อันโตนิโอ กูเตียร์เรส เลขาธิการสหประชาชาติ ได้แจ้งให้ประเทศสมาชิกทราบว่า องค์กรกำลังเสี่ยงต่อ "การล่มสลายทางการเงินที่ใกล้จะเกิดขึ้น" โดยอ้างถึงค่าธรรมเนียมที่ค้างชำระ และระเบียบงบประมาณที่บังคับให้ยูเอ็นต้องคืนเงินที่ไม่ได้ใช้
กูเตียร์เรส เคยออกมาเตือนถึงวิกฤตสภาพคล่องที่เลวร้ายลงของยูเอ็นหลายครั้งแล้ว ทว่านี่เป็นการเตือนที่รุนแรงชัดเจนที่สุดเท่าที่เคยมีมา และเกิดขึ้นในขณะที่สหรัฐฯ ซึ่งเป็นผู้สนับสนุนหลักของยูเอ็นกำลังถอยห่างจากระบบพหุภาคีในหลายๆ ด้าน
"วิกฤตกำลังทวีความรุนแรงขึ้น คุกคามการดำเนินงานตามโครงการ และเสี่ยงต่อการล่มสลายทางการเงิน และสถานการณ์จะเลวร้ายลงไปอีกในอนาคตอันใกล้" กูเตียร์เรส เขียนในจดหมายถึงบรรดาเอกอัครราชทูต ลงวันที่ 28 ม.ค.
สหรัฐฯ ได้ลดเงินสนับสนุนโดยสมัครใจให้กับหน่วยงานของสหประชาชาติ และปฏิเสธที่จะชำระเงินตามข้อกำหนดสำหรับงบประมาณปกติ และงบประมาณรักษาสันติภาพ
ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐฯ กล่าวถึงสหประชาชาติว่ามี "ศักยภาพอันยิ่งใหญ่" แต่ไม่ได้ใช้ศักยภาพนั้นอย่างเต็มที่ และเขายังได้จัดตั้งคณะกรรมการสันติภาพ (Board of Peace) ขึ้น ซึ่งบางคนเกรงว่าอาจบ่อนทำลายบทบาทของยูเอ็นที่มีมายาวนาน
องค์การสหประชาชาติก่อตั้งขึ้นในปี 1945 มีรัฐสมาชิก 193 ประเทศ และทำงานเพื่อรักษาสันติภาพและความมั่นคงระหว่างประเทศ ส่งเสริมสิทธิมนุษยชน ส่งเสริมการพัฒนาทางสังคมและเศรษฐกิจ และประสานงานความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม
จดหมายของ กูเตียร์เรส ระบุว่า "การตัดสินใจที่จะไม่จ่ายเงินสมทบที่ประเมินไว้ ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของงบประมาณปกติที่ได้รับการอนุมัติ ได้รับการประกาศอย่างเป็นทางการแล้ว"
เขาไม่ได้ระบุว่าหมายถึงรัฐใดบ้าง และโฆษกขององค์การสหประชาชาติยังไม่พร้อมให้ความเห็นในทันที
ภายใต้กฎขององค์การสหประชาชาติ เงินสมทบขึ้นอยู่กับขนาดเศรษฐกิจของแต่ละรัฐสมาชิก สหรัฐฯ คิดเป็น 22% ของงบประมาณหลัก ตามมาด้วยจีนที่ 20%
ทว่าเมื่อสิ้นปี 2025 มีหนี้ค้างชำระสูงถึง 1,570 ล้านดอลลาร์ซึ่งเป็นสถิติสูงสุด กูเตียร์เรสกล่าวโดยไม่ได้ระบุชื่อประเทศที่ค้างชำระ
“รัฐสมาชิกทุกประเทศต้องปฏิบัติตามพันธกรณีในการชำระเงินเต็มจำนวนและตรงเวลา หรือไม่ก็ประเทศสมาชิกต้องปฏิรูปอย่างถึงรากถึงโคนต่อกฎระเบียบทางการเงินของเรา เพื่อป้องกันการล่มสลายทางการเงินที่กำลังจะเกิดขึ้น” เขากล่าว
เจ้าหน้าที่สหประชาชาติระบุว่า ปัจจุบันสหรัฐฯ ค้างชำระเงิน 2,190 ล้านดอลลาร์สำหรับงบประมาณปกติของสหประชาชาติ อีก 1,880 ล้านดอลลาร์สำหรับภารกิจรักษาสันติภาพที่กำลังดำเนินการอยู่ และ 528 ล้านดอลลาร์สำหรับภารกิจรักษาสันติภาพในอดีต
กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ ยังไม่ตอบคำขอความคิดเห็นเกี่ยวกับจดหมายของกูเตเรสในทันที
กูเตียร์เรสได้จัดตั้งคณะทำงานปฏิรูปเมื่อปีที่แล้ว ซึ่งรู้จักกันในชื่อ UN80 โดยมีเป้าหมายเพื่อลดต้นทุนและปรับปรุงประสิทธิภาพ ด้วยเหตุนี้ประเทศต่างๆ จึงตกลงที่จะลดงบประมาณปี 2026 ลงประมาณ 7% เหลือ 3,450 ล้านดอลลาร์
อย่างไรก็ตาม กูเตียร์เรส เตือนในจดหมายว่ายูเอ็นอาจเงินหมดภายในเดือน ก.ค.
ปัญหาอย่างหนึ่งก็คือ กฎที่ล้าสมัยแล้วซึ่งกำหนดให้ยูเอ็นต้องคืนเครดิตค่าธรรมเนียมที่ไม่ได้ใช้หลายร้อยล้านดอลลาร์ให้แก่รัฐต่างๆ ทุกปี
“กล่าวอีกนัยหนึ่ง เราติดอยู่ในวงจรแบบคาฟกาที่ถูกคาดหวังให้คืนเงินสดที่ไม่มีอยู่จริง” กูเตียร์เรสกล่าว โดยอ้างถึง ฟรานซ์ คาฟกา นักเขียนชาวเช็กเชื้อสายยิวที่เขียนเกี่ยวกับกระบวนการทางราชการที่กดขี่
ที่มา: รอยเตอร์