xs
xsm
sm
md
lg

ทำไม? การเก็บเงินค่าถุง!! ถึงได้ผลกว่าการลดราคา (สะสมแต้ม)

เผยแพร่:   โดย: ผู้จัดการออนไลน์


สองภาพนี้ ถ่ายจากซูเปอร์มาร์เก็ตในเมืองวิกตอเรีย ประเทศแคนาดา ที่อยู่ห่างกันไม่ถึง 5 นาที สิ่งที่ต่างกัน คือ ไม่นานมานี้ร้านทางซ้ายมือเพิ่งมีมาตรการตามบัญญัติใหม่ของเขต คือถ้าไม่เอาถุงมา ลูกค้าจะต้องซื้อถุงในราคาราว 4 บาท ส่วนร้านทางขวาที่อยู่คนละเขตคงยังใช้มาตรการเดิม คือแจกถุงฟรี แต่ถ้าเอาถุงมาเองจะได้ลดราคาประมาณ 3 บาท (หรือได้แต้มสะสมแบบบ้านเรา)
ผลปรากฏว่า ภายใน 2-3 เดือน ลูกค้าที่มาซื้อของร้านแรก (ร้านทางซ้ายมือ) หันมาพกถุงมาเองจากบ้านเกือบร้อยละ 80% ส่วนร้านทางขวา ยังเห็นคนที่ใช้ถุงพลาสติกกันเป็นส่วนใหญ่ ทั้งๆ ที่เอาถุงมาเองก็ได้ส่วนลดแทบไม่ต่างกันเท่าใด
นักวิทยาศาสตร์เชิงพฤติกรรมอธิบายปรากฏการณ์นี้ว่า เพราะคนเราส่วนใหญ่เป็นพวกไม่อยากสูญเสีย (loss aversion) การต้อง “เสีย” อะไร จึงมีน้ำหนักกว่าการ “ได้” อะไรมาเกือบสองเท่า
อีกอย่างก็คือคนเราชอบที่ไม่ต้องตัดสินใจ หมายความว่าถ้ามันเป็นสิ่งที่ถูกกำหนด (Default) ก็จะเลือกอย่างนั้น แทนที่จะเลือกสิ่งที่เป็นทางเลือก (Opt out) แม้รู้ทั้งรู้ว่าทางเลือกอีกแบบเป็นสิ่งที่ดีกว่าก็ตาม
ตัวอย่างเช่น ถ้าร้านยังคงแจกถุงพลาสติก หลอดพลาสติก หรือใช้แก้วพลาสติก การบอกปฏิเสธจึงเพิ่มขั้นตอนความยุ่งยากอีกหนึ่งขั้น แค่การเผชิญหน้ากับน้องแคชเชียร์แล้วบอกเสียงดังฟังชัดว่า “ไม่เอาถุง ไม่เอาหลอด ไม่เอาฝาพลาสติก” มันเป็นเรื่องที่ขัดกับสัญชาตญานความขี้เกียจตัดสินใจของมนุษย์
แต่ถ้าระบบปกติไม่แจกถุง ไม่แจกหลอด แต่คนที่อยากจะใช้ต้องขอเอง (on request) เราก็จะเห็นอัตราการใช้พลาสติกพวกนี้ลดลงไปทันทีแทบจะครึ่งต่อครึ่ง เพราะคนขี้เกียจขอนั่นเอง
สิ่งที่เกิดขึ้นตามมา คือธรรมเนียมปฏิบัติของคนส่วนใหญ่ (Social norm) เมื่อคนหมู่มากไม่มีใครใช้ถุงพลาสติก คนอื่นๆ ก็ไม่มีใครอยากแปลกแยก (Peer pressure) ซึ่งคราวนี้ล่ะสามารถใช้การสื่อสารเชิงบวกตอกย้ำพฤติกรรมที่เหมาะสมด้วยเหตุผลดีๆ นานัปการว่าสิ่งที่คุณทำนั้นมันถูกต้องแล้ว
คงจะเห็นว่าการแก้ปัญหาขยะพลาสติกในบ้านเราที่ผ่านมา มักจะเน้นแต่การสร้างจิตสำนึก ซึ่งถ้ามองในภาพรวมก็จะเห็นได้ว่าไม่ยั่งยืนและไม่ได้ผลเท่าที่ควร
ลองมาตั้งต้นกันใหม่และเข้าใจมนุษย์ที่มีความขี้เกียจเป็นเดิมพัน บางทีเราอาจจะแก้ปัญหานี้ได้ ไม่ยากเลย
ข้อมูลอ้างอิง : เพจ ReReef


กำลังโหลดความคิดเห็น...