อิหร่านแถลงในวันพุธ (6 พ.ค.) ว่ากำลังศึกษาข้อเสนอใหม่ของสหรัฐฯ ภายหลังแหล่งข่าวหลายรายระบุว่า วอชิงตันกับเตหะรานกำลังขยับใกล้ที่จะเห็นชอบกันได้ในบันทึกความเข้าใจความยาว 1 หน้าเพื่อยุติสงครามในอ่าวเปอร์เซียคราวนี้ โดยจะเน้นเรื่องเปิดช่องแคบฮอร์มุซภายใน 30 วัน รวมถึงเงื่อนไขสำคัญอื่นๆ ขณะที่จะละทิ้งพวกประเด็นปัญหาตกลงกันได้ยากอื่นๆ เป็นต้นว่าโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน เอาไว้พูดกันทีหลัง ความคืบหน้าเช่นนี้มีขึ้น หลังจากเมื่อวันอังคาร (5 พ.ค.) ทรัมป์ประกาศชะลอภารกิจปลดปล่อยช่องแคบฮอร์มุซชั่วคราว โดยอ้างว่า ปากีสถานขอมา อีกทั้งภารกิจการโจมตีอิหร่านก็ประสบความสำเร็จยิ่งใหญ่แล้ว
สำนักข่าว ISNA ของทางการอิหร่าน รายงานโดยอ้างอิงคำพูดของโฆษกผู้หนึ่งของกระทรวงการต่างประเทศอิหร่านที่กล่าวว่า เตหะรานจะแจ้งคำตอบของฝ่ายตนในเร็วๆ นี้โดยส่งผ่านทางคนกลางอย่างปากีสถาน ซึ่งเคยเป็นเจ้าภาพจัดการเจรจาสันติภาพที่เกิดขึ้นเพียงครั้งเดียวของสงครามครั้งนี้ กระนั้น นับแต่นั้นมาก็ทำหน้าที่เป็นช่องทางติดต่อหลักในการส่งสารแลกเปลี่ยนตอบโต้กันระหว่างฝ่ายต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง
ในโพสต์ช่วงเช้าตรู่วันพุธทางแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียของเขา ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ ไม่ได้ให้รายละเอียดใดๆ ของข้อเสนอเจาะจงใดๆ ทั้งสิ้น แต่ก็กล่าวว่าสงครามคราวนี้สามารถยุติลงได้ ถ้า “อิหร่านตกลงที่จะมอบสิ่งที่พวกเขาได้ตกลงเอาไว้” ในเวลาต่อมา เมื่อเขาให้สัมภาษณ์สื่อนิวยอร์กโพสต์ เขาบอกว่ามันยังเร็วเกินไปที่จะพิจารณาจัดให้มีการประชุมหารือแบบเจอะเจอหน้ากันเพื่อลงนามในข้อตกลง
อย่างไรก็ดี สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่า แหล่งข่าวชาวปากีสถานรายหนึ่งและแหล่งข่าวอีกรายหนึ่งของรอยเตอร์ซึ่งได้รับฟังการบรรยายสรุปเกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยรอมชอม ต่างยืนยันข้อมูลข่าวสารซึ่งรายงานเอาไว้ทีแรกสุดโดยเว็บไซต์ข่าวออนไลน์ “แอคซิออส” เกี่ยวกับข้อเสนอ 14 ข้อความยาว 1 หน้าที่จะถูกใช้เป็นเอกสารเพื่อยุติสงครามครั้งนี้อย่างเป็นทางการ
แอคซิออส ซึ่งเป็นเว็บไซต์ข่าวชื่อดังของอเมริกา รายงานเมื่อวันพุธ (6 ) โดยอ้างอิงการเปิดเผยของเจ้าหน้าที่สหรัฐฯว่า ทำเนียบขาวเชื่อว่า ใกล้บรรลุข้อตกลงกันได้ในรูปแบบบันทึกความเข้าใจความยาว 1 หน้าเพื่อยุติสงครามกับอิหร่าน รวมทั้งคาดว่า เตหะรานจะให้คำตอบภายใน 48 ชั่วโมง ขณะเดียวกัน แหล่งข่าววงในปากีสถาน ก็ยืนยัน ทั้งสองฝ่ายใกล้ตกลงกันได้แล้ว
แอคซิออสระบุว่า ข้อตกลงล่าสุดนี้ครอบคลุมการที่อิหร่านยอมระงับการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม ขณะที่อเมริกาตกลงยกเลิกมาตรการแซงก์ชัน และยุติการอายัดเงินหลายหมื่นล้านดอลลาร์ของอิหร่าน นอกจากนี้ทั้งสองฝ่ายยังต้องยกเลิกการปิดช่องแคบฮอร์มุซและน่านน้ำโดยรอบ
ในบันทึกความเข้าใจที่ประกอบด้วยเงื่อนไข 14 ข้อยังระบุว่า จะมีการประกาศยุติสงคราม และเริ่มการเจรจาเกี่ยวกับข้อตกลงเปิดช่องแคบฮอร์มุซ จำกัดโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน และยกเลิกมาตรการแซงก์ชันของอเมริกา โดยขั้นตอนนี้จะใช้เวลา 30 วัน ซึ่งในระหว่างนั้นอิหร่านจะยุติการปิดช่องแคบฮอร์มุซ และอเมริกายกเลิกการปิดล้อมท่าเรืออิหร่านอย่างค่อยเป็นค่อยไป
อย่างไรก็ดี เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ คนหนึ่งเปิดเผยกับแอคซิออสว่า ถ้าการเจรจาล่ม กองทัพอเมริกาสามารถกลับมาปิดล้อมทางทะเลหรือฟื้นปฏิบัติการทางทหารต่ออิหร่าน
ก่อนที่จะมีการรายงานข่าวนี้ ประธานาธิบดีทรัมป์ ประกาศในวันอังคาร (5 ) ระงับชั่วคราว การปฏิบัติการ "Project Freedom" เพื่อพาเรือพาณิชย์ต่างๆ ที่ติดค้างอยู่ให้ออกจากช่องแคบฮอร์มุซ หลังจากดำเนินมาได้เพียง 48 ชั่วโมงโดยอ้างว่า ปากีสถานและประเทศอื่นๆ ขอมา นอกจากนั้นยังเนื่องมาจากความสำเร็จทางทหารอย่างยิ่งใหญ่ของอเมริการะหว่างปฏิบัติการโจมตีอิหร่าน รวมทั้งมีความคืบหน้าชัดเจนมากที่อาจนำไปสู่ข้อตกลงที่สมบูรณ์กับตัวแทนจากอิหร่าน
ทรัมป์ยังกล่าวกับผู้สื่อข่าวในห้องทำงานรูปไข่ว่า กองทัพอิหร่านหมดสิ้นน้ำยาและยิงได้แค่ “หลอดเป่าเมล็ดถั่ว” และสำทับว่า เตหะรานต้องการสันติภาพ แม้พยายามสร้างภาพกราดเกรี้ยวดุดันต่อหน้าสาธารณชนก็ตาม
ผู้นำสหรัฐฯ เพิ่งประกาศปฏิบัติการ Project Freedom เมื่อวันอาทิตย์ (3 พ.ค.) และเริ่มดำเนินการในวันจันทร์เพื่อช่วยนำเรือสินค้าและเรือบรรทุกน้ำมันออกจากช่องแคบฮอร์มุซ โดยการปฏิบัติการที่ผ่านมาถูกผู้สังเกตการณ์มองว่า นอกจากไม่สามารถฟื้นการเดินเรือในเส้นทางดังกล่าวอย่างเป็นรูปธรรมแล้ว ยังยั่วยุให้อิหร่านเปิดการโจมตีเรือและเป้าหมายหลายแห่งในประเทศอ่าวเปอร์เซีย
อิหร่านกระชับสัมพันธ์จีน
ในวันพุธ (6) อับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน กล่าวระหว่างเยือนจีนโดยไม่ได้พาดพิงตรงๆ ถึงการระงับปฏิบัติการปลดปล่อยช่องแคบฮอร์มุซของทรัมป์ แต่บอกว่า เตหะรานต้องการข้อตกลงที่เป็นธรรมและครอบคลุม และจะปกป้องสิทธิ์และผลประโยชน์ที่ชอบธรรมของประเทศอย่างเต็มที่ระหว่างการเจรจา
อารักชียังโพสต์บนโซเชียลมีเดียว่า ได้หารือทางโทรศัพท์กับรัฐมนตรีต่างประเทศซาอุดีอาระเบีย และได้เน้นย้ำความสำคัญของแนวทางการทูตกับหลายประเทศในภูมิภาคเพื่อป้องกันการทำให้สถานการณ์ลุกลาม
ทางด้าน หวัง อี้ รัฐมนตรีต่างประเทศจีน กล่าวระหว่างประชุมกับอารักชีว่า จีนเชื่อว่า จำเป็นต้องมีข้อตกลงหยุดยิงที่ครอบคลุมอย่างเร่งด่วน และการฟื้นปฏิบัติการโจมตีเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้ รวมทั้งเชื่อว่า สองฝ่ายจำเป็นต้องยึดมั่นในแนวทางการเจรจา
หวัง เสริมว่า ความขัดแย้งในตะวันออกกลางขณะนี้ยืดเยื้อมากว่าสองเดือนแล้ว ซึ่งไม่ได้สร้างความเสียหายใหญ่หลวงต่อประชาชนอิหร่านเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อสันติภาพภายในภูมิภาคและทั่วโลก เรื่องนี้เป็นสิ่งที่ปักกิ่งกังวลอย่างยิ่ง
ในคำแถลงที่เผยแพร่บนเว็บไซต์กระทรวงการต่างประเทศของจีน ยังระบุว่า จีนให้ค่าแก่คำมั่นสัญญาของอิหร่านในการไม่พัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ ควบคู่กับการยืนยันสิทธิ์โดยชอบธรรมในการใช้พลังงานนิวเคลียร์อย่างสันติ
(ที่มา: รอยเตอร์/เอพี/เอเอฟพี)