แอน คาร์สัน กวีและนักเขียนชาวแคนาดา คว้ารางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรม ประจำปี 2026 "จากผลงานอันกล้าหาญและเปี่ยมด้วยความคิดสร้างสรรค์ ซึ่งผ่านบทสนทนาอันสนุกสนานกับขนบโบราณ จนก่อเกิดเป็นรูปแบบใหม่สำหรับวรรณกรรมร่วมสมัย" คณะกรรมการ ระบุในวันพฤหัสบดี (8 ต.ค.)
รางวัลดังกล่าวตัดสินโดยราชบัณฑิตยสถานแห่งสวีเดน พร้อมเงินรางวัลมูลค่า 12 ล้านโครนสวีเดน
"เธอประหลาดใจมาก เรามีเวลาพูดคุยกันไม่นานนัก และสิ่งที่เธอพอจะบอกฉันได้ในตอนนี้คือ เธอกำลังอยู่ในประเทศไอซ์แลนด์และกำลังนั่งฟังเสียงลมอยู่" อิงกริด คาร์ลเบิร์ก เลขาธิการถาวรของราชบัณฑิตยสถานแห่งสวีเดน กล่าว
ผลงานของคาร์สันมักผสมผสานระหว่างร้อยกรอง ร้อยแก้ว บทสนทนา และการแปลเข้าด้วยกันในรูปแบบที่ก้าวข้ามกรอบแนวทางวรรณกรรมเดิมๆ เธอเกิดที่เมืองโตรอนโต และถือสัญชาติไอซ์แลนด์มาตั้งแต่ปี 2022
เธอเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางจากผลงานแปลวรรณกรรมกรีกโบราณ ซึ่งส่งอิทธิพลอย่างมากต่อผลงานของเธอที่มีตั้งแต่บทละครโอเปร่า วิจารณ์วรรณกรรม ไปจนถึงนวนิยายคำประพันธ์ เช่นเรื่อง "Autobiography of Red" (อัตชีวประวัติสีแดง) ในปี 1998
"ผลงานวรรณกรรมเกือบทั้งหมดของเธอล้วนมีศูนย์กลางอยู่ที่จุดตัดระหว่างความคลั่งไคล้ในคำศัพท์ของนักนิรุกติศาสตร์ กับความปรารถนาของกวีในการสร้างความหมายใหม่" ราชบัณฑิตยสถานระบุ
"เธอระบุด้วยตนเองว่ารากศัพท์ของคำคือจุดเริ่มต้นของงานทั้งหมด ผลงานแปลจากภาษากรีกโบราณของเธออาจถือได้ว่าเป็นผลงานที่เป็นอิสระในแบบฉบับของตนเอง"
สไตล์ของเธอยังสะท้อนให้เห็นได้จาก "Norma Jeane Baker of Troy" ในปี 2019 ซึ่งเป็นผลงานที่ผสมผสานเรื่องราวของเฮเลนแห่งทรอยในบทละคร "Helen" ของยูริพิดีสเข้ากับมาริลิน มอนโร
คาร์สัน ในวัย 76 ปี เป็นหนึ่งในตัวเต็งที่จะคว้ารางวัลในปีนี้ จากการคาดการณ์ของบริษัทรับพนันอย่างถูกกฎหมายอย่าง Ladbrokes และเธอก้าวขึ้นมาเคียงข้างบุคคลสำคัญระดับโลกผู้เคยได้รับรางวัลนี้ เช่น อเล็กซานเดอร์ โซลเจนิตซิน, อลิส มุนโร และเออร์เนสต์ เฮมิงเวย์ ซึ่งรางวัลนี้มักสร้างความเห็นที่แตกต่างกันในหมู่คนรักวรรณกรรม
ราชบัณฑิตยสถานแห่งสวีเดนเคยถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักว่าละเลยบรรดาผู้ยิ่งใหญ่แห่งวงการวรรณกรรมในรอบ 120 ปีที่ผ่านมา เช่น เลโอ ตอลสตอย, วิจิเนีย วูลฟ์ และคอร์เก หลุยส์ บอร์เกส ทั้งยังถูกตำหนิเรื่องการเมินเฉยต่อนักเขียนสหรัฐฯ (แม้จะเคยให้รางวัลแก่ศิลปินเพลง บ็อบ ดีแลน ในปี 2016 ก็ตาม) รวมถึงถูกกล่าวหาว่าเลือกผู้ชนะที่เข้าใจยากจนเกินไป
ฝ่ายสนับสนุนโต้แย้งว่า ราชบัณฑิตยสถานเคยเลือกตัวเลือกที่เป็นที่นิยมเช่นกัน เช่น กาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ จากโคลอมเบียในปี 1982 และดอริส เลสซิง ในปี 2007 โดยให้เหตุผลว่าส่วนหนึ่งของภารกิจคือการหยิบยกประเพณีวรรณกรรมที่ไม่ค่อยเป็นที่รู้จักขึ้นมานำเสนอ และสนับสนุนให้ผู้อ่านเปิดโลกทัศน์ให้กว้างขึ้น
รางวัลนี้จัดตั้งขึ้นตามพินัยกรรมของอัลเฟด โนเบล นักประดิษฐ์ระเบิดและนักธุรกิจชาวสวีเดน โดยมีการมอบรางวัลความสำเร็จด้านวรรณกรรม วิทยาศาสตร์ และสันติภาพมาตั้งแต่ปี 1901
รางวัลเมื่อปีที่แล้วตกเป็นของ ลาซโล คราสนาฮอร์ไก นักเขียนชาวฮังการี ผู้ซึ่งได้รับการขนานนามว่า "ปรมาจารย์แห่งวันสิ้นโลก" โดย ซูซานซอนทัก นักวิจารณ์ชาวอเมริกัน
ที่มา รอยเตอร์