ทรัมป์ประกาศว่าจะเปิดช่องแคบฮอร์มุซถาวร พร้อมอ้างสี จิ้นผิงรับปากไม่ส่งอาวุธให้อิหร่าน แต่เตหะรานเตือนพร้อมจมเรือรบอเมริกัน ถ้ายังพยายามรับบท “ตำรวจ” คุมฮอร์มุซ กระนั้นก็ตาม แหล่งข่าวหลายฝ่ายเผย ความพยายามฟื้นการเจรจาระหว่างวอชิงตันกับเตหะรานเพื่อยุติสงครามในตะวันออกกลางมีความคืบหน้า ไม่เพียงเท่านั้น ทรัมป์ยังระบุว่า ผู้นำอิสราเอลและเลบานอนเตรียมหารือเพื่อยุติความขัดแย้งในวันพฤหัสฯ (16 เม.ย.) โดยที่ประเด็นการหยุดสงครามที่เลบานอนถือเป็นเรื่องสำคัญอีกเรื่องหนึ่งที่จะนำไปสู่การสงบศึกโดยรวม
ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ กล่าวเมื่อวันพุธ (15 เม.ย.) ว่า ได้แจ้งกับประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ไม่ให้จัดหาอาวุธให้อิหร่าน ซึ่งผู้นำจีนรับปาก เขายังบอกอีกว่า จีนพอใจมากที่อเมริกาจะเปิดช่องแคบฮอร์มุซเป็นการถาวรเพื่อจีนและทั่วโลก
ทรัมป์ยังโพสต์บนโซเชียลว่า สี คงจะกอดตนแน่นเมื่อไปถึงปักกิ่งในอีกไม่กี่สัปดาห์นี้
นอกจากนั้น ทรัมป์ยังประกาศว่า นายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮูของอิสราเอล และประธานาธิบดีโจเซฟ อูน ของเลบานอนจะหารือกันเกี่ยวกับการยุติการสู้รบในเลบานอนในวันพฤหัสฯ ซึ่งหากเป็นจริงจะถือเป็นครั้งแรกที่ผู้นำสองชาตินี้พูดคุยกันโดยตรงในรอบกว่า 30 ปี
อย่างไรก็ดี รัฐบาลอิสราเอลและเลบานอนปฏิเสธที่จะยืนยันเกี่ยวกับการเจรจาดังกล่าว ขณะที่กลุ่มฮิซบอลเลาะห์ที่ได้รับการสนับสนุนจากอิหร่าน ยังคงสู้รบกับกองทัพอิสราเอลบริเวณชายแดนกระทั่งในวันพฤหัสฯ
ก่อนหน้านี้เนทันยาฮูกล่าวว่า การเจรจากับเลบานอนจะต้องเน้นที่สองประเด็นคือ การกำจัดกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ และสันติภาพที่ยั่งยืนด้วยการใช้กำลังทหาร
เอเอฟพีรายงานว่า คณะบริหารของทรัมป์กำลังกดดันให้อิสราเอลยุติการสู้รบกับฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน เนื่องจากกังวลว่า อาจบ่อนทำลายข้อตกลงกับอิหร่าน อย่างไรก็ดี เจ้าหน้าที่อาวุโสคนหนึ่งในคณะบริหารระบุว่า ข้อตกลงระหว่างอิสราเอลกับฮิซบอลเลาะห์จะไม่รวมอยู่ในการเจรจาสันติภาพกับเตหะราน
ขณะเดียวกัน เจ้าหน้าที่ในตะวันออกกลางเปิดเผยว่า การหารือเรื่องการเจรจารอบสองระหว่างอเมริกากับอิหร่านมีความคืบหน้า โดยเตหะรานตกลงในหลักการที่จะเดินหน้าแนวทางการทูตต่อไป
แคโรไลน์ เลวิตต์ โฆษกทำเนียบขาวกล่าวกับผู้สื่อข่าวเมื่อวันพุธว่า มีแนวโน้มสูงมากที่การเจรจารอบสองเพื่อยุติสงครามในตะวันออกกลางอาจจัดขึ้นที่กรุงอิสลามาบัด เมืองหลวงของปากีสถาน โดยขณะนี้กำลังมีการหารือเรื่องจัดเจรจานี้กันอยู่ ซึ่งอเมริกาเชื่อว่า การเจรจาครั้งนี้อาจบรรลุข้อตกลงกันได้
ความคิดเห็นแง่บวกนี้มีขึ้นขณะที่นายกรัฐมนตรีเชห์บาซ ชารีฟ ของปากีสถาน เริ่มทริปการทูตเพื่อหาทางคลี่คลายวิกฤตตะวันออกกลาง โดยเมื่อวันพุธได้พบกับมกุฎราชกุมารโมฮัมเหม็ด บิน ซาลมานของซาอุดีอาระเบีย
นอกจากนั้น ในวันพุธ ที่เตหะราน อับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่าน ให้การต้อนรับคณะผู้แทนของปากีสถานที่นำโดยผู้บัญชาการกองทัพ จอมพลอาซิม มูนีร์ ซึ่งสถานีทีวีของทางการอิหร่านรายงานว่า คณะผู้แทนชุดนี้นำข้อความใหม่จากอเมริกามาถ่ายทอดแก่เตหะราน รวมทั้งร่วมหารือเกี่ยวกับการจัดเจรจารอบสองระหว่างวอชิงตันกับเตหะราน
ทางฝั่งทรัมป์นั้น ยืนยันว่า ข้อตกลงที่จะเกิดขึ้นมา ต้องห้ามไม่ให้อิหร่านเข้าถึงอาวุธนิวเคลียร์เป็นการถาวร
ทรัมป์ร่วมกับอิสราเอลเปิดสงครามเมื่อวันที่ 28 ก.พ. โดยอ้างว่า อิหร่านกำลังเร่งพัฒนาระเบิดปรมาณู ซึ่งเป็นข้ออ้างที่หน่วยงานติดตามตรวจสอบด้านนิวเคลียร์ของสหประชาชาติไม่เห็นด้วย
ด้านเตหะรานยืนกรานว่า โครงการนิวเคลียร์ของตนมีวัตถุประสงค์ด้านพลเรือน และเมื่อวันพุธ กระทรวงการต่างประเทศยังย้ำว่า สิทธิ์ในการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของอิหร่านเป็นสิ่งที่ไม่อาจโต้เถียงได้ แต่อาจเจรจาต่อรองเรื่องระดับการเสริมสมรรถนะได้
ก่อนหน้านี้ รองประธานาธิบดีเจดี แวนซ์ ที่เป็นหัวหน้าทีมเจรจาของอเมริกาในรอบแรก เผยว่า อเมริกาได้ยื่นข้อตกลงที่ครอบคลุมต่ออิหร่านเพื่อยุติสงคราม และแก้ไขประเด็นขัดแย้งเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของเตหะราน
ด้านเนทันยาฮูอ้างว่า อิสราเอลและอเมริกายังคงมีเป้าหมายเดียวกันคือ ย้ายวัสดุนิวเคลียร์ที่เสริมสมรรถนะแล้วออกจากอิหร่าน กำจัดความสามารถในการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของอิหร่าน และเปิดช่องแคบฮอร์มุซ
จีนเรียกร้องเปิดฮอร์มุซ
นับตั้งแต่ช่วงต้นๆ ของสงครามครั้งนี้ อิหร่านได้ปิดกั้นช่องแคบฮอร์มุซซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งพลังงานและสินค้าสำคัญของโลก และเมื่อต้นสัปดาห์วอชิงตันพยายามแก้เกมด้วยการปิดกั้นท่าเรือทั้งหมดของอิหร่าน โดยกองบัญชาการทหารด้านกลางของอเมริกา (CENTCOM) อ้างว่า สามารถปิดกั้นการขนส่งสินค้าเข้าและออกจากอิหร่านทางทะเลได้ทั้งหมด
วันพุธ CENTCOM แถลงว่า ในช่วง 48 ชั่วโมงที่ทำการปิดกั้นทางทะเลได้บังคับให้เรือสินค้า 10 ลำแล่นวกกลับไปยังท่าเรืออิหร่าน และไม่มีเรือลำใดสามารถออกจากช่องแคบฮอร์มุซได้
ทว่า สำนักข่าวฟารส์ของอิหร่านอ้างว่า เรือบรรทุกน้ำมันขนาดใหญ่ของอิหร่านลำหนึ่งซึ่งถูกอเมริกาแซงก์ชัน สามารถแล่นผ่านช่องแคบและมุ่งหน้าไปยังท่าเรืออิหม่ามโคไมนี
ขณะเดียวกัน อาลี อับดอลลาฮี ผู้บัญชาการศูนย์บัญชาการกลางของกองทัพอิหร่านเตือนว่า จะปิดกั้นเส้นทางขนส่งสินค้าบริเวณอ่าวเปอร์เซียทั้งหมด รวมถึงทะเลโอมาน และทะเลแดงที่เชื่อมต่อกับคลองสุเอซ หากอเมริกายังไม่ยุติการปิดล้อมทางทะเลต่ออิหร่าน
โมห์เซน เรซาอี อดีตผู้บัญชาการกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลาม (IRGC) และที่ปรึกษาทางทหารของ โมจตาบา คอเมเนอี ผู้นำสูงสุดของอิหร่าน เตือนว่า อิหร่านอาจจมเรืออเมริกาในช่องแคบฮอร์มุซ หากอเมริกาตัดสินใจรับบท “ตำรวจ” คุมเส้นทางดังกล่าว
ทางด้าน หวัง อี้ รัฐมนตรีต่างประเทศจีน กล่าวระหว่างการหารือทางโทรศัพท์กับ อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศอิหร่านว่า สถานการณ์มาถึงทางแยกสำคัญระหว่างสงครามกับสันติภาพ และเสริมว่า อธิปไตย ความมั่นคง และสิทธิ์โดยถูกต้องตามกฎหมายของอิหร่านควรได้รับการเคารพในฐานะประเทศชายฝั่งช่องแคบฮอร์มุซ ควบคู่ไปกับการรับประกันเสรีภาพและความปลอดภัยในการเดินเรือผ่านช่องแคบนี้
(ที่มา: เอเอฟพี/รอยเตอร์/เอพี)