพใช้ความอดกลั้นอย่างถึงที่สุดเพื่อหลีกเลี่ยงไม่ให้เกิดอันตรายต่อพลเรือน


Justice for Myanmar ที่ได้แบ่งปันสัญญาซื้อขายเชื้อเพลิงดังกล่าวให้กับรอยเตอร์ ได้เผยแพร่รายงานในวันจันทร์ ที่สรุปว่ารัฐบาลทหารพม่ามีการนำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานโดยระบุประเภทน้ำมันว่าเป็นดีเซล

กลุ่มเคลื่อนไหวนี้ที่สนับสนุนให้มีการเพิ่มมาตรการคว่ำบาตรการนำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานของพม่า ระบุว่าได้เอกสารเหล่านี้มาจากเซิร์ฟเวอร์ที่ดำเนินการโดยรัฐบาลทหาร ซึ่งเคยเปิดให้สาธารณชนเข้าถึงได้ในช่วงเวลาสั้นๆ

รอยเตอร์พบลิงก์ที่ใช้งานไม่ได้แล้วของเอกสารฉบับหนึ่งบนเสิร์ชเอนจิน DuckDuckGo ชี้ว่าเอกสารดังกล่าวเคยถูกจัดเก็บไว้บนเซิร์ฟเวอร์นั้นมาก่อน วันที่จัดส่งและปริมาณน้ำมันเชื้อเพลิงท่ีระบุในเอกสารยังสอดคล้องกับบันทึกการขนส่งน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานของอิหร่าน ที่รอยเตอร์ได้ตรวจสอบแยกต่างหากด้วย

สัญญาซื้อขายสำหรับการขนส่งน้ำมันเชื้อเพลิงของบริษัท Dynamic Wave ระบุให้โอนเงินชำระค่าสินค้าเข้าบัญชีธนาคารไทยพาณิชย์ของบริษัท Tawan

ในรายงานปี 2567 ของผู้เชี่ยวชาญจากสหประชาชาติระบุว่า บริษัท Tawan เป็นผู้จัดหาเชื้อเพลิงอากาศยานให้กับกองทัพพม่า ทั้งนี้​บริษัทไม่ได้แสดงความคิดเห็นต่อข้อกล่าวหาดังกล่าว และในรายงานฉบับเดียวกันนี้ ยังระบุว่าธนาคารไทยพาณิชย์มีบทบาทสำคัญในการอำนวยความสะดวกด้านการจัดซื้อจัดจ้างให้กับกองทัพพม่า

ภายหลังจากรายงานดังกล่าวเผยแพร่ออกมา ธนาคารไทยพาณิชย์ชี้แจงว่าธนาคารปฏิบัติตามกฎหมายป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน และว่าธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับพม่าเป็นธุรกรรมที่ถูกต้องตามกฎหมาย ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการค้าอาวุธ

ทั้งนี้ รอยเตอร์ไม่สามารถยืนยันได้ว่าธนาคารไทยพาณิชย์ทราบถึงลักษณะธุรกิจของบริษัท Tawan หรือไม่

ในปี 2567 หน่วยงานกำกับดูแลของไทยได้สั่งการให้ธนาคารต่างๆ ตรวจสอบธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับพม่าอย่างใกล้ชิด เพื่อให้เป็นไปตามมาตรการคว่ำบาตรและกฎหมายป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน

ทั้งนี้ ธนาคารไทยพาณิชย์ไม่ได้ตอบกลับคำร้องขอให้แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับความสัมพันธ์ทางธุรกิจกับบริษัท Tawan

ทั้งบริษัท Tawan และธนาคารแห่งประเทศไทย ที่ทำหน้าที่กำกับดูแลภาคการเงินของประเทศ ต่างไม่ได้ตอบกลับคำถามที่ส่งไปเช่นกัน

การขนส่งน้ำมันเชื้อเพลิงในเดือนธันวาคมไม่ใช่ครั้งแรกที่มีเชื้อเพลิงอากาศยานเข้ามาในพม่าโดยปลอมว่าเป็นน้ำมันดีเซล

ในเดือนพฤษภาคม 2568 บริษัท Dynamic Wave ได้ตกลงซื้อน้ำมันจำนวน 202,000 บาร์เรล จากบริษัท Tawan โดยในสัญญาฉบับที่ 2 ซึ่งได้มาจากเซิร์ฟเวอร์ของรัฐบาลทหารพม่าระบุว่าเป็นน้ำมันดีเซลจากแอฟริกาใต้ โดยสัญญานี้กำหนดให้น้ำมันดังกล่าวต้องมาถึงย่างกุ้งภายในหนึ่งเดือน และบริษัท Dynamic Wave จะชำระเงินจำนวน 26 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เข้าบัญชีธนาคารไทยพาณิชย์ของบริษัท Tawan

เอกสารใบแจ้งหนี้สำหรับสัญญาฉบับดังกล่าวมีความไม่ถูกต้อง ที่บ่งชี้ว่าสิ่งที่บรรทุกมาในเรือบรรทุกน้ำมันแท้จริงแล้วคือเชื้อเพลิงอากาศยาน

โจชัว เฮน ผู้เชี่ยวชาญด้านเชื้อเพลิงอากาศยานจากมหาวิทยาลัยวอชิงตันสเตท ระบุว่าค่าความหนาแน่นของเชื้อเพลิงที่ระบุในเอกสารนั้น ตรงกับคุณสมบัติของเชื้อเพลิงอากาศยานมากกว่าน้ำมันดีเซลที่จำหน่ายในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูลจาก Platts ผู้ให้บริการข้อมูลด้านอุตสาหกรรมพลังงาน

นอกจากนี้ ราคาน้ำมันดังกล่าวยังสูงกว่าราคาอ้างอิงน้ำมันดีเซลในตลาดโลกกว่า 50%

ข้อมูลการขนส่งระบุว่า เรือ Noble ได้แวะเข้าเทียบท่าที่ย่างกุ้งเมื่อวันที่ 17 มิถุนายน โดยบรรทุกน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานปริมาณเกือบ 200,000 บาร์เรล สำหรับบริษัท Dynamic Wave

จากการวิเคราะห์ภาพถ่ายดาวเทียมโดย SynMax พบว่าสินค้าบนเรือ Noble ถูกบรรทุกขึ้นเรือที่ท่าเรือบันดาร์อับบาส ของอิหร่าน เช่นเดียวกับกรณีการขนส่งของเรือ Reef เมื่อเดือนธันวาคม นอกจากนี้ SynMax ยังระบุว่าในระหว่างการเดินทางไปยังศูนย์กลางทางเศรษฐกิจของพม่า เรือ Noble ได้ส่งสัญญาณระบุตำแหน่งที่ทำให้ดูเหมือนว่าจุดหมายปลายทางของเรือคือท่าเรือจิตตะกอง ในบังกลาเทศ

ทั้งนี้ ผู้จัดการของเรือ Reef และเรือ Noble ไม่ได้ตอบกลับคำถามของรอยเตอร์ที่ส่งผ่านช่องทางติดต่อบนเว็บไซต์ที่ระบุไว้

อย่างไรก็ตาม การขนส่งน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานระหว่างอิหร่านและพม่ายังคงดำเนินต่อไปในปีนี้ ตามการรายงานของรอยเตอร์ในเดือนตุลาคมโดยอ้างอิงข้อมูลจากการวิเคราะห์ของ SynMax และภาพถ่ายดาวเทียม.