เอเอฟพี - ผู้เชี่ยวชาญเตือนวานนี้ (23 ธ.ค.) ว่ามีโอกาสที่จะเกิดสึนามิซ้ำสองจากกิจกรรมของภูเขาไฟ อานัก กรากะตัว ในอินโดนีเซีย หลังจากคลื่นยักษ์ที่ก่อตัวจากการระเบิดเมื่อคืนวันเสาร์ (22) ได้คร่าชีวิตชาวอิเหนาไปแล้วเกือบ 300 คน
- สึนามิเกิดขึ้นได้อย่างไร?
เดวิด โรเธอรี (David Rothery) อาจารย์ด้านธรณีศาสตร์ดาวเคราะห์จากมหาวิทยาลัย ดิ โอเพน ยูนิเวอร์ซิตี ในอังกฤษให้ความเห็นว่า สึนามิครั้งนี้น่าจะเกิดจากการพังทลายใต้ทะเลบางส่วนของ อานัก กรากะตัว (หรือ ‘อานัก กรากะเตา’ (Anak Krakatau) ตามการออกเสียงในภาษาอินโดนีเซีย)
อานัก กรากะตัว ซึ่งแปลว่า ‘ลูกของกรากะตัว’ นั้นเป็นเกาะภูเขาไฟเกิดใหม่ที่เพิ่งจะปรากฏขึ้นในช่องแคบซุนดาเมื่อปี 1928 บริเวณปล่องเดิมของภูเขาไฟกรากะตัวซึ่งเกิดการระเบิดครั้งใหญ่เมื่อปี 1883 จนเป็นเหตุให้มีผู้เสียชีวิตไม่ต่ำกว่า 36,000 คน
ฌาคส์-มารี บาร์ดินต์เซฟฟ์ (Jacques-Marie Bardintzeff) ผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยปารีส-เซาท์ ระบุว่า การปะทุของภูเขาไฟลูกนี้เริ่มสังเกตเห็นได้ชัดมาตั้งแต่เดือน มิ.ย.
อินโดนีเซียมีภูเขาไฟที่ยังคงมีพลังอยู่ถึง 127 ลูก และตั้งอยู่บนแนววงแหวนไฟในมหาสมุทรแปซิฟิกที่มักจะเกิดแผ่นดินไหวหรือภูเขาไฟระเบิดอยู่เนืองๆ ส่วนภัยพิบัติสึนามิเมื่อวันเสาร์ (23) ก็นับเป็นครั้งที่ 3 ที่เกิดขึ้นบริเวณหมู่เกาะอินโดนีเซียในรอบ 6 เดือน
- เหตุใดจึงมีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก?
อานัก กรากะตัว ตั้งอยู่ในช่องแคบซุนดาระหว่างเกาะชวากับเกาะสุมาตรา และอยู่ใกล้กับพื้นที่ซึ่งมีประชากรหนาแน่น
ริชาร์ด ทีว (Richard Teeuw) จากมหาวิทยาลัยพอร์ธสมัธในอังกฤษ ชี้ว่า แม้สึนามิที่เกิดจากการระเบิดของ อานัก กรากะตัว จะมีขนาดไม่ใหญ่มาก “แต่เมื่อหอบเอาเศษซากปรักหักพังไปด้วยก็อาจส่งผลทำลายล้างชุมชนชายฝั่งได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อไม่มีการเตือนภัยล่วงหน้า”
ไซมอน โบซาลล์ (Simon Boxall) จากมหาวิทยาลัยเซาแธมป์ตัน ระบุว่า ขณะนี้เป็นช่วงที่น้ำทะเลขึ้นสูงในภูมิภาคดังกล่าว “และดูเหมือนสึนามิจะซัดเข้าถล่มชายฝั่งในช่วงที่ระดับน้ำขึ้นสูงสุดด้วย จึงก่อความเสียหายรุนแรง”
สึนามิที่เกิดขึ้นในเวลากลางคืนยังทำให้ประชาชนส่วนใหญ่ไม่ทันตั้งเนื้อตั้งตัว
- เหตุใดจึงไม่มีการเตือนล่วงหน้า?
บาร์ดินต์เซฟฟ์ ยอมรับว่า สึนามิครั้งนี้เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วจนยากที่จะรับมือได้ทัน “ต้นเหตุกับผลที่ตามมานั้นกินเวลาห่างกันแค่ไม่กี่สิบนาที ซึ่งน้อยเกินกว่าที่จะแจ้งเตือนประชาชนได้ทัน”
ด้าน โรเธอรี ให้ข้อมูลเสริมว่า ทุ่นเตือนสึนามินั้นมีเอาไว้สำหรับเตือนคลื่นสึนามิที่เกิดจากการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกใต้ทะเล “ทว่าต่อให้มีระบบทุ่นลอยน้ำติดตั้งไว้ใกล้ๆ กับ อานัก กรากะตัว ระยะทางจากภูเขาไฟถึงชุมชนชายฝั่งก็ใกล้เสียจนเตือนล่วงหน้าได้เพียงไม่กี่นาที เนื่องจากคลื่นสึนามิเดินทางด้วยความเร็วสูง”
- จะเกิดสึนามิขึ้นอีกหรือไม่?
“มีโอกาสสูงที่จะเกิดคลื่นสึนามิซ้ำในบริเวณช่องแคบซุนดาระหว่างที่ภูเขาไฟ อานัก กรากะตัว ยังอยู่ในช่วงแอคทีฟ เพราะอาจเกิดดินถล่มใต้ทะเลตามมาอีก” ทีว กล่าว พร้อมเสนอให้มีการนำระบบโซนาร์เข้ามาสำรวจพื้นทะเลรอบๆ ภูเขาไฟ ซึ่งคงต้องใช้เวลาเตรียมการอีกหลายเดือน
บาร์ดินต์เซฟฟ์ ย้ำเตือนให้ทุกฝ่ายตระหนักว่า ขณะนี้ภูเขาไฟ อานัก กรากะตัว อยู่ในภาวะที่ “ไม่เสถียร”
“สึนามิขนาดใหญ่ซึ่งเกิดจากการระเบิดของภูเขาไฟนั้นนานๆ จะมีสักครั้ง และเหตุการณ์ที่มีชื่อเสียงและทำให้ผู้คนบาดเจ็บล้มตายมากที่สุดครั้งหนึ่งก็คือการระเบิดของภูเขาไฟกรากะตัวเมื่อปี 1883” เขากล่าว
