ซีเอ็นเอ – รัฐมนตรีกลาโหมญี่ปุ่นปฏิเสธคำกล่าวหาโตเกียวกำลังสร้างลัทธิทหารนิยมใหม่ พร้อมวิจารณ์จีนขยายกองทัพอย่างรวดเร็วโดยปราศจากความโปร่งใส ตอกย้ำความตึงเครียดที่เพิ่มขึ้นระหว่างสองชาติใหญ่ของเอเชีย
ชินจิโร โคอิซูมิ รัฐมนตรีกลาโหมญี่ปุ่น กล่าวในงานประชุมแชงกรี-ลา ไดอะล็อกที่สิงคโปร์เมื่อวันอาทิตย์ (31 พ.ค.) ว่า จีนยังคงเพิ่มการใช้จ่ายด้านการทหารในระดับสูง และเสริมว่า นโยบายต่างประเทศและความเคลื่อนไหวทางทหารของจีนเป็นเรื่องที่ญี่ปุ่นและประชาคมระหว่างประเทศกังวลอย่างยิ่ง
โคอิซูมิปฏิเสธคำวิจารณ์ที่ว่า ญี่ปุ่นกำลังเปิดรับลัทธิทหารนิยมใหม่โดยตั้งข้อสังเกตว่า ประเทศหนึ่งมีคลังแสงนิวเคลียร์และเครื่องบินทิ้งระเบิดจำนวนมาก ขณะที่ญี่ปุ่นไม่มีอาวุธเหล่านั้นเลย แต่กลับถูกตราหน้าว่า กำลังสร้างลัทธิทหารนิยมใหม่
เขาเสริมว่า การที่ญี่ปุ่นปฏิบัติตามกฎหมายระหว่างประเทศและยึดมั่นในกฎบัตรสหประชาชาติ รวมถึงพยายามเคารพระเบียบโลกเสรีแบบเปิดมาตลอดนับจากหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นคำอธิบายอย่างดีในการตอบโต้ข้อกล่าวหาดังกล่าว
ทั้งนี้ เดือนพฤษภาคม กระทรวงต่างประเทศจีนเรียกร้องให้ประเทศในเอเชีย-แปซิฟิกเฝ้าระวังและร่วมกันต่อต้านการดำเนินการที่บ้าบิ่นของลัทธิทหารนิยมใหม่ของญี่ปุ่น
พลเอกเมิ่ง เซียงชิง ผู้แทนของจีนในการประชุมแชงกรี-ลา ไดอะล็อก ตั้งข้อสังสัยว่า เหตุใดประเทศที่ไม่ได้กำจัดพิษของลัทธิทหารนิยมอย่างหมดจดซึ่งหมายถึงญี่ปุ่น จึงได้รับอนุญาตให้พูดเกี่ยวกับความร่วมมือทางทหารในเวทีระหว่างประเทศ และประเทศนั้นควรได้รับความไว้วางใจจากนานาชาติหรือไม่ โดยเฉพาะหลายประเทศในเอเชียที่เคยถูกญี่ปุ่นรุกราน
ความสัมพันธ์ญี่ปุ่น-จีนตกต่ำสุดขีดในรอบหลายปีมานี้ หลังจากเมื่อเดือนพ.ย. นายกรัฐมนตรีซานาเอะ ทาคาอิจิ เตือนว่า หากจีนโจมตีไต้หวัน ญี่ปุ่นอาจต้องตอบโต้ทางทหาร
จีนนั้นอ้างว่า ไต้หวันเป็นดินแดนของตน ขณะที่ไทเปคัดค้านคำกล่าวอ้างดังกล่าว
โคอิซูมิยังกล่าวว่า เสียดายที่ไม่ได้พบกับต่ง จวิน รัฐมนตรีกลาโหมจีนที่ไม่ได้เดินทางไปร่วมประชุมแชงกรี-ลา ไดอะล็อกเป็นปีที่สองติดกัน แต่ยืนยันว่า ญี่ปุ่นยังคงเปิดกว้างในการมีส่วนร่วมและเจรจากับจีน รวมถึงประเทศอื่นๆ เพื่อส่งเสริมเสถียรภาพในภูมิภาค
รัฐมนตรีกลาโหมญี่ปุ่นสำทับว่า โตเกียวมุ่งมั่นรับบทบาทใหม่ในการร่วมมือด้านอาวุธยุทโธปกรณ์ในเอเชีย-แปซิฟิก และมีเป้าหมายเสริมสร้างการป้องปรามในภูมิภาคอย่างเป็นรูปธรรม
เดือนเม.ย. ญี่ปุ่นประกาศปรับโครงสร้างกฎการส่งออกด้านการทหารครั้งใหญ่ที่สุด โดยยกเลิกข้อจำกัดการขายอาวุธให้ต่างชาติ และเปิดทางในการส่งออกเรือรบ ขีปนาวุธ และอาวุธอื่นๆ
ขณะเดียวกัน ฟิลิปปินส์แถลงภายหลังการประชุมระหว่างรัฐมนตรีกลาโหม กิลเบอร์โต เทโอโดโร กับโคอิซูมิว่า สองประเทศยืนยันว่า ญี่ปุ่นมีแผนส่งมอบเรือพิฆาตชั้นอะบุคุมะ และเครื่องบินทีซี-90 ให้แก่ฟิลิปปินส์ระหว่างปีงบประมาณ 2027
ญี่ปุ่นและฟิลิปปินส์ที่เดินหน้ากระชับความสัมพันธ์ด้านกลาโหมท่ามกลางความกังวลเกี่ยวกับความทะเยอทะยานทางทะเลของจีน ประกาศว่า จะหารือเกี่ยวกับการแลกเปลี่ยนข่าวกรองและการเปิดพรมแดนทางทะเล ซึ่งถูกปักกิ่งกล่าวหาว่า เป็นการละเมิดการอ้างสิทธิ์อธิปไตยเหนือดินแดนอันกว้างขวางของจีน
เทโอโดโรวิจารณ์ความเคลื่อนไหวของจีนในทะเลจีนใต้ โดยระบุว่า มะนิลาจะไม่ยอมเสียอธิปไตยและบูรณภาพแห่งดินแดนเพียงเพราะรัฐธรรมนูญไม่อนุญาตให้ทำ
ทั้งนี้ จีนอ้างสิทธิ์เหนือทะเลจีนใต้เกือบทั้งหมด แม้ศาลอนุญาโตตุลาการถาวรวินิจฉัยว่า ข้อกล่าวอ้างดังกล่าวไม่มีพื้นฐานกฎหมายรองรับ
และขณะที่เทโอโดโรแถลงประเด็นดังกล่าว กองบัญชาการยุทธบริเวณภาคใต้ของกองทัพปลดปล่อยประชาชนของจีนออกแถลงการณ์ทางออนไลน์ระบุว่า กองบัญชาการได้ทำการลาดตระเวนเพื่อเตรียมพร้อมรบในน่านน้ำและน่านฟ้ารอบสันดอนสการ์โบโร ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีข้อพิพาทด้านดินแดนมายาวนานระหว่างจีนกับฟิลิปปินส์
แถลงการณ์สำทับว่า การลาดตระเวนดังกล่าวเป็นมาตรการตอบโต้อย่างมีประสิทธิภาพเพื่อรับมือการละเมิดสิทธิ์และยั่วยุทุกรูปแบบในบริเวณดังกล่าวซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของดินแดนจีน