xs
xsm
sm
md
lg

เปลี่ยนมุมคิดปรับมุมมอง “ขยะทะเล” คือวัตถุดิบไม่ใช่ของเหลือทิ้ง

เผยแพร่:   โดย: ผู้จัดการออนไลน์

นายณัช โขมพัตร
ขณะที่เบื้องหน้าเกาะทะลุอันแสนสงบจน “เต่ากระ” วางใจขึ้นมาวางไข่ เมื่อข้ามเนินเขาไปอีกฝาก เรากลับได้พบกองขยะมหึมา ส่วนใหญ่เป็นขวดพลาสติกน้ำดื่ม บางขวดตัวหนังสือบ่งบอกว่าเคยโลดแล่นอยู่แถวๆ เวียดนาม บางขวดก็มาจากประเทศเพื่อนบ้านอย่างกัมพูชา ขยะเหล่านี้ถูกซัดจากที่อื่นมาขึ้นฝั่ง

นายณัช โขมพัตร เจ้าหน้าที่ดูแลลูกค้า เกาะทะลุไอส์แลนด์ รีสอร์ท ซึ่งตั้งอยู่บนเกาะทะลุ อ.บางสะพานน้อย จ.ประจวบคีรีขันธ์ ให้ข้อมูลทีมข่าวผู้จัดการวิทยาศาสตร์ว่า การจัดการขยะบนเกาะนั้นสามารถดูแลได้ทั่วถึงเฉพาะบริเวณหาดหน้ารีสอร์ท แต่ข้ามเนินเขามาอีกฟากของเกาะจะมีขยะปริมาณมากถูกซัดมาขึ้นฝั่งปะปนสุสานปะการัง จนไม่มีกำลังที่จะจัดการได้เพียงพอ

ซากปะการังที่เสียหายจากพายุเกตั้งแต่ปี พ.ศ.2532 ทับถมกันเป็นสุสาน ทั้งปะการังโขด ปะการังเขาเขากวาง แต่ยังดูไม่น่าสลดใจเท่ากองขยะมหึมาที่ถูกคลื่นซัดมาเกยฝั่ง หรือหากจะพูดกันตามจริงแล้วขยะเหล่านี้ส่วนใหญ่ก็มีต้นกำเนิดจากบนบก

เจ้าหน้าที่ชาย 2-3 คน แจกจ่ายถุงดำแก่อาสาสมัครเพื่อคัดเลือกขยะพลาสติกที่นำไปขายได้ ส่วนใหญ่เป็นขวดน้ำดื่ม มีที่มาหลากหลาย ทีมข่าวผู้จัดการวิทยาศาสตร์ประเมินด้วยสายตา พบว่าจำนวนมากเป็นขวดน้ำดื่มที่มีแหล่งผลิตในประเทศไทย แต่ก็มีขวดน้ำพลาสติกจากเพื่อนบ้านอาเซียนอย่างเวียดนามและกัมพูชารวมอยู่ด้วยไม่น้อย

ณัชบอกว่าทางรีสอร์ทจะเกณฑ์เจ้าหน้าที่มาช่วยกันคัดแยกขยะพลาสติกประมาณ 1-2 อาทิตย์ต่อครั้ง แต่ช่วงไหนที่พายุเข้าและกวาดขยะปริมาณมหาศาลมาเกยฝั่งก็จัดการไม่ไหว

ย้อนกลับไปเมื่อปี พ.ศ.2558 มีงานวิจัยที่ตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารไซน์ (Science) จัดอันดับให้ประเทศไทยอยู่ในอันดับ 6 ของประเทศที่มีปริมาณขยะพลาสติกที่ขาดการบริหารจัดการที่ถูกต้อง จึงเป็นที่มาของการจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบายฉบับย่อ ในประเด็นเร่งด่วนเกี่ยวกับผลประโยชน์ทางทะเลของประเทศไทย พ.ศ.2559-2561

การจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบายฉบับย่อฯ ดังกล่าว ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ซึ่งภายหลังเปลี่ยนเป็นสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)

สำหรับขยะทะเลนั้นส่วนใหญ่เป็นขยะพลาสติก ซึ่งมักเป็นของใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น ถุงพลาสติก ขวดพลาสติก ภาชนะใส่อาหาร วัสดุสำหรับบรรจุหีบห่อ แผ่นพลาสติก และเครื่องมือประมงอย่างแห อวน ลอบ ขยะเหล่านี้ส่วนใหญ่มีน้ำหนักเบา มีตั้งแต่ขนาดเล็กและขนาดใหญ่ ไม่สามารถย่อยสลายได้ในเวลาอันสั้น

ศ.ดร.เผดิมศักดิ์ จารยะพันธุ์ ผู้ทรงคุณวุฒิ สกสว.จากบัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ให้ข้อมูลว่า ขยะทะเลมีทั้งที่เกิดจากการท่องเที่ยว การทำประมง ภาคอุตสาหกรรม การเดินเรือพาณิชย์ รวมถึงการทิ้งขยะลงทะเลอย่าผิดกฎหมาย และแหล่งที่มาของขยะส่วนใหญ่เกิดจากกิจกรรมบนฝั่ง เช่น ขยะจากชุมชน แหล่งทิ้งขยะบนฝั่ง ท่าเรือ ส่วนขยะพลาสติกที่พบในทะเลส่วนใหญ่เกิดจากกิจกรรมบนบกถึง 80%

“หากยังไม่รีบแก้ไขหรือป้องกัน จะส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น ทั้งทำลายระบบนิเวศปะการัง สัตว์ทะเลหายากอย่างเต่าและโลมา” ศ.ดร.เผดิมศักดิ์ระบุ และอ้างถึงข้อมูลจากกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ง ว่าในปี พ.ศ.2560 เต่าและโลมากลืนขยะไปถึง 2-3 % บางตัวถูกอวนหรือเชือกรัดกว่า 20-40%

จากข้อมูลสถานการณ์ขยะในประเทศไทย ปี พ.ศ.2561 พบว่าคนไทยสร้างขยะ คนละ 1.15 กิโลกรัมต่อวัน หรือรวมวันละ 76,360 ตัน ส่วนขยะมูลฝอยรวมกันทั่วประเทศมากกว่า 27.82 ล้านตัน ในจำนวนดังกล่าวกำจัดถูกวิธีเพียง 10.88 ล้านตัน (39.1%) นำกลับไปใช้ใหม่หรือรีไซเคิล 9.58 ล้านตัน (34.4%) และกำจัดไม่ถูกวิธี 7.36 ล้านตัน (26.5%) แต่ยังมีขยะอีกจำนวนมากที่ไม่มีการเก็บรวบรวม โดยพบขยะตกค้างมากที่สุดบริเวณชายหาดและปะการัง และป่าชายใน 24 จังหวัดชายทะเล และส่วนใหญ่เป็นถุงพลาสติก

การแก้ปัญหาขยะทะเลได้ถูกบรรจุในเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals - SDGs) เป้าหมายที่ 14 ซึ่งมีเป้าหมายเพื่ออนุรักษ์และใช้ประโยชน์จากมหาสมุทรทะเลและทรัพยากรทางทะเลอย่างยั่งยืน เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน และหนึ่งในเป้าหมายย่อยคือการลดมลพิษทางทะเลรวมถึงขยะทะเล

ทั้งนี้ ในการแก้ปัญหาขยะนั้น ศ.ดร.เผดิมศักดิ์ระบุว่า สิ่งแรกคือเราทุกคนต้องปรับมุมมองว่า ขยะไม่ใช่สิ่งไร้ค่าแต่เป็นวัตถุดิบ เพราะหากมองว่าขยะเป็นสิ่งไร้ค่าที่ต้องกำจัด ก็มีค่าใช้จ่ายในการจัดการ แต่หากมองเป็นวัตถุดิบก็จะนำไปสู่การผลิตที่สร้างรายได้ เพราะพลาสติกมาจากปิโตรเลียมที่รีไซเคิลได้ โดยหากคนไทยช่วยกันคัดแยกขยะหน้าบ้านจะสร้างรายได้คนละ 316 บาทต่อปี

“เราทุกคนเป็นต้นเหตุทำให้เกิดขยะและเป็นผู้ที่ได้รับผลกระทบจากขยะ ดังนั้นการป้องกันและแก้ไขปัญหาขยะจึงเป็นเรื่องของทุกคน และต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในการจัดการปัญหาขยะจากบนบก” ศ.ดร.เผดิมศักดิ์ระบุ
ศ.ดร.เผดิมศักดิ์ จารยะพันธุ์
อีกฟากของเกาะทะลุ ที่ถูกคลื่นซัดเอาขยะมาเกยฝั่ง
ขยะพลาสติกและขยะอื่นๆ ปะปนกับซากปะการังที่เสียหายจากพายุเกเมื่อหลายสิบปีก้อน
เจ้าหน้าที่ช่วยกันคัดเลือกขยะพลาสติกที่นำไปขายและรีไซเคิลได้
กองขยะมหึมาที่ถูกคลื่นซัดมาขึ้นฝั่ง


กำลังโหลดความคิดเห็น...