เอเจนซี - ผู้เชี่ยวชาญตั้งคำถาม การพิจารณาและตัดสินคดีซัดดัม ฮุสเซน อดีตประธานาธิบดีอิรัก ข้อหาสังหารหมู่ชาวชีอะห์ 148 คน เมื่อปี1982 ดำเนินไปอย่างยุติธรรมหรือไม่
เมื่อวานนี้(5) ศาลพิเศษของอิรักได้ประกาศคำตัดสินคดีอดีตประธานาธิบดีซัดดัม ฮุสเซน และพวกพ้อง ฐานออกคำสั่งสังหารหมู่ชาวชีอะห์ 148 คน ที่เมืองดูญาอิล เมื่อปี1982 โดยเบื้องต้นผลออกมาแล้วว่า ซัดดัม และอะวาด ฮาเหม็ด อัลบันเดร์ อดีตหัวหน้าผู้พิพากษาของระบอบซัดดัม รวมทั้งบาร์ซาน อิบรอฮิม อัลติกริตี น้องชายต่างบิดาของซัดดัม ซึ่งเป็นอดีตผู้บัญชาการหน่วยข่าวกรอง ถูกศาลตัดสินประหารชีวิตด้วยการแขวนคอ
บรรดาผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายกล่าวว่า การตัดสินคดีอดีตผู้นำเผด็จการที่ไร้ความปรานีผู้นี้จะทำให้เกิดมาตรฐานใหม่ต่อพัฒนาการของการตัดสินคดีอาชญากรรมสงครามระหว่างประเทศ นับตั้งแต่พวกผู้นำนาซีถูกพิจารณาคดีที่เมืองนูเรมเบิร์ก (เนิร์นแบร์ก) เมื่อ60ปีก่อน
ไมเคิล ชาร์ฟ ศาสตราจารย์ด้านกฎหมายระหว่างประเทศ แห่งมหาวิทยาลัยเคสเวสเทิร์นรีเซิร์ฟยูนิเวอร์ซิตี ในสหรัฐฯ ซึ่งเป็นผู้ฝึกสอนผู้พิพากษาชาวอิรักซึ่งพิจารณาคดีซัดดัมและพวกพ้อง ได้กล่าวไว้ก่อนที่คำตัดสินจะประกาศออกมา ว่า การตัดสินคดีสังหารหมู่ชาวชีอะห์ที่ดูญาอิล จะถูกบันทึกลงในหน้าประวัติศาสตร์ เพราะถือเป็นการปฏิบัติตามขั้นตอนกฎหมายครั้งที่สำคัญที่สุด
ชาร์ฟกล่าวว่าคำตัดสินคดีนี้จะวางบรรทัดฐานทางกฎหมายครั้งสำคัญ อันมีผลต่อเนื่องไปสู่รัฐบาลของประธานาธิบดีจอร์จ ดับเบิลยู. บุช แห่งสหรัฐฯ ในประเด็นที่ว่ารัฐบาลบุชจะวางกรอบการทำสงครามต่อต้านก่อการร้ายอย่างไร
ทั้งนี้ ในระหว่างพิจารณาคดีสังหารหมู่ที่ดูญาอิลนั้น ซัดดัมยอมรับว่าได้สั่งให้จัดการพิจารณาคดีอันนำไปสู่คำสั่งประหารชีวิตชาวชีอะห์ 148 คน หลังจากมีขบวนการชีอะห์พยายามลอบสังหารซัดดัมเมื่อปี1982 แต่ล้มเหลว
ซัดดัมยืนยันว่า ในฐานะเป็นประธานาธิบดี ตนมีสิทธิต่อสู้กับ'พวกผู้ก่อการร้าย'ที่อิหร่านหนุนหลังอยู่ ขณะที่ช่วงนั้นอิรักกำลังทำสงครามกับอิหร่าน
ชาร์ฟกล่าวว่า ประธานาธิบดีบุชกำลังใช้ข้ออ้างแบบซัดดัม มาให้ความชอบธรรมในการทำสงครามและคุมขังผู้คนไว้ในเรือนจำที่อ่าวกวนตานาโม คิวบา โดยไม่ตั้งข้อหาหรือพิจารณาคดี
"นี่ถือเป็นคำกล่าวอ้างที่เราไม่เคยได้ยินมาก่อนเลยนับตั้งแต่มีการพิจารณาคดีอาชญากรสงครามที่นูเรมเบิร์ก....เราต้องทำความเข้าใจกับเหตุผลที่นำประกอบคำกล่าวอ้าง อย่างละเอียดถี่ถ้วน"
อย่างไรก็ดี ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายอีกหลายคนมองว่ากระบวนการพิจารณาคดีนี้มีมลทินมากมาย ดังนั้น คำพิพากษาจึงไม่ค่อยจะมีอะไรมากไปกว่าการทำให้'ผู้ชนะ'ได้รับความยุติธรรม
นับตั้งแต่เปิดพิจารณาคดีนี้เมื่อปีที่แล้ว ทนายแก้ต่างของซัดดัม 3 คน ถูกสังหารโหด อีกทั้งหัวหน้าผู้พิพากษาคนก่อนก็ลาออกเพราะถูกอำนาจการเมืองเข้าแทรกแซง ขณะที่บ้านเมืองในอิรักหลังจากที่สหรัฐฯนำกำลังบุกเข้าโค่นรัฐบาลซัดดัม เมื่อปี2003 ก็เกิดเหตุนองเลือดรายวันซึ่งทำให้หลายฝ่ายวิตกว่าอาจเกิดขึ้นสงครามกลางเมืองขึ้นได้
ล่าสุด เมื่อวานนี้ ผู้พิพากษาก็ไล่แรมซีย์ คลาร์ก อดีตรัฐมนตรียุติธรรมของสหรัฐฯในช่วงปี1967-1969 และปัจจุบันเป็นหนึ่งในแกนนำทีมทนายแก้ต่างของซัดดัม ออกจากศาล
โจนาธาน ดริมเมอร์ อาจารย์ซึ่งสอนอยู่ที่ศูนย์กฎหมายจอร์จทาวน์ กล่าวว่า เห็นได้ชัดเลยว่า การพิจารณาคดีซัดดัมในครั้งนี้ไม่สามารถวางรากฐานอันนำไปสู่ประชาธิปไตยครั้งใหม่ในอิรัก
ดริมเมอร์ยังกล่าวเพิ่มว่า การพิจารณาคดีครั้งนี้ซึ่งผู้คนมองว่าดำเนินไปอย่างไม่ยุติธรรม จะทำลายความเชื่อมั่นของประชาชนที่มีต่อระบบการยุติธรรมและสถาบันของรัฐบาล อีกทั้งยังกระตุ้นให้เกิดความแตกแยกในสังคมมากขึ้น และอาจนำไปสู่ภาวะไร้เสถียรภาพในอิรัก
ขณะที่ชาร์ฟก็มองว่าน่าแปลกที่การตัดสินคดีซัดดัมไม่ได้ทำให้เกิดสันติภาพและความปรองดองในอิรัก อย่างที่คาดหวังไว้ อย่างไรก็ดี การตัดสินคดีนี้จะทำให้ประชาชนได้เห็นหลักฐานความผิดของซัดดัม ซึ่งเอื้อให้พวกเขาสามารถพิจารณาได้ว่าผู้พิพากษาตัดสินคดีอย่างยุติธรรมหรือไม่