จีนมีหนาว! สหรัฐฯ เตรียมตั้ง 'กลุ่มการค้าแร่ธาตุสำคัญ' จับมือพันธมิตรหลายสิบประเทศรวมถึง 'ไทย'

เจ.ดี. แวนซ์ รองประธานาธิบดีสหรัฐฯ ออกมาเผยแผนการดึงชาติพันธมิตรจัดตั้งกลุ่มการค้าพิเศษสำหรับแร่ธาตุสำคัญเมื่อวันพุธ (4 ก.พ.) โดยเสนอให้กำหนดราคาขั้นต่ำร่วมกัน ขณะที่วอชิงตันยกระดับความพยายามที่จะลดอิทธิพลของจีนในด้านวัตถุดิบสำคัญต่อการผลิตขั้นสูง

จีนใช้การควบคุมการแปรรูปแร่ธาตุหลายชนิดเป็นเครื่องมือทางเศรษฐกิจเชิงภูมิรัฐศาสตร์ โดยบางครั้งก็ลดปริมาณการส่งออก กดราคาให้ต่ำ และบั่นทอนความสามารถของประเทศอื่นๆ ในการกระจายแหล่งที่มาของวัสดุที่ใช้ในการผลิตเซมิคอนดักเตอร์ รถยนต์ไฟฟ้า และอาวุธขั้นสูง

"เราต้องการขจัดปัญหาที่ผู้คนหลั่งไหลกันนำแร่ธาตุสำคัญราคาถูกเข้ามาในตลาดของเรา และบั่นทอนผู้ผลิตในประเทศ" แวนซ์ กล่าวในการประชุมของรัฐมนตรีที่มาเยือนวอชิงตันโดยไม่ได้เอ่ยถึงจีนโดยตรง

"เราจะกำหนดราคาอ้างอิงสำหรับแร่ธาตุสำคัญในแต่ละขั้นตอนการผลิต ... และสำหรับสมาชิกในเขตการค้าพิเศษ ราคาอ้างอิงเหล่านี้จะทำหน้าที่เป็นราคาขั้นต่ำที่คงไว้ผ่านภาษีศุลกากรที่ปรับได้ เพื่อรักษาความซื่อสัตย์ของราคา" แวนซ์ กล่าว

อินเดียและญี่ปุ่นอยู่ในกลุ่ม 55 ประเทศที่ส่งผู้แทนเข้าร่วมการประชุมด้วย

รัฐบาลของประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ได้เพิ่มความพยายามในการรักษาความมั่นคงด้านแร่ธาตุสำคัญของสหรัฐฯ หลังจากที่จีนสร้างความปั่นป่วนให้กับเจ้าหน้าที่ระดับสูงและตลาดโลกเมื่อปีที่แล้วด้วยการระงับการส่งมอบแร่หายากที่จำเป็นสำหรับผู้ผลิตรถยนต์และผู้ผลิตอุตสาหกรรมอื่นๆ ของอเมริกา

เมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา (2) ทรัมป์ได้เปิดตัวโครงการสร้างคลังสำรองแร่ธาตุสำคัญของสหรัฐฯ ที่เรียกว่า Project Vault ซึ่งได้รับการสนับสนุนเงินทุนเริ่มต้น 10,000 ล้านดอลลาร์จากธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าของสหรัฐฯ และเงินทุนจากภาคเอกชนอีก 2,000 ล้านดอลลาร์

มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ กล่าวว่า 55 ประเทศเข้าร่วมการเจรจาที่กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ซึ่งรวมถึงเกาหลีใต้ อินเดีย ไทย ญี่ปุ่น เยอรมนี ออสเตรเลีย และสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก โดยประเทศเหล่านี้มีศักยภาพในการกลั่นหรือการทำเหมืองที่แตกต่างกัน

รูบิโอ กล่าวว่า แร่ธาตุเหล่านี้ "กระจุกตัวอยู่ในมือของประเทศเดียว" โดยไม่ได้เอ่ยถึงจีนโดยตรง พร้อมเสริมว่า สถานการณ์นี้ได้กลายเป็น "เครื่องมือต่อรองในเชิงภูมิรัฐศาสตร์"

ในการประชุมครั้งนี้ เจมีสัน กรีเออร์ ผู้แทนการค้าสหรัฐฯ ได้ประกาศแผนทวิภาคีกับเม็กซิโก และข้อตกลงไตรภาคีกับสหภาพยุโรปและญี่ปุ่น เพื่อเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้กับห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุที่สำคัญ และปูทางไปสู่ข้อตกลงที่กว้างขึ้นกับพันธมิตรอื่นๆ

แผนดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อสำรวจมาตรการเฉพาะต่างๆ เช่น การสนับสนุนราคา มาตรฐานตลาด เงินอุดหนุน และการรับประกันการซื้อ เพื่อส่งเสริมการผลิต

สหรัฐฯ สหภาพยุโรป และญี่ปุ่นยังแถลงอีกด้วยว่า พวกเขาจะแสวงหาแนวทางอื่นๆ รวมถึงการหารือภายในกลุ่ม G7 และความร่วมมือด้านความมั่นคงทางแร่ (Minerals Security Partnership)

ด้านกระทรวงการต่างประเทศของอาร์เจนตินาประกาศแยกต่างหากว่า ได้บรรลุกรอบข้อตกลงกับสหรัฐฯ เพื่อเสริมสร้างและกระจายห่วงโซ่อุปทาน เนื่องจากประเทศในอเมริกาใต้แห่งนี้กำลังมองหาแนวทางในการเพิ่มการส่งออกทองแดงและลิเธียม

ความพยายามร่วมกันของหลายประเทศในการกำหนดราคาขั้นต่ำของแร่ธาตุสำคัญเป็นความเคลื่อนไหวล่าสุดของรัฐบาล ทรัมป์ ในการควบคุมธุรกิจเอกชน ทำเนียบขาวได้เข้าถือหุ้นในบริษัทแร่หลายแห่ง รวมถึงบริษัทผลิตชิป Intel และได้เจรจาข้อตกลงกับบริษัทผลิตยาเพื่อขอราคาที่ต่ำลง

ราคาหุ้นของบริษัทแร่ธาตุร่วงลงอย่างหนักหลังจากมีข่าวเกี่ยวกับการจัดตั้งกลุ่มการค้าดังกล่าว โดยหุ้นของบริษัท MP Materials, Critical Metals, NioCorp Developments และ USA Rare Earth ร่วงดิ่งลงระหว่าง 6% ถึง 14%

ด้วยการรับประกันราคาขั้นต่ำผ่านกฎการค้าที่ประสานงานกัน วอชิงตันหวังที่จะกระตุ้นการลงทุนภาคเอกชนในโครงการเหมืองแร่และการแปรรูปที่ประสบปัญหาในการแข่งขันกับสินค้าจากจีนที่มีราคาถูกกว่า เจ้าหน้าที่รัฐบาลเพิ่งแจ้งกับภาคอุตสาหกรรมว่า สหรัฐฯ กำลังจะเลิกให้ราคาขั้นต่ำแก่โครงการภายในประเทศแต่ละโครงการ และหันมาหาทางออกในระดับโลก


แนวทางนี้อาจเปลี่ยนแปลงห่วงโซ่อุปทานทั่วโลกสำหรับวัสดุที่จำเป็นต่อรถยนต์ไฟฟ้า เซมิคอนดักเตอร์ และระบบป้องกันประเทศ ในขณะเดียวกันก็เพิ่มต้นทุนให้กับผู้ผลิตในระยะสั้น และเพิ่มความตึงเครียดทางการค้ากับปักกิ่ง

"จีนมีบทบาทสำคัญและสร้างสรรค์มาอย่างยาวนานในการรักษาความปลอดภัยและความมั่นคงของห่วงโซ่อุตสาหกรรมและห่วงโซ่อุปทานแร่ธาตุสำคัญระดับโลก และเรายินดีที่จะดำเนินการอย่างแข็งขันต่อไปในเรื่องนี้" สถานเอกอัครราชทูตจีนประจำกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. บอกกับรอยเตอร์ เมื่อถูกถามเกี่ยวกับการประชุม

การที่จีนหันมาควบคุมการส่งออกแร่หายากอย่างเข้มงวดขึ้นเมื่อปีที่แล้วส่งผลให้การผลิตล่าช้า และผู้ผลิตรถยนต์ในยุโรปและสหรัฐฯ ถึงขั้นต้องปิดโรงงาน ขณะที่ภาวะลิเธียมล้นตลาดที่เกิดจากจีนได้ทำให้แผนการขยายการผลิตในสหรัฐฯ ต้องหยุดชะงัก

การที่ต้องพึ่งพาจีนเช่นนี้สร้างความกังวลใจต่อวอชิงตันและชาติพันธมิตร ซึ่งได้พยายามมาหลายปีแล้วในการดำเนินนโยบายเพื่อสร้างทางเลือกในการทำเหมืองและการแปรรูปภายในประเทศที่ยั่งยืนสำหรับลิเธียม นิกเกล แร่หายาก และแร่ธาตุสำคัญอื่นๆ

ทรัมป์ ซึ่งคาดว่าจะเยือนจีนในเดือน เม.ย. โพสต์บน Truth Social ว่า เขาได้สนทนาทางโทรศัพท์กับประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ของจีนอย่าง "ยอดเยี่ยม" ในเช้าวันพุธ (4) เพื่อหารือเกี่ยวกับประเด็นทางการค้าและความมั่นคงต่างๆ ตั้งแต่ถั่วเหลืองไปจนถึงอิหร่าน แต่ไม่ได้กล่าวถึงเรื่องแร่ธาตุเลย

อิทธิพลของจีนในด้านแร่ธาตุสำคัญปรากฏให้เห็นอย่างชัดเจนในเดือน ต.ค. เมื่อทรัมป์ตกลงที่จะลดภาษีนำเข้าสินค้าจากจีนเพื่อแลกกับการที่ปักกิ่งให้คำมั่นว่าจะชะลอการใช้มาตรการจำกัดการส่งออกแร่หายากที่เข้มงวดขึ้น

การประชุมในวันพุธ (4) เน้นย้ำถึงความพยายามที่กว้างขึ้นของสหรัฐฯ ในการทำงานร่วมกับพันธมิตรเพื่อต่อต้านการครอบงำของจีนในภาคส่วนนี้ โดยประสานเครื่องมือทางนโยบายในช่วงเวลาที่ ทรัมป์ ทำให้พันธมิตรหลายชาติไม่พอใจด้วยนโยบายรีดภาษี "อเมริกามาก่อน" ของเขา

"ผมคิดว่านี่เป็นการยอมรับของสหรัฐฯ ว่า พวกเขาต้องร่วมมือกับชาติอื่นๆ เพื่อลดความเปราะบางในภาคส่วนที่จีนมีอำนาจเหนือห่วงโซ่อุปทาน" สก็อตต์ เคนเนดี หัวหน้าโครงการธุรกิจและเศรษฐศาสตร์จีนที่ศูนย์เพื่อการศึกษาเชิงกลยุทธ์และระหว่างประเทศใน (Center for Strategic and International Studies) ในกรุงวอชิงตันกล่าว

ดัก เบอร์กัม รัฐมนตรีกระทรวงมหาดไทยสหรัฐฯ กล่าวเมื่อวันอังคาร (3) ว่า จะมีอีก 11 ประเทศที่ประกาศเข้าร่วมกลุ่มการค้าแร่ธาตุสำคัญในสัปดาห์นี้ โดยจะเข้าร่วมกับสหรัฐฯ ออสเตรเลีย ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ ซาอุดีอาระเบีย และไทย นอกจากนี้ก็ยังมีอีก 20 ประเทศที่แสดงความสนใจอย่างมากที่จะเข้าร่วมกลุ่มพันธมิตรนี้

ที่มา: รอยเตอร์