xs
xsm
sm
md
lg

“แม่แจ่มโมเดลพลัส” พิสูจน์แนวร่วมชุมชน แจ่มแค่ไหน

เผยแพร่:   โดย: MGR Online


เมื่อเร็วๆ นี้ คณะของ ประกิต วงศ์ศรีวัฒนกุล ผู้อำนวยการสำนักอนุรักษ์และจัดการต้นน้ำ กรมอุทยานฯ ติดตามงาน เข้าชุมชนสำรวจแปลงที่ดินรายแปลงร่วมกับชุมชนส่วนราชการและผู้นำท้องถิ่นโดยอาศัยเทคโนโลยีภาพถ่ายดาวเทียมให้ชุมชนเห็นการเปลี่ยนแปลงการหดหายของพื้นที่ป่า(พื้นที่ถูกบุกรุก
หลังจากที่หลายภาคส่วนในพื้นที่ช่วยกันรณรงค์ป้องกัน และหยุดการเผาป่าพื้นที่ อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ ภายใต้การขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ "แม่แจ่มโมเดลพลัส" เมื่อกลางปีที่ผ่านมาด้วยเป้าหมายสำคัญ คือ ลดพื้นที่การปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ เพิ่มพื้นที่ป่าที่จะนำไปสู่การหยุด "หมอกควัน" จากไฟไหม้ป่าได้อย่างยั่งยืน
ตลอดจนถึงการส่งเสริมอาชีพ เพื่อจะลดพื้นที่การปลูกข้าวโพดและพืชเชิงเดี่ยว โดยหันไปปลูกพืชชนิดอื่นทดแทน
เมื่อเร็วๆ นี้ คณะของ ประกิต วงศ์ศรีวัฒนกุล ผู้อำนวยการสำนักอนุรักษ์และจัดการต้นน้ำ กรมอุทยานฯ ติดตามงาน เข้าชุมชนสำรวจแปลงที่ดินรายแปลงร่วมกับชุมชนส่วนราชการและผู้นำท้องถิ่นโดยอาศัยเทคโนโลยีภาพถ่ายดาวเทียมให้ชุมชนเห็นการเปลี่ยนแปลงการหดหายของพื้นที่ป่า(พื้นที่ถูกบุกรุก)จนประชาชนในพื้นที่เข้าใจและเข้าร่วมโครงการแล้วคืนพื้นที่ที่บุกรุกหลังปี 2554 ที่เพิ่มมากขึ้น
“ปัจจุบันสภาพป่าบนดอยอินทนนท์ ที่บ้านผาหมอนมีการฟื้นฟูอย่างเห็นได้ชัด จากเคยเป็นเขาหัวโล้น และหลายแห่งก็เป็นไร่ฝิ่น ตั้งแต่ ปี 2516 เป็นต้นมา เนื่องจากประชาชนที่เคยเป็นผู้บุกรุกกลายมาเป็นผู้อนุรักษ์ ทำให้เกิดไฟไหม้น้อยลง พื้นที่ป่าเพิ่มจึงมากขึ้น พื้นที่ทำกินไม่ได้ขยายเพิ่ม เนื่องจากเกษตรกรหันมาปลูกพืชเกษตรที่ให้ผลผลิตที่มีมูลค่าสูง โดยมีโครงการหลวงเป็นต้นแบบและคอยให้การสนับสนุน”
ทุกวันนี้คนในชุมชนปรับเปลี่ยนทัศนคติ ตระหนักในการอนุรักษ์ป่าไม้ เพราะเข้าใจว่าป่าไม้คือแหล่งทำให้เกิดน้ำที่มาหล่อเลี้ยงผู้คน หลายคนในชุมชนหันไปสร้างอาชีพใหม่ เช่น ทอผ้า หัตถกรรม หรือบ้างก็ทำโฮมสเตย์ที่สร้างเอกลักษณ์ของชุมชนชนเผ่า (ปกาเกอะญอ) และรู้จักการแบ่งปันเพื่อให้สามารถใช้น้ำได้ตลอดลำน้ำแม่กลาง อ.จอมทอง เกิดการร่วมกันแก้ปัญหา ด้วยกระบวนการกลุ่มซึ่งมีกติกาของชุมชนคอยกำกับ ทำให้ชุมชนในวันนี้มีวิถีชีวิตที่ได้รับความสุขมากขึ้น
เรียกว่าเป็นมิติใหม่ของการขับเคลื่อนก็ว่าได้ ทางชุมชน องค์กรในท้องถิ่นได้ร่วมด้วยช่วยกันอย่างเอาจริงเอาจัง ตั้งแต่ปลายปีที่ผ่านมาสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สุขภาพ จัดนิทรรศการเกี่ยวกับปัญหาหมอกควัน และการสนับสนุนการปลูกพืชผักปลอดภัย จากหน่วยวิจัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ศูนย์วิจัยด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพประยุกต์ งานวันวิชาการมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ครั้งที่ 11 “วิถีวิจัย: กินดีอยู่ดี วิถีล้านนาไทย ใส่ใจสุขภาพ พลังงานสะอาด รักษ์สิ่งแวดล้อม” ณ สำนักบริการวิชาการ (UNISERV) มช. นอกจากนี้สถาบันฯ ยังได้มีส่วนในการจัดเสวนาวิชาการในกลุ่มพลังงานและสิ่งแวดล้อม หัวข้อ แม่แจ่มโมเดลพลัส หาทางออก ชุมชนคนต้นแบบ แม่แจ่มโมเดลพลัส คนอยู่ได้ ป่าอยู่รอด ปลอดหมอกควัน


ชาวบ้านในชุมชน ทำโฮมสเตย์โดยสร้างเอกลักษณ์ของชุมชนชนเผ่า (ปกาเกอะญอ)

หลายปีที่ผ่านมา อ.แม่แจ่ม หนึ่งในพื้นที่ป่าต้นน้ำที่สำคัญ กลายเป็นต้นตอของหมอกควัน อันเนื่องมาจากการเผาทำลายเศษซากวัสดุในแปลงปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ (พืชเชิงเดี่ยว) ที่มีจำนวนมากถึง 110,000 ไร่
ดังนั้นแรงผลักดันที่สำคัญของชุมชนท้องถิ่น ต้องการจะพิสูจน์ให้เห็นถึงพลังของชุมชนในการอนุรักษ์ ฟื้นฟู การสร้างกฎกติกาใหม่ๆ ในการบริหารจัดการทรัพยากร ไม่ว่าการจัดการที่ดิน ป่าไม้ การพัฒนาระบบสิทธิชุมชน อย่าง “แม่แจ่มโมเดล” ตั้งอยู่บนพื้นฐานแนวคิดที่สำคัญ คือ ธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อม (Environmental Governance)
ซึ่งในระดับปฏิบัติการ ต้องอาศัยการเชื่อมโยงความร่วมมือจากภาคีในหลายฝ่ายทั้งองค์กรชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน หน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง องค์กรพัฒนาเอกชน ภาคประชาสังคม ภาควิชาการ รวมถึงภาคธุรกิจ ในการร่วมคิด วางแผน ออกแบบ ให้เกิดแนวทางในการแก้ไขปัญหาการจัดการทรัพยากรในระดับพื้นที่อย่างต่อเนื่อง
โดยเฉพาะอย่างยิ่งภายใต้สถานการณ์การขยายตัวของพืชเชิงเดี่ยว รวมถึงระบบสิทธิในการใช้ประโยชน์จากที่ดิน “แม่แจ่มโมเดล” ได้เชื่อมโยงบนฐานพัฒนาการที่ต่อเนื่องของชุมชนในการจัดการทรัพยากร ที่อยู่บนพื้นฐานของการเคารพและการยอมรับถึงการมีตัวตนของสิทธิชุมชน ที่ดำรงอยู่บนหลักการของเจตจำนงร่วม (General Will) ของประชาชน รวมถึงองค์กร หน่วยงานต่างๆ ในพื้นที่
จำนวนพื้นที่เพาะปลูกพืชเชิงเดี่ยวโดยเฉพาะข้าวโพดที่ลดลง และหากไฟไหม้ป่าด้วยสาเหตุจากการเผาไร่ข้าวโพดลดลง หรือไม่เกิดขึ้นช่วงหน้าแล้งปีนี้ย่อมจะยืนยันผลลัพธ์ของการขับเคลื่อน แม่แจ่มโมเดลพลัส ว่ามีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้นจริงๆ
ปีที่แล้ว อ.แม่แจ่ม จ.เชียงใหม่ รวมพลังประชารัฐ จับมือภาคการศึกษา ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม ร่วมกันขับเคลื่อน แม่แจ่มโมเดลพลัส”ในการแก้ไขปัญหาหมอกควันและไฟป่า เดินหน้าพลิกฟื้นผืนป่าสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน บริษัทเครือเจริญโภคภัณฑ์ จำกัด ร่วมสร้างระบบน้ำ ส่งเสริมพืชทางเลือกที่ตอบโจทย์รายได้แก่เกษตรกรควบคู่ไปกับการดูแลป่า พร้อมจัดตั้งศูนย์ภูมิสารสนเทศเพื่อการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม อันเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อน “แม่แจ่มโมเดลพลัส”


กำลังโหลดความคิดเห็น...