xs
xsm
sm
md
lg

AMP-Gold ชุดตรวจกุ้งตายด่วน ผลงานการันตีรางวัลสภาวิจัยแห่งชาติ

เผยแพร่:   ปรับปรุง:   โดย: MGR Online

 สีแดง แสดงว่ามีการติดเชื้อ และสีเทาม่วง แสดงว่าไม่พบการติดเชื้อ
โรคกุ้งตายด่วนหรือโรคอีเอ็มเอส เป็นปัญหาที่สร้างความเสียหายแก่เกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งและอุตสาหกรรมกุ้ง จนทำให้ประเทศไทยผลิตกุ้งลดลงถึง 50-60% และเสียแชมป์การส่งออกให้แก่ประเทศอื่น มากกว่านั้นไทยยังต้องนำเข้ากุ้งทดแทนจากประเทศอื่น การตรวจที่ให้ผลแม่นยำและรวดเร็วจะช่วยควบคุมการระบาดของโรคได้อย่างทันท่วงที และนักวิจัยไทยได้พัฒนาชุดตรวจที่สามารถใช้งานง่าย โดยไม่ต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญวิเคราะห์ผล

เป็นข่าวดีสำหรับเกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งตลอดจนอุตสาหกรรมส่งออกกุ้งระดับประเทศ เมื่อนักวิจัยจากห้องปฏิบัติการเทคโนโลยีวิศวกรรมชีวภาพและการตรวจวัด โดยศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ได้พัฒนาชุดตรวจ โรคกุ้งตายด่วนหรือโรคอีเอ็มเอส (EMS: Early Mortality Syndrome) ที่ใช้งานง่ายและตรวจได้รวดเร็ว

ข้อมูลจากไบโอเทคระบุว่า ประเทศไทยเสียอันดับการส่งออกกุ้งมาตั้งแต่ปี 2555 เนื่องจากปัญหาจากโรคระบาดในกุ้ง โดยเฉพาะโรคกุ้งตายด่วนที่สร้างความเสียหายอย่างมาก และส่งผลกระทบให้ไทยผลิตกุ้งลดลงกว่า 50-60% และแม้ว่าเกษตรกรจะมีลูกกุ้งสายพันธุ์ดี แต่หากยังไม่สามารถควบคุมการระบาดของเชื้อแบคทีเรียที่เป็นสาเหตุของโรคให้อยู่ในระดับที่ไม่ก่อโรคในกุ้งได้ โอกาสการติดเชื้อในบ่อกุ้งก็ยังมีอยู่มาก ดังนั้น การตรวจพบเชื้อก่อโรคดังกล่าวให้ได้โดยเร็ว จะสามารถทำให้เกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้งสามารถวางแผนการกำจัดหรือควบคุมไม่ให้เชื้อระบาดไปในบ่อเลี้ยงกุ้งอื่นๆ ได้อย่างทันท่วงที

สำหรับโรคกุ้งตายด่วอีเอ็มเอสหรือกลุ่มอาการตับและตับอ่อนตายเฉียบพลัน เป็นโรคที่เกิดขึ้นในกุ้งขาวแวนนาไม กุ้งกุลาดำ และกุ้งน้ำเงินตะวันออก โดยมีสาเหตุมาจากเชื้อแบคทีเรียกลุ่มวิบริโอพาราฮีโมไลติคัส (Vibrio parahaemolyticus) เข้าทำลายเซลล์ตับและตับอ่อนของกุ้งอย่างรุนแรง ส่งผลให้ตับและตับอ่อนมีสีซีดขาว ลีบฝ่ออย่างเห็นได้ชัด อาจมีจุดหรือเส้นสีดำที่ตับ เชื้อก่อโรคชนิดนี้เจริญเติบโตได้ดีในน้ำที่มีอุณหภูมิสูงและมีความเค็มมาก

การติดเชื้อแบคทีเรียดังกล่าวจะเกิดขึ้นภายใน 20-30 วันหลังจากปล่อยลูกกุ้งลงบ่อเลี้ยง ในช่วงแรกกุ้งในบ่อจะไม่แสดงอาการผิดปกติอย่างชัดเจนมากนัก ไม่มีการเกยขอบบ่อให้เห็น แต่จะมีการว่ายน้ำแบบเฉื่อย กินอาหารลดลง เปลือกนิ่ม และมีสีเข้มขึ้น หลังจากนั้นจะเริ่มพบกุ้งตายในยอ และตายก้นบ่อ สุดท้ายจะพบซากกุ้งลอยขึ้นมา และทยอยตายมากขึ้น จนกระทั่งตายเกือบหมดบ่อ

สำหรับการรักษาโรคกุ้งที่ผ่านมานั้น มีการใช้ยาปฏิชีวนะแต่ยังไม่ได้ผลเป็นที่น่าพอใจ และยังเป็นสาเหตุของสารตกค้างในตัวกุ้งอีกด้วย อย่างไรก็ตาม การตรวจพบการติดเชื้อของกุ้งก่อนปล่อยลงบ่อรวมทั้งมีการตรวจกุ้งในบ่อเพื่อเฝ้าระวังโรค จึงนับเป็นอีกวิธีการหนึ่งที่สามารถป้องกันการแพร่ระบาดของโรคและลดความสูญเสียเชิงเศรษฐกิจได้

จากปัญหาดังกล่าว กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) และสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ (วช.) จึงให้ความสำคัญในการพัฒนาชุดตรวจเชื้อก่อโรคตับตายเฉียบพลันสาเหตุหนึ่งของโรคกุ้งอีเอ็มเอส หรือ “Amp-Gold” ขึ้น เพื่อให้ผู้ประกอบการโรงเพาะฟักหรือกลุ่มเกษตรกรสามารถนำไปใช้เพื่อป้องกันการระบาดของโรค ซึ่งเป็นเทคนิคที่ใช้งานง่าย รวดเร็ว โดยไม่ต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญในการวิเคราะห์ผล

วรรณสิกา เกียรติปฐมชัย หัวหน้าห้องปฏิบัติการเทคโนโลยีวิศวกรรมชีวภาพและการตรวจวัด ไบโอเทค ผู้พัฒนาชุดตรวจ Amp-Gold กล่าวถึงจุดเด่นของชุดตรวจนี้ว่า ชุดตรวจนี้เป็นการพัฒนาวิธีตรวจเชื้อแบคทีเรียวิบริโอพาราฮีโมไลติคัส ด้วยการใช้เทคนิคแลมป์ (LAMP: Loop-mediated isothermal amplification) ที่เป็นเทคนิคเพิ่มปริมาณดีเอ็นเอที่มีความจำเพาะต่อยีนที่สร้างสารพิษ (toxin gene) ของเชื้อดังกล่าว

“เทคนิคดังกล่าวอาศัยการทำงานของเอ็นไซม์ที่อุณหภูมิ 65 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 45 นาที ต่อจากนั้นนำสารละลายที่ได้มาตรวจจับกับดีเอ็นเอ ที่ติดฉลากด้วยอนุภาคทองคำนาโน แล้วเติมเกลือแม็กนีเซียมซัลเฟตลงไป ซึ่งจะทำให้สามารถอ่านผลการตรวจได้ด้วยตาเปล่าจากสีที่เกิดขึ้น คือ สีแดง แสดงว่ามีการติดเชื้อ และสีเทาม่วง แสดงว่าไม่พบการติดเชื้อ”

วรรณสิกา อธิบายต่อไปว่าเทคนิคนี้ใช้เวลารวมทั้งสิ้นประมาณ 1 ชั่วโมง มีความไว (Sensitivity) มากกว่าเทคนิคพีซีอาร์ (PCR) ซึ่งเป็นเทคนิคดั้งเดิมถึง 100 เท่า และไม่ปรากฎผลบวกเมื่อทดสอบกับดีเอ็นเอของแบคทีเรียชนิดอื่นๆ ที่พบได้ทั่วไปตามบ่อเลี้ยงกุ้ง ด้วยเทคนิคนี้ทำให้ไม่ต้องใช้เครื่องมือที่มีราคาแพงและไม่ต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญทางวิทยาศาสตร์ในการอ่านผลการตรวจ

“เทคนิคนี้สามารถนำไปตรวจลูกกุ้งหรือกุ้งทุกระยะการเลี้ยงได้ทั้งในฟาร์มขนาดเล็กและขนาดใหญ่ เพื่อให้เกษตรกรสามารถควบคุมการระบาดของโรคได้ทันท่วงที เพื่อช่วยลดความเสียหายจากการระบาดของโรคนี้ และเป็นการลดการนำเข้าชุดตรวจจากต่างประเทศ นำไปสู่การเพิ่มรายได้ให้แก่อุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้งของประเทศอีกทางหนึ่ง”
นักวิจัยไทยระบุ

สำหรับผลงานวิจัยเรื่อง “Amp-Gold” ชุดตรวจเชื้อก่อโรคตับตายเฉียบพลันสาเหตุหนึ่งของโรคกุ้งอีเอ็มเอสนี้ ยังได้รับรางวัลจากสภาวิจัยแห่งชาติประจำปี 2560 ประเภทรางวัลผลงานประดิษฐ์คิดค้น ระดับดีมาก สาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา ซึ่งมีคณะผู้วิจัย คือ วรรณสิกา เกียรติปฐมชัยในฐานระหัวหน้าคณะผู้วิจัย ณรงค์ อรัญรุตม์, จันทนา คำภีระ และศราวุฒิ ศิริธรรมจักร จากห้องปฏิบัติการเทคโนโลยีวิศวกรรมชีวภาพและการตรวจวัด ไบโอเทค สวทช. โดยการวิจัยครั้งนี้ได้รับทุนวิจัยจากสำนักงานคณะกรรมการแห่งชาติ (วช.)
ชุดตรวจโรคกุ้งตายด่วน Amp-Gold


วรรณสิกา เกียรติปฐมชัย






กำลังโหลดความคิดเห็น...