อีโบลาระบาดคองโก-ยูกันดาตายเกลื่อน องค์การอนามัยโลกประกาศภาวะฉุกเฉิน

เอพี – องค์การอนามัยโลกประกาศภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุขในวันอาทิตย์ (17 พ.ค.) จากการระบาดของอีโบลาในคองโกและยูกันดา หลังพบผู้สงสัยติดเชื้อกว่า 300 คน และผู้เสียชีวิต 88 คน

องค์การอนามัยโลก (WHO) โพสต์บน X ว่า การระบาดดังกล่าวยังไม่เข้าข่ายภาวะฉุกเฉินจากการระบาดใหญ่แบบโควิด-19 และยังไม่แนะนำให้ปิดประเทศ

อนามัยโลกเสริมว่า มีรายงานพบผู้ป่วยยืนยันด้วยผลตรวจทางห้องปฏิบัติการในกินชาซา เมืองหลวงของคองโก ที่อยู่ห่างจากศูนย์กลางการระบาดในจังหวัดอิตูรีทางตะวันออกราว 1,000 กม. บ่งชี้ว่า อาจมีการระบาดในวงกว้าง โดยผู้ป่วยเคยเดินทางไปอิตูรี นอกจากนั้นยังมีผู้สงสัยติดเชื้อคนอื่นๆ ในจังหวัดกีวูเหนือ ซึ่งเป็นหนึ่งในจังหวัดที่มีประชากรหนาแน่นที่สุดของคองโก และอยู่ติดกับอิตูรี

อีโบลาเป็นโรคที่แพร่ระบาดอย่างรวดเร็ว สามารถติดต่อผ่านของเหลวในร่างกาย เช่น อาเจียน เลือด หรืออสุจิ โรคที่เกิดจากเชื้อนี้พบได้น้อยมาก แต่อาการรุนแรงและมักอันตรายถึงแก่ชีวิต

เจ้าหน้าที่สาธารณสุขเผยว่า การระบาดปัจจุบัน ซึ่งพบผู้ป่วยที่ได้รับการยืนยันเคสแรกเมื่อวันศุกร์ (15 พ.ค.) นั้น มีสาเหตุจากไวรัสบุนดิโบเกียว ซึ่งเป็นเชื้ออีโบลาสายพันธุ์ที่พบได้ยากและไม่มีวิธีรักษาหรือวัคซีนป้องกัน แม้มีการระบาดในคองโกและยูกันดามามากว่า 20 ครั้ง แต่นี่เป็นครั้งที่ 3 เท่านั้นที่ตรวจพบสายพันธุ์นี้ ผู้ติดเชื้อส่วนใหญ่อยู่ในคองโก ยกเว้นแค่ 2 คนที่อยู่ในยูกันดา

ทั้งนี้ มีการตรวจพบไวรัสบุนดิโบเกียวในยูกันดาครั้งแรกระหว่างการระบาดในปี 2007-2008 ที่มีผู้ติดเชื้อ 149 คน และเสียชีวิต 37 คน ครั้งที่สองพบเมื่อปี 2012 ในเมืองอิซิโรของคองโก มีผู้ติดเชื้อ 57 คน และเสียชีวิต 29 คน

การประกาศภาวะฉุกเฉินของอนามัยโลก มีวัตถุประสงค์เพื่อกระตุ้นให้หน่วยงานและประเทศผู้บริจาคลงมือดำเนินการ อย่างไรก็ตาม การตอบสนองของทั่วโลกต่อการประกาศครั้งก่อนๆ มีทั้งเชิงบวกและลบ

เมื่อปี 2024 ตอนที่อนามัยโลกประกาศว่า การระบาดของฝีดาษลิงในคองโกและพื้นที่อื่นๆ ในแอฟริกาเป็นสถานการณ์ฉุกเฉินระดับโลก ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า แทบไม่ได้ช่วยให้ประเทศที่ได้รับผลกระทบได้รับการสนับสนุนสำหรับอุปกรณ์ที่จำเป็น เช่น ชุดตรวจวินิจฉัยโรค และวัคซีนอย่างรวดเร็ว

ดร.จีน เคซียา ผู้อำนวยการแอฟริกา ซีดีซี กล่าวว่า ผู้ป่วยที่ยังรักษาตัวในโรงพยาบาลในชุมชนที่มีจำนวนสูงมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเมืองมงกวาลูที่พบผู้ป่วยรายแรก ทำให้ความพยายามในการกักตัวและการติดตามผู้สัมผัสทำได้ยากขึ้น

ความรุนแรงจากกลุ่มติดอาวุธ ตลอดจนถึงการเคลื่อนย้ายของประชากรอย่างต่อเนื่องจากการทำเหมืองทั้งในคองโกและยูกันดา เป็นความท้าทายสำคัญในการรับมือการระบาดนี้

เจ้าหน้าที่รายงานการระบาดครั้งแรกในอิตูรีที่อยู่ติดกับยูกันดาและซูดานใต้เมื่อวันศุกร์ วันต่อมา (16 พ.ค.) ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแอฟริการายงานว่า พบผู้สงสัยติดเชื้อ 336 คน และผู้เสียชีวิต 87 คนในคองโก

เทดรอส แอดฮานอม เกเบรเยซุส ผู้อำนวยการอนามัยโลก กล่าวว่า ยังมีความไม่แน่นอนสูงมากเกี่ยวกับจำนวนผู้ติดเชื้อที่แท้จริงและการระบาดที่เชื่อมโยงกับสถานการณ์ปัจจุบัน นอกจากนั้นยังมีความเข้าใจจำกัดเกี่ยวกับความเชื่อมโยงทางระบาดวิทยากับกรณีที่ทราบหรือสงสัยติดเชื้อ

ผู้ติดเชื้อ 2 รายที่ยูกันดา คนหนึ่งนั้นเดินทางจากคองโกและเสียชีวิตในกัมปาลา เมืองหลวงของยูกันดา ส่วนอีกคนอนามัยโลกระบุว่า เดินทางมาจากคองโก

อนามัยโลกเสริมว่า สัดส่วนผลตรวจที่เป็นบวกสูงในตัวอย่างที่ตรวจ การระบาดไปยังกัมปาลาและยูกันดา และคลัสเตอร์ผู้เสียชีวิตทั่วเมืองอิตูรี ทั้งหมดนี้บ่งชี้แนวโน้มการระบาดในบริเวณกว้างขวางกว่าที่มีการตรวจพบและรายงานในขณะนี้ โดยมีความเสี่ยงสูงที่จะระบาดทั้งในระดับท้องถิ่นและภูมิภาค

คาเซยาระบุว่า การระบาดเริ่มต้นขึ้นในเดือนเม.ย. แต่จนถึงตอนนี้ยังไม่สามารถระบุตัวผู้ป่วยรายแรกที่ตรวจพบในการระบาด เท่ากับว่า ยังไม่อาจรู้ได้ว่า การระบาดรุนแรงแค่ไหน

แอฟริกาซีดีซี ระบุว่า ผู้ต้องสัยที่เป็นที่รับรู้รายแรกคือชายวัย 59 ปี ที่แสดงอาการในวันที่ 24 เม.ย. และเสียชีวิตในโรงพยาบาลในอิตูรีในอีก 3 วันต่อมา และตอนที่เจ้าหน้าที่สาธารณสุขได้รับการเตือนเรื่องการระบาดครั้งแรกผ่านทางโซเชียลมีเดียเมื่อวันที่ 5 พ.ค.นั้น พบผู้เสียชีวิตแล้ว 50 คน

อนามัยโลกสำทับว่า ผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 4 คนเป็นบุคลากรทางการแพทย์ที่แสดงอาการติดเชื้ออีโบลา